dia
1. dia = διά, Cass. Fel. 42 p. 96, 16.
~aloes [], epithimia faciens ad dolorem stomachi aloe
inunctiones de dyaltea [~althaea, ]marsh mallow
in causa calida fiat inunccio cum dialtea
dealtea
dialtia, vj lib. dim., xij d.(
recipe ‥ cimini ‥, ambre ‥; amoto cimino erit diambra [~ambra, ? ]amber or ambergris
p[ulvis ] dia ambr’ libra j et quart’ j, precium iiij s.
~anison [] anise
dianisum
cum mixtura dyanthos [~anthos, ? ] et dyasenerosemary
dyanthos, que consumit fleuma et melancoliam cerebri
utatur electuariis calidis, ut ~cimino, dyatrion pi[pereon ], dyaroma [~aroma, ]spice (ἄρωμα)
xlv lib. rosyne xij lib. diaspaltum [(~asphaltum, ]; xxv lib. ambrebitumen
~basilicon [] basil
~borraginum [~boraginum, ] optimum in ‥ causis melancholie exhibeaturborage
purgetur cum ‥ sale ~boraginato
~butirum [] butter
~calamentum [] calamint or sim.
~cameron [cf. ] facit asmaticis ‥ et omni imbecillitati stomachiDuC
~cameron quod digestionem confortat et fleumaticas superfluitates consumit
pro electuario precioso quod vocatur ~cameron(
~cappare [] caper
~careon(v.
utantur ‥ ~gariofilato [~caryophyllatum, ]cloves
pro iij lib; ~gariofilati, prec’ lib. xviij d.
~castoreum [] scent-glands of beaver
~ceraseos [] cherry
contra enfraxim epatis detur ~kilon [~chylon, ], quod fit de succo apii, seni, scariolevarious juices (χυλῶν)
in viatico vocatur ~quilon, quod recipe scariole, apii, feniculi, petrosilli ana
de aquilon(
~culon(
~quiloti libre iiij
si [apostema ] non rumpatur, valet ~quilon ad dissolvendum et mollificandum
~cicoreatum [] chicory
confortantia epar ‥ ut ~nisum et ~cinamomum [~cinnamomum, ]cinnamon
pro ix lib. de dyacitron [~citron, ] ‥ ad opus ejusdem [citron or sim. regine ]
si [vigilie ] sint ex nimio fluxu, detur suc[arum ] ro[saceum ] cum sir[upo ] ro[sarum ] et dyacodion [~codion, ] dyapapa[poppy veris ]
†~conidon, dyapapaveris idem
~costum [] costmary or sim.
idropisis de causa calida utatur ~costo
~cubebe [] cubeb
†~cucurma [? ] valens ad duriciem spleniscucumber or colocynth (cf.cucurbita )
in analempsia ‥ electuaria sint dyamargariton ‥, dyaciminum, †~cusi [? ] ‥ et ea que ventositatem excluduntivy (κισσός)or cassia
dyacitonitem [~cydonites, ]quince
omne ‥ antidotum excepto ‥ dyacitonite
pro vj li. et dim. de ~citoniton v s. v d.
diacetonit’
p[ulvis ] ~citoiniton, libre ij, precium iiij s.
~citonitem
da diaciminium [v. l. diaciminum; ~cyminum, ] ventosis dulceque vinumcumin
utantur ‥ ~cimino
~ciminum ‥ et ‥ similia, que digestionem confortant
revertatur ad electuaria ca[lida ]: commisceantur dyanthos ‥ vel dyadragag[antum ] vel †dyadisnia [? l. ~clisma (διάκλυσμα), ] analotion
~galanga [] galingale ; cf. †dialogon infra
~a ‥, si tussis sit
~glitis [] lappa major ‥, ~is idem, G. burdock (cf. 3glis )gletonere
quod ~gridium [~grydium, ] medicine, hoc est scientia penitentiescammony (δακρύδιον)
cum esula vel ~gredio
quidam voluerunt quod ‥ radix laxativorum esset ~gridium
addatur modicum scamonee vel ~gridii et esule
nihil est ~cridium nisi scamonea cocta
~gridium, scamonia idem; succus est cujusdam herbe in transmarinis partibus nascentis
~gradyon
medicina m[elanco ]licorum adhibeatur, et utantur dyahermis [~hermis, ? cf. ], pillulis fetidis ‥Hermes
~ysopus [~hyssopus, ]hyssop
utatur ‥ ~isopo
electuaria ~ysopi ‥
~iris [] valens asmaticis iris, orris
~yris;
dyaris
ea que purgant et aperiunt pectus, ut diarris et ~prasium
~iris
salix, †icea idem; arbor est; inde dyaceos [~iteon, ] emplastrumwillow (ἰτεών)
†yre ulycera, i. salix; inde †~yceos vel ~yteos
utatur ‥ ~lacca [] ‥ que confort[ lac et ] nervos
~lacca
~lignum aloes [] simplex et lignum aloes ‥, quia ~lignum aloes compositum est magnum et magis calidum lignaloes
hernia ventosa curatur cum consumptivis ventositatis ‥ dando †~logon [? l. ~galan(ga) ], ~ciminum
†dymalvatum [~malvatum, ]mallow
~maratrum [~marathrum, ] ‥ celeriter purgatfennel (μάραθρον)
~margariton [] pearls
pro v lib. ~margar’, xv s.
p[ulvis ] ~margariton, libra j et quarter’ j‥. p[ulvis ] elect’ de perlys, libre ij, precium xiij s. iiij d.
~margariton magistrale ‥ valet in omni cardiaca
unguentem ~marte [] vel marciaton, quod idem est marciaton
~mastix [] mastich
~miconis [~meconis, ]poppy (μήκων)
~miconium, i. electuarium de micone
~milon [~melon, ]quince (μῆλον)
~menta [~mentha, ]mint
~moron [], mulberry or sim. berigdrenc
succum mororum vel ~moron
batus, i. morus rubi ‥ secundum Nich[olaum ] in ~moron
p[ulvis ] ~musco [], libra s[ musk emis ] et quarter’ j, precium vj s.
oportet uti confortativis, sicut ‥ ~musco
~nardinum [], quod fit de pulvere spice nardi et de spodio spikenard
dyanenufaratum [~nenupharatum, ]water-lily
~nenufaratum et ~cicoreatum, que duo fiunt de floribus cicoree et nenufare
utatur tyriaca, ~olibano [], et athanasia ad confortationem nervorum frankincense
~olibanum
composita calida ‥ ~olibanum infusum ‥
rupto apostemate ‥ offeratur ‥ ~orob’ [~orobon, ]chickpea (ὄροβος)
dya palma [(], v uncie, ij d. palm oil (in plaster )
pro siti dentur electuaria ~papavera [~papaver, ]poppy
insompnietas, inquietatio et ira accidunt ‥ ex fumis melancolicis ascendentibus ad cerebrum ‥ et confert huic dispositioni dyapapaver
~papaver valet ad provocandum somnum‥. error est dare ~papaver nisi fiat de papavere assato
~conidon, ~papaveris idem
electuaria calidiora ut ‥ †dyapigamum [~peganum, ]rue (πήγανον)
per diapēnidia [] tenuis salvatur usīa [ barley-sugar gl.: electuaria que fiunt ex penidiis, que sunt confectiones sive pilule restaurative; a ]dia , ‘de’, etpeni , ‘confectio’
apotecarii ‥ habent †~pendion, quod gratum est †consumis [? l. consumi ]
dentur electuaria ut ~penidion
versus: ‘si tibi tussis adest, diapēnidion tibi prodest’
~pendeon
~pente [] valet asmaticis: recipe storacis optimi, mirre, dragaganti, galbani, opii ana ʒ balsami aut olei nardi, mellis quantum sufficit; detur in modum avellane five ingredients (πέντε)
dya ffenicon [(~phoenicon, ] j lib., ij s.dates (φοινίκων)
mitto tibi dioprasium [~prasium, ] magnum, quod ad hanc infirmitatem valde utile esse medici perhibent, de quo in modum sylvestris nucis tertia semper die accipieswhite horehound (πράσιον)
~prasium
p[ulvis ] ~prassin’, quarter’ j et s[emis ], precium ij s. iij d.
~prassium est optimum, quia est amarum
prassio albo utimur in electuariis ‥, [unde ] ~prassium electuarium
febris ut immunis sis efficiet diaprunis [] plums ; gl.: purgatrix [? ad] coleram; sc. electuarium quod fit de prunis Damascenis
dyaprunis
electuaria sicut ‥ pro colera ~prunis et diareubarbarum
dyapiretrum [~pyrethrum, ] valens asmaticispyrethrum
electuarium de succo ro[sarum ], dyareubarb’ [] ‥ rhubarb
tunc est ~reubarbaratum medicamen speciale
dyarodon [~rhodon, ] abbatis valet yctericis ‥roses (ῥοδῶν)
si est nobilis, detur dyarodon Julii, quod ‥ specialissime confert
~roddon abbatis, vj lib. pro v s., prec’ lib. x d.(
Tratessi ~rodon
si colera sit intra, tunc plus debet dari de triasandalis vel ~rodon
rodon, rosa idem; inde dyarrodon
trussa dyarodian ij uncie, ij d.(
diabolus ~satirion [? orchis (σατύριον) ] luxurie, calidum electuarium, ‥ cuilibet offertor herb savory (Satureia )
confortativa ‥ ut ~satirion et vinum aromaticum
~satirion acuitum cum cauda †stinchorum [l. scinchorum ]
dya saturian dim. quartron’, ij d.(
~satyrion est confectio Venerem excitans
digeratur ‥ materia cum ~sene [] senna
electuaria sicut ‥ ~scene in melancolico
~spermaton [(? ] faciens ad ‥ vertiginemvarious )seeds (σπερμάτων)
propter ventositatem ‥ utatur ‥ ~spermaton
sperma, i. semen; inde ~spermaton, i. de seminibus
p[ulvis ] ~stomatic’ [] confort’ libre iij medicines for mouth (στοματικῶν)
strobile vel strobilia, i. pynee; inde dyastrobilion [~strobilon, ]pine-seeds (στροβίλων)
~sulphuris [] sulphur
~trascos [(v.~tarascos, ]sort of plaster
~tarascos(
tyriaca dyatesseron [~tessaron, ]four ingredients (τεσσάρων)
fiat emplastrum vel cerotum ~tesseron
tyriaca ~tessaron, quia fit de iiij speciebus tantum
cum ‥ ~dragaganto [~tragacanthum, ] frigidotragacanth
pro iij lib. ~dragant’ frigidi, ij s.
p[ulvis ] ~dragant’ frigid’, libre ij, precium iij s. iiij d.
triasandali, ~dragantum frigidum, çuccarum ros[aceum ]
electuaria calidiora, ut ‥ dyatrionpipereon [~trion pipereon, ]three kinds of pepper (τριῶν πιπερέων)
potest digeri materia cum oximelle ‥ et ~trionpipereon
~triton pipereon
electuaria sicut ‥ ~turbith [] pro flegmate turpeth
trocisci dyavi' [~violis, ], a viol[violet is ] alias dicti: recipe foliorum violarum viridium ‥
electuaria ‥ ut ~zimziber’ [~zinziberios, ], ‥ ~zinziber Alexandrinumginger
pro vij lib. ~zinziberios, iij s. viij d.
~zinziberis
~zinziberos ‥, prec’ lib. x d.(
pro diversis pulveribus emptis ad faciend’ d lib. ros[(arum ] novell[arum ], ~zinziberios ‥
medium primi climatis est ubi ‥ elevatur polus mundi supra circulum emisperii 16 gradibus, et dicitur clima ~meroes
~syenes ‥, †dialexandrios [? l. ~ias ]‥, ~rhodos ‥, ~romes ‥, ~boristenes [i. e. ~borysthenes ]‥, ~ripheos
qua ratione in climate ~meroes et †~senes rarissime nubes fiant, jam pridem innuimus
Generosa. Papias.
Dius.
Dea. Statuta Canonicorum Regularium sæc.
Dic et ave Dia præ cunctis Virgo Maria.