cervix
cervix, a head-joint, neck, nape
a sword was hanging over his neck
- the neck, including the back of the neck, the nape (in ante-Aug. prose usu. in plur.; so always in Cic. and Sall.; acc. to Varr. L. L. 8, § 14; 10, § 78 Müll.; and Quint. 8, 3, 35, Hortensius first used the sing.; it is, however, found even in Ennius and Pacuvius; v. the foll.).
- 1 Sing.: caput a cervice revolsum, Enn. ap. Serv. ad Verg. A. 10, 396: quadrupes capite brevi, cervice anguinā, Pac. ap. Cic. Div. 2, 64, 133; Lucr. 1, 36; 6, 745; * Cat. 62, 83; * Tib. 3, 4, 27; Prop. 3 (4), 17, 31; Verg. G. 3, 52; 3, 524; 4, 523; id. A. 1, 402; 2, 707; 10, 137; Hor. C. 1, 13, 2; 2, 5, 2; Liv. 8, 7, 21; 22, 51, 7 Fabri ad loc.; 26, 13, 18; 27, 49, 1; 31, 34, 4; 35, 11, 8; Vell. 2, 4, 5; Hortens. ap. Varr. l. l., and Quint. l. l.; id. 1, 11, 9; 11, 3, 82; 11, 3, 83; 4, 2, 39 Spald.; Plin. 11, 37, 67, § 177.—
- 2 Plur.: eversae cervices tuae, Ter. Heaut. 372 (cf. versa, Ov. H. 16, 231): ut gladius impenderet illius beati cervicibus, Cic. Tusc. 5, 21, 62; id. N. D. 1, 35, 99; 2, 63, 159: aliquo praesidio caput et cervices et jugulum tutari, id. Sest. 42, 90: frangere, id. Verr. 2, 5, 42, § 110; 2, 5, 57, § 147; cf. id. Phil. 11, 2, 5; Hor. C. 2, 13, 6: cervices crassae longae, Varr. R. R. 2, 5, 8; 2, 9, 4: altae, Verg. A. 2, 219: tumor cervicum, Plin. 23, 2, 33, § 68; Suet. Galb. 11; id. Vit. 17.—Esp. in several proverbial expressions, as the vital part of a person: cervices securi subicere, Cic. Phil. 2, 21, 51; cf.: offerre cervicem percussoribus, Tac. A. 1, 53: cervices Roscio dare, i. e. to the executioner, Cic. Rosc. Am. 11, 30: praebere cervicem gladio, Juv. 10, 345. —
- B Trop.
- 1 (The figure taken from bearing the yoke; cf. Liv. 9, 6, 12.) Imposuistis in cervicibus nostris sempiternum dominum, Cic. N. D. 1, 20, 54; cf. Liv. 42, 50, 6: qui suis cervicibus tanta munia atque rem publicam sustinent, Cic. Sest. 66, 138; so id. Verr. 2, 5, 42, § 108; id. Mil. 28, 77. —Hence, of any great burden or danger: dandae cervice erant crudelitati nefariae, to submit to, Cic. Phil. 5, 16, 42: a cervicibus nostris avertere Antonium, id. Ep. ad Brut. 1, 15, 7; id. Phil. 3, 4, 8: non facile hanc tantam molem mali a cervicibus vestris depulissem, id. Cat. 3, 7, 17: legiones in cervicibus nostris conlocare, id. Fam. 12, 23, 2: in cervicibus alicujus esse, of too great or dangerous proximity: cum in cervicibus sumus (opp. cum procul abessemus), Liv. 44, 39, 7: etsi bellum ingens in cervicibus erat, on hand, as an oppressive burden, id. 22, 33, 6: sed nec Romani, tametsi Poeni et Hannibal in cervicibus erant, Just. 29, 4, 7; cf.: rex ratus eam urbem... suis inpositam esse cervicibus, Curt. 7, 7, 1.—
- 2 For boldness: qui tantis erunt cervicibus recuperatores, qui audeant, etc., Cic. Verr. 2, 3, 59, § 135.—
- II Transf., of things, the neck: amphorae, Petr. 34, 6; Mart. 12, 32: fistularum, Vitr. 10, 13: cupressi, Stat. Th. 6, 855; cf. Col. 4, 7, 3: Peloponnesi, i.e. Isthmus, Plin. 4, 3, 4, § 8; cf. id. 6, 29, 34, § 170.
allidens ‥ / solo tenus saepissime / curvatam colli cervĭcem(
piis ~icibus impias intulit manus
cum lacrimis et inclinata ~ice te ‥ praecatus sum
~ix vel jugulum,hnecca
~ex,swira
si portaretur, cadebat ~ix
os decorum cervisque candidula
~ix quasi ‘in vi cerebri’ dicitur [] : cerebri via Isid. Etym. XI 1. 60
ostende †cemitem [? l. cervicem ] et suscipe in ea gladium!
hec cervex, A.hatrelle
diversarum rerum distentionibus fessae mentis ~icem gravi fascis sarcina deprimentibus
genus hominum perversum dura ~ice et indomabili corde
~ices nimium elatos ferro contudit
~icem ‥ erigere superbia tumere est
populum Israel, qui dure ~icis populus fuit versus Deum
Walterum ‥ quodam trestello in capite percussit, ita quod ~ices de capite exierunt
usque in ~icem
➳ sing. cervix, Varro L. 8, 14 || gén. pl. cervicium Plin. 11, 1 ; 20, 250 ; cervicum Cic. Or. 59.
- 1. hals, nek; ➤ cervices alci of alcis frangere iem. terechtstellen; alci cervices dare zich laten doden door iem.; praebere cervicem gladio; (poët.) dare bracchia cervici iem. omhelzen; pendēre in cervice alcis aan iems. nek hangen, iem. omhelzen; metaf.: esse in cervicibus alcis iem. op de nek zitten, iem. in het nauw drijven (bv. v.e. vijand); op korte termijn te wachten staan; iem. op de nek zitten (als een last); depellere of repellere alqm of alqd a cervicibus alcis iem. of iets afschudden; a cervicibus avertere alqm; dare cervices zich buigen [crudelitati]; sustinere cervicibus suis rem publicam op zijn schouders dragen; — (metaf.) dapperheid, driestheid; trots;
- 2. (poët.; postklass.) hals (v. voorwerpen) [amphorae; fistularum].
Cervix vocata, quod per eam partem cerebrum ad medullam spinæ dirigitur, quasi cerebri via.Sed pro cerebro ipso sumitur in Vita S. Francisci de Paula tom. 1. April. pag. 121 :
Mula.., decincta injecit pedis ictum in caput ejusdem juvenis... in tantum quod Cervix illius per aures descendebat.
Chaignon, pro
Chignon, in Lit. remiss. ann. 1478. ex Reg. 205. Chartoph. reg. ch. 42 :
Le suppliant lui donna de son baston ung grant coup sur le coupet ou Chaignon du col. Chambertappellatur, in aliis Lit. ejusd. ann. ibid. ch. 105 :
Les supplians frapperent icellui Guillaume Lienart de la hante de leurs espieulx, tant sur les espaules, comme sur le Chambert du col.
- 2 CEL- + VI-, a head-joint, neck, nape: rosea, V.: subacta ferre iugum, H.: nudare cervicem, L.: eversae cervices tuae, T.: caput et cervices tutari: parentis Fregisse cervicem, H.: cervices securi subicere, i. e. to commit a capital crime: cervices Roscio dare, i. e. submit to be judicially murdered by R.:praebenda est gladio, Iu.— Fig., the neck, shoulders: Imposuistis in cervicibus nostris dominum: dandae cervices erant crudelitati nefariae, must submit.—The neck, throat, life: a cervicibus nostris est depulsus Antonius: etsi bellum ingens in cervicibus erat, impending, L.: velut in cervicibus habere hostem, L.: qui tantis erunt cervicibus recuperatores, qui audeant? etc., who shall have the fierceness?
-
…Mavors armipotens regit, in gremium qui saepe tuum se reiicit aeterno devictus vulnere amoris, atque ita suspiciens tereti cervice reposta pascit amore avidos inhians in te, dea, visus eque tuo pendet resupini spiritus ore. hunc tu…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…pulvere duxit, corporis indicium mutati triste peregit. Me miserum exclamat pater Inachus inque gementis cornibus et niveae pendens cervice iuvencae me miserum ingeminat, tune es quaesita per omnes nata, mihi terras tu non inventa reperta luctus eras…
Ovid, Metamorphoses
-
…illa timore. Qui tamen insequitur pennis adiutus Amoris, ocior est requiemque negat tergoque fugacis inminet et crinem sparsum cervicibus adflat. Viribus absumptis expalluit illa citaeque victa labore fugae spectans Peneidas undas fer pater inquit opem si flumina numen…
Ovid, Metamorphoses
-
…, nepotes illa, velut crimen taedas exosa iugales, pulchra verecundo suffunditur ora rubore, inque patris blandis haerens cervice lacertis da mihi perpetua, genitor carissime, dixit virginitate frui dedit hoc pater ante Dianae. Ille quidem obsequitur…
Ovid, Metamorphoses
-
…incredibile confingunt, testis in hunc et accusatores huiusce pecunia comparant ; hanc condicionem misero ferunt ut optet utrum malit cervices T. Roscio dare an insutus in culleum per summum dedecus vitam amittere. patronos huic defuturos putaverunt ; desunt…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…viris, indicium Vettio, praemia amplissima quibus rebus omnium mortalium non voluntate sed convicio repudiatis, fregerisne in carcere cervices ipsi illi Vettio, ne quod indicium corrupti indici exstaret eiusque sceleris in te ipsum quaestio flagitaretur et quoniam crebro…
Cicero, in Vatinium
-
…ex domesticis insidiis in castrense latrocinium compulissem dicam id quod sentio, Quirites non facile hanc tantam molem mali a cervicibus vestris depulissem. non ille nobis Saturnalia constituisset, neque tanto ante exiti ac fati diem rei publicae denuntiavisset neque…
Cicero, in Catilinam
-
…constantiaque militum veteranorum legionumque earum quae optimo iudicio auctoritatem nostram, libertatem populi Romani, virtutem Caesaris secutae sunt a cervicibus nostris est depulsus Antonius. sed haec, ut dixi, superiora hoc vero recens edictum D. Bruti quod…
Cicero, Philippicae
-
…. Caesari, si sana mente esset, consulere velletis, tum iste venditum atque emancipatum tribunatum consiliis vestris opposuit cervicesque suas ei subiecit securi qua multi minoribus in peccatis occiderunt. in te, M. Antoni, id decrevit…
Cicero, Philippicae
-
…querellas, cum primum gelidos rores aurora remittit. fuscaque non numquam cursans per litora cornix demersit caput et fluctum cervice recepit. Videmus haec signa numquam fere mentientia nec tamen cur ita fiat videmus. vos quoque signa videtis ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione