cautela

cautēla, ae, f. [cautus, caveo] (mostly post-class.), caution, precaution.

• I In gen.: si minus cum curā aut cautelā locus loquendi lectus est, Plaut. Mil. 3, 1, 6 (601) dub. (bracketed by Brix); Ap. Met. 2, 6, 3; 5, 5, 5.—
• II Esp., in the jurists, = cautio, a surety, security, Dig. 3, 3, 15; 13, 7, 6; 16, 3, 14.

cautēla, ae, f. (cautus v. caveo), I) die Behutsamkeit, Vorsicht, Apul. met. 2, 6 u. 5, 5. Oros. 2, 10, 3 (Plaut. mil. 603 unecht). – II) die Sicherstellung, a) der Schutz, das Schutzmittel, dare cautelam periculis, Min. Fel. 7, 6. – b) als jurist. t. t., die Kaution, Ulp. dig. 3, 3, 15 § 1 u. ö. – Nbf. cautēlitās, ātis, f., Ennod. epist. 8, 8, 1. p. 206, 2.

cautela [CL] 1 caution, circumspection, prudence. b cautioning, warning. †704 (9c) pro cautella futurorum temporum CS 111; 735 ut scrupulosa cautella diligenter investigare studeatis si ‥ Bonif. Ep. 33; 797 hoc prudens praevideat ~a Alcuin Ep. 124; fratres ‥ puerulos ‥ sine verbis adulatoriis reverenter cum magna ~a diligant RegulC 11; quo posset tam latum Christi ovile probabili ~a ‥ custodire B. V. Dunst. 19; has ‥ scripturas ‥ si ‥ Christiana ~a distingueres Lanfr. Corp. & Sang. 429B; [Wilfridus] oratoria ‥ in ipsis porticibus cum maxima diligentia et ~a constituit Ric. Hex. Hist. Hex. 3; s1135 Janus cautela minor, Alcides probitate (Vers.) H. Hunt. HA VII 44; quia ‥ clericum pro tempore quadam discretionis ~a deposuerat H. Bos. Thom. II 11.  b excessus Henrici de E. memoriali scripto tradere dignum ducimus, ad ~am quidem, non ad usum Brakelond 140; quanquam ex his instrumentis elici nequeat de preterito medela, contrahi tamen ‥ poterit ‥ de futuro ~a Gir. RG prol.; 1230 non destitit penes regem per ~as varias insistere quousque ad revocandos ‥ nuntios animum regis induxisset (AncC VI 130) RL I 380; hic debet ordinari una ~a, ubi computat de prebenda boum quot garbe reddunt bussellum FormMan 38; s1332 ista scripsi ‥ ad ~am et informacionem posterorum Graystanes 46; 1440 conabimur ‥ transgressores ‥ ita signanter plectere quod dabunt ceteris ~e et terroris exemplum ‥ formidandum Bekynton I 193. 2 precaution, safeguard; b (w. ref. to provisional release from excommunication). c protection, defence. vera ‥ virginitatis gloria vera ‥ humilitatis ~a tutetur Aldh. VirgP 16; ut per ~am vestrae doctrinae oves aecclesiae non seducantur Bonif. Ep. 50; cum ille propter ~am dicenti assensum non dedisset Osb. V. Dunst. 17; quod ‥ maledicos premoneat ad provisionis ~am T. Mon. Will. VI 13; 1218 presentem cedulam sigillorum nostrorum appositione roboratam ad ~am uberiorem ‥ dignum duximus transmittendam Reg. S. Thom. Dublin 288; ad ~am majorem possumus revolvere historias et invenire quando acciderunt mira in hoc mundo Bacon Tert. sup. 14; 1270 quia ipsi malefactores percepti erant tunc de pluribus hominibus, ipse parcarius exclammavit eos ad ~am, ut velaret malefactum suum proprium SelPlForest 55; 1298 hortamur ‥ quatinus ‥ Willelmum ‥ ea ~a quam convenit liberetis Reg. Cant. I 246; 1335 ut quod improvida temeritate fuerat incohatum ‥ ad malorum futurorum ~as ‥ finiatur FormOx 86; 1337 ad ~am abundantem Lit. Cant. II 170; s1409 ad bonam ~am ‥ saltus et passus custodiunt Ad. Usk 119; 1473 ad uberioris ~e suffragium RScot 436a.  b s1281 excommunicacionis sentenciam in priorem ‥ et interdictum adnullarunt, ipsum priorem ‥ ad ~am absolventes Graystanes 17; 1293 omnes ‥ ab excommunicacionum ‥ sentenciis, si qui ipsis ligati fuerint, ‥ ad ~am absolvimus DCCant. Register/Q f. 15a; 1330 (v. absolutio 4b); 1551 bulla Julii P. III qua absolvit per ~am a censuris ecclesiasticis ‥ electum ecclesie Glasguensis Reg. Glasg. 565 rub..  c repetens lares, dominum suum adire solebat, ‥ pro suorum ~a, quos in sui absentia clementer fovebat, debitas ei gratiarum rependens actiones Ad. Eyns. Hug. I 3 p. 13; [cutis] indiget cum hoc tota ~a a frigore, calore et vento Bacon IX 70; 1284 pro nostra ecclesie Romane ac ‥ Terre Sancte ~a Mon. Hib. & Scot. 128a. 3 craft, trick, ruse. b device, experiment. 9‥ ~a, i. astutia, wærscipe WW; ~a prima: si contingat quod [advocatus] non possit signum probare, petat quod [pars rea] puniatur a judice acsi constaret sibi de signo W. Drogheda SA 22 (cf. EHR XII 632); eum potius ~a quam viribus ‥ posse perducere Hist. Meriadoci 382; hostis / cautelam nescit Garl. Tri. Eccl. 44; ejus cautelis Germania bellica regem / fecit Ricardum Id. Hon. Vit. 271; 1257 cum ‥ locum mansionarium ‥ diutino astu obtinere invigilassent et effectum sui propositi adhibitis multimodis ~is assequi minime valerent Mon. Francisc. II app. 268; ubi quis se posuerit super inquisicionem sive sponte sive per ~am inductus sive per necessitatem Bracton 143b; s1264 comes Leycestrie ‥ homo ‥ ~is optimis habundans Chr. Melrose 193; s1267 comes Glovernie ‥ per ~am intravit in civitatem Londonie Ann. Cambr. 103; 1274 pro fraude vel pro dolo sive pro ~a Rec. Leic. I 116; tunc ipse petens ‥ vadat ad comitatum ‥ ; et hec est bona ~a Hengham Magna 2; [justiciarius] ex ~a precogitata narratores ‥ ad placitandum ultra formam brevis induxit State Tri. Ed. I 49; 1325 callidis ~is et dolosis Lit. Cant. I 151; audite quomodo vos contra ~as diaboli [ME: wið pes deofles wieles] perservare debetis AncrR 81; tam Julius quam Augustus ~as scribendi literam pro litera adinvenit, ut que scriberent occultarent R. Bury Phil. 16. 213; s1350 pons ligneus ‥ ex preordinata ~a subtiliter elevatus omnes includebat ingressos Avesb. 120; nichil a sanctis detestabile ‥ est ‥ sub quacumque ~a introducendum Wycl. Compl. 89; quod nequit ex lege cautelis derogat ipse Gower VC VI 29; set rex cautelis comitis responsa fidelis / caucius extinxit Id. CT II 129; s1415 Vallenses per talem ~am et dolum intoxicavit Plusc. X 24.  b qua ~a nervorum et venarum †contexio sit deprehensa Adel. QN prol. p. 2.

cautēla, æ, f. (cautus), ¶ 1 défiance, précaution : Pl. Mil. 603 ; Apul. M. 2, 6 ¶ 2 protection, défense : Minuc. 7, 6 || caution : Ulp. Dig. 3, 3, 15 || cautēlĭtās, ātis, Ennod. Ep. 8, 8.

cautela , ae. f.
小心。虞。

Suggest a Translation
See an image