clepsydra
clepsydra, an instrument for measuring time by water, waterclock, clepsydra
clepsydra, ae, f., = κλεψύδρα,
- an instrument for measuring time by water, similar to our sand-glasses, a water-clock, clepsydra, Sen. Ep. 24, 19; Veg. Mil. 3, 8; Ap. Met. 3, 3, 4; used by speakers to measure the length of their discourse, Cic. Tusc. 2, 27, 67; Plin. Ep. 2, 11, 14; 6, 2, 5; 1, 23, 2.—Meton., the time measured by the clepsydra, and hence, petere clepsydram, to ask leave to speak; and dare clepsydram, to give leave to speak, Cic. de Or. 3, 34, 138; Mart. 6, 35; cf. aqua, II. F., and Dict. of Antiq. pp. 508 sq.
clepsydra, ae, f. (κλεψύδρα), ein unsern Sanduhren ähnliches Gefäß mit einem siebartig durchlöcherten Boden, aus dem das Wasser tropfenweise fiel (s. Apul. met. 3. c. 3), die Klepsydra, Wasseruhr, zuerst von Scipio Nasika von Griechenland nach Rom gebracht ( Plin. 7, 215. Censorin. 23, 7), als Zeitmesser bei Gerichtsverhandlungen gebraucht, um die für den Vortrag eines Redners bestimmte Zeit danach abzumessen (2 cleps. etwa = 24 Minuten), Cic. de or. 3, 138. Plin. ep. 2, 11, 14: dah. binas (septem) etc. clepsydras petere, zwei Klepsydren lang reden wollen, u. binas (septem etc.) clepsydras dare, die Erlaubnis geben, so lange zu reden, Plin. ep. 6, 2, 5. Mart. 6, 35 (vgl. aqua no. I, B, 5). – dann auch bei rhetor. Übungen, cras ergo ad clepsydram, Cic. Tusc. 2, 67: alqm ad clepsydram latrare docere, Cic. de or. 3, 138. – u. im Lager, zur Einteilung der Nachtwachen, Veget. mil. 3, 8. – später auch in Privathäusern, Sidon. ep. 2, 9 u. 2, 13. Vgl. Beckers Gallus 2, 359 ff. (Ausg. 3.) Rodes Übersetzung des Vitruv. 2, 229. Sirmond Sidon. epist. 2, 9. p. 31.
clepsedra, per quod horae colliguntur
~a,wæterwrite
Aaron rex Persarum misit Carolo [Magno ] horologium ex aurichalco arte mechanica compositum, in quo xij horarum cursus ad ~am vertebantur
alio modo clepsedra idem est quod quoddam vas habens foramen unum vel orificium in parte superiori et in inferiori habens 7 foramina illo foramine superiore minora
~a non tantum ultimum stillicidium exhaurit sed totum quod prius effluxit; nec mors est in ultimo vite tue, sed in toto quod de vita precessit
in promptuario ‥ sint ‥ dolea, ‥ coclearia, clepsedre [gl.: ], pelvesdusyis
dolia vino plena in ipso cellario nostro vidimus nonnunquam extracta ~a vinum nullum effundere
extrahi fecit clepsedras a doliis et ‥ vinum preelectum ‥ omnibus qui voluerunt jussit ‥ distribui
W. aurifaber ‥ facit omnia †intrastagnum operum aurifabri, viz. in emendandum cyphos et clipsadra in freytur’
uno modo dicitur clepsedra illud parvum foramen quod fit in dolio juxta magnum foramen per quod reponitur vinum, ad hoc ut vapores ‥ exire valeant ‥; et etiam illud quo illud foramen repletur clepsedra dicitur
faucet, clipsidra, ‥ spygote ‥, tappe of a vessel , ducillus, clipsidra
clepsedra, A.a tappe , ‥ clipsedra, A.a spyket , ‥ clepsidra,speget
a duselle , clipsidra, ‥a †tapster , clipcida, ‥a tap tre , cervida, clipcidra
clepsydra, (14) æ, f. (κλεψύδρα), clepsydre, horloge dʼeau : Plin. 7, 215 ; Cic. de Or. 3, 138 || temps marqué par lʼécoulement de lʼeau dʼune clepsydre : invaluit consuetudo binas clepsydras petendi Plin. Min. Ep. 6, 2, 5, lʼusage sʼest établi de ne demander que deux clepsydres.
- 1. waterklok (tijdmeter, ihb. bij redevoeringen en voordrachten);
- 2. (meton.) (maat voor) spreektijd (ca. 20 minuten).
Aquatile, uti vocatur a Senatore in divinis Institut.
aquain Clepsydris sensim perfluat et quasi
furtimsubducatur. Est ergo Clepsydra
Horologium aliud ubi solis meatus sine sole cognoscitur, et aquis guttantibus horarum spatia terminantur.Vide Nicephorum Blemmydem in Epitome Physicæ cap. 31.
docillus)
Hugo Parisiensis de Institut. Novitiorum :Dolia, quartalium, fundum, Clepsedra , lagena.
Hi profecto non solum arguendi, sed etiam deridendi sunt, qui quasi caupones ad omnemSaxo Grammaticus lib. 2 :Clepsedram eliciendi gustus gratia palatum extendunt.
Egesta dolioContinuator Florentii Wigorn. ann. 1138 :Clepsidra , fuso flammam humore sopivit, mediasque incendii pœnas tempestivo liquoris beneficio repressit.
Reperit unam de cupis, quam hesterna die plenam reliquerat, usque ad foramen obicis, qui usitato nomineGervasius Tilleberiensis MS. de Otiis Imperialibus decisione 3. cap. 88 :Clepsydra dicitur, evacuatam.
Sed et dolia vino plena in ipso cellario nostro vidimus, nonnunquam extractaTabularium S. Bertini :Clepsedra , vinum nullum effundere.
Omnes ponentes vinum in domibus vel in cellariis, in Arques, sive pro vendendo in grosso, sive adCharta Waldemari Regis Danor. ann. 1326. apud Pontanum lib. 7. Rerum Danicar. :Clepsedram debent, etc.
Vinum quod personaliter apportarint, possunt in suis Viceon adThomas Cantiprat. lib. 2. cap. 1. § 6 :Clepsydras vendere et alienare.
Quem ut transeuntem vidit mulier quæ in cellario stabat, et vinum trahebat e dolio cumVide Ducillus. Sic porro ita appellataClepsedra in manu oblita, in plateam cucurrit.
Clepsedra, quod ex ea vinum de dolio, ut aqua de clepsydra horaria, defluat.
clepsydra ae, f
- , κλεψύδρα, an instrument for measuring time by water, water-glass, waterclock, clepsydra ; used to measure the time of a speaker; hence, cras ergo ad clepsydram, by the clock (of exercises in declamation): ad clepsydram latrare docere, to rant.
CLEPSYDRA
CLEPSYDRA[HOROLOGIUM]
Clepsydra
(κλεψύδρα). A water-clock. See horologium.
clepsydra
Clepsydra, spring at Messene
- Paus. 4.31.6, Paus. 4.33.1