cortillagium

cortillagium [OF cortillage] 1 curtilage, (enclosed) yard or plot, usu. attached to dwelling: a (Fr.); b (Eng.); c (Scot.); d (W.; cf. E. A. Lewis Mediaeval Boroughs of Snowdonia 1912, p. 68); e (Ir.). a s1050 [Uticensi ecclesie tradiderunt] in Seiri Fontana monasterium et tertiam partem decime cum omnibus primitiis et v cortilagia Ord. Vit. III 2 p.34; a1173 ea que ‥ idem W. ‥ Cenomannis eisdem concessit monialibus, sc. grangiam et ~ium et terram juxta idem ~ium Act. Hen. II I 545; a1182 duas acras terre in ~io ‥ in villa de Criketot [Norm.] Ib. II 153.  b a1085 totam terram et moram extra Crepelesgatam [London] ‥ ad curtellagium canonicorum faciendum Regesta I p. 126 (cf. ib. III 532); a1120 cotseti sunt Osmundus, Goding, Godeva vidua; quisque tenet j ~ium et operatur j die in ebdomada Cart. Burton 29; c1120 (v. campania); 1192 curtilagium quod fuit Walteri de L., quod computatur pro dim. acra Reg. S. Osm. I 264; c1250 (v. cotarius b); 1279 curtelagium et cymiterium circa ‥ capellam incluserunt AssizeR Northumb 225; 1285 occasione ‥ augmentacionis curie necessarie aut curtillagii decetero non gravetur quis per assisam nove disseisine de communa pasture (2 Westm. 46) StRealm I 94; item inquirendum est de coterellis que cotagia et curtulagia teneant (Extenta Manerii) Ib. 242 (cf. FormMan 28 s. v. cotagium b); 1290 ultra certum cartelache quod est juxta Eyre Chester 12 r. 11 (cf. ib.: de predicto cartilach’); 1309 cum quodam parvo curtilagio dicto gardino contiguo, sicut fossatis et hays includitur, et quodam alio curtilagio quod vocatur paradis Cl 126 m. 8d.; 1356 habuit j cotagium cum curtilagio continente dim. rodam terre libere SelCCoron 102; 1365 habeat vicarius pro manso suo domum ‥ una cum †cultilagio et columbari et clauso continente duas fere acras Reg. Exon. III 1247; abbas [T., ob. 1396] metiri fecit ‥ loca predicta per circuitum et, permittens ‥ tenentibus certum spacium pro curtilagiis quod eciam fecit mensurari, deinde ad excludendum eos omnino [ab horto] fecit fieri murum luteum inter eosdem et sacristam G. S. Alb. III 186; 1588 (v. annexare).  c c1200 dedisse j salinam et j mesuagium et curtilagium Kelso 254; a1250 concessisse ‥ canonicis ‥ ecclesiam de B. ‥, salvo manso et curtilagio Reg. S. Andr. f.136; 1261 dim. acram terre ad messuagium et curtilegium Reg. Aberd. II 276; c1300 parvam mussam ‥ ad curtilagium faciendum et pasturam Melrose II app. no. 11.  d c1160 dedisse ‥ monachis ‥ de M. Siwardum Palmiferum cum domo suo [sic] et curtillagio ad hospitium Cart. Glam. 115; 1252 singuli burgensium habeant ‥ dim. acram terre ad edificandum et curtillagium faciendum (Deganwy) BBC 62; 1314 ballivi respondent ‥ de ix d. de diversis placeis liberatis burgensibus ibidem [Harlech] pro curtilagiis MinAc 1170/8 r. 5; 1328 (v. cotagium d).  e 12‥ concessi ‥ messuagium cum curtilagio et preterea j mesuagium cum curtilagio contiguum predicto mesuagio Reg. S. Thom. Dublin 50 (cf. ib. 426). 2 curtilage used as garden or sim; b (mon.). 1221 invenit R. ‥ in curtillagio domini sui furantem olera PlCrGlouc 13; 1292 super decimis ‥ garbarum et bladorum de ortis seu curtilagiis et aliis locis plantatis (Chirog.) Thorne 2101; 1325 le Estgardyn valet per annum cum curtilagio in eodem vij s. Banstead I 316; 1349 j parvum curtilagium retro daeriam pro oleribus colendis IPM 106/4.  b 1200 volumus ‥ quod abbas [Rames’] et ecclesia sua bene et in pace teneant ‥ in bosco et plano ‥, et virgultis et cortilagiis RChart 76b; custos curtillagii debet providere de novis fabis ad potagium Ac. Beaulieu 192; curam, ‥ curtulagiorum, viz. orti, gardini et rerum omnium que in abbacia ad celerarium pertinent Cust. Cant. 123.