demoveo
demoveo, to move away, put away, remove, expel, drive out
dē-mŏvĕo (often confounded in MSS. and edd. with di-moveo, q. v.), mōvi, mōtum, 2, v. a., to move or turn away; to put away, remove (freq. and good prose).
- I Lit.: demoveri et depelli de loco necesse est eum qui deiciatur ... neminem statui detrusum, qui non adhibita vi manu demotus et actus praeceps intelligatur, Cic. Caecin. 17, 49: ex sua sede, id. Par. 1, 15; id. Leg. Agr. 2, 29, 81.—With abl. alone, id. Planc. 22, 53: hostes gradu, to compel to give ground, Liv. 6, 32; cf.: sacra statu suo, id. 9, 29 (al. dimovere); and without abl.: Pompeius vestri facti praejudicio demotus, forced to yield, * Caes. B. C. 2, 32, 2: flumen solito alveo, Tac. A. 1, 79: Silanum Syria, id. ib. 2, 43: Pallantem curā rerum, id. ib. 13, 14: Burrum praefecturā, id. ib. 13, 20 al.: non alteros demovisse, sed utrosque constituisse, Cic. Sull. 21 fin.; Tac. A. 4, 60; 15, 65: eā (sc. matre) demotā, thrust aside, put out of the way, id. ib. 14, 12: in insulas interdicto igni atque aqua demoti sunt, id. ib. 6, 30.—
- II Trop.: oculos ab alicujus oculis, Ter. Ad. 170: formidine animum perterritum loco et certo de statu demovere, Cic. Caecin. 15: aliquem de vera et certa sententia, to divert, id. Verr. 1, 17 fin.: aliquem a causa alicujus, id. Clu. 15, 44: odium a nobis ac nostris, id. de Or. 2, 51, 208.
dē-moveo, mōvī, mōtum, ēre, von irgendwo fortbewegen, entfernen, fortschaffen, vertreiben, I) im allg.: cave oculos a meis oculis quoquam demoveas tuos, Ter.: demoveri et depelli de loco, Cic.: manu demotus, Cic.: Clanis (der Fluß Kl.) solito alveo demotus, Tac.: alqm in insulam, auf eine Insel entf. = verbannen, Tac.: übtr., alqm de sententia, abbringen, Cic.: culpam ab alqo, entfernen, Cic.: u. so odium a nobis ac nostris, Cic.: labem a re publica, Cic.: hanc a me molestiam posse demoveri, Cic. – II) insbes.: A) t. t. der milit. od. Gladiatoren-Spr., gradu alqm, jmd. aus seiner festen Stellung vertreiben, Liv.: alqm suo loco, beseitigen, Cic.: vigilantem consulem de rei publicae praesidio, Cic.: animum loco et certo de statu, bildl. = aus der Fassung bringen, Cic.: ebenso mentem ex sua sede et statu, Cic.: absol., Pompeius vesitri facti praeiudicio demotus Italiā excessit, Caes. – übtr., jmd. beiseite schieben, verdrängen, matre demotā, Tac. ann. 14, 12. – B) jmd. aus seiner Besitzung vertreiben, populum Romanum de suis possessionibus, Cic.: ex ea possessione rem publicam, Cic. – übtr., a) jmd. von seinem Amte entfernen, dessen entsetzen, alqm praefecturā, Tac.: alqm ordine, Tac.: centuriones, absetzen, Tac. – b) jmd. der Aussicht auf einen Besitz berauben, ihn verdrängen, ut non alteros demovisse, sed utrosque constituisse videatur, Cic. Sull. 62. – ➳ Vgl. dimoveo, das mit demoveo in Hdschrn. u. Ausgg. oft verwechselt wird, so daß der eine Herausgeber da demoveo schreibt, wo der andere dimoveo hat; vgl. (für Cicero) Zumpt Cic. Muren. 82, dessen Begriffsbestimmung beider Wörter jedoch unhaltbar ist.
dēmŏvĕō, (11) mōvī, mōtum, ēre, tr., déplacer, écarter de : demoveri de loco Cic. Cæc. 49, être écarté dʼun lieu ; ex possessione rem publicam demovere Cic. Agr. 2, 81, exproprier lʼÉtat ; aliquem loco Cic. Planc. 53, déloger qqn ; gradu Liv. 6, 32, 8, faire lâcher pied ; præfecturā Tac. Ann. 13, 20 ; Syriā Tac. Ann. 2, 43, retirer de la préfecture du prétoire, du gouvernement de la Syrie ; centurionem, tribunum Tac. Ann. 2, 55, casser un centurion, un tribun ; in insulas demoti sunt Tac. Ann. 6, 30, ils furent relégués dans les îles || [fig.] éloigner de, détourner de : animum de statu Cic. Cæc. 42, faire sortir lʼâme de son assiette ; odium a se Cic. de Or. 2, 208, détourner de soi la haine, Cf. Clu. 44.
- 1. verdrijven, verwijderen;
- 2. iem. uit zijn positie verdrijven, verdringen [suo loco; ex ea possessione rem publicam; praefecturā];
- 3. afwenden, afbrengen (van: ab; de; abl.) [culpam, molestiam ab alqo; odium a nobis ac nostris; alqm de sententia van zijn mening; alqm lucro].
dē-moveō mōvī, mōtus, ēre,
- to move away, put away, remove, expel, drive out: demoveri de loco: ex possessione rem p.: hostes gradu demoti, driven back, L.: vestri facti praeiudicio demotus, forced to yield, Cs.—Fig., to drive, repel, divert, turn away: a meis oculis tuos, T.: aliquem de verā sententiā: ab se sceleris suspicionem: te lucro, H.—To discharge, remove (from office): alqm praefecturā, Ta.: Centuriones, Ta.; see also dimoveo.