essartum

essartum, ~a [OF essart < exsartum] 1 assart, area reclaimed from woodland; v. et. exsartum 1. b (dist. as old or new); c (as surname). in eodem manerio sunt lviij acrae terrae [gl.: essarz] projectae de silva DB I 179v; 1092 ne aliquis vestrum se ‥ intromittat de nemore ‥ abbatis de R. nisi de bestiis et de esartis Chr. Rams. 210 (= Regesta 332); placitum quoque forestarum multiplici satis est incommoditate vallatum: de ~is, de cesione, de combustione [etc.] (Leg. Hen. 17. 1, 2) GAS 559; 1115 sartum quod Robertus filius Haimonis dedit ecclesie Chr. Abingd. II 110 (= Regesta 1092); 1131 do etiam in Anglica terra ‥ de Roberto de la Barduna de uno escarto et partem decime de salinis (Ch. Hen. I) Gallia Christiana XI instr. 129E; a1135 ij ~as et silvulam (v. 2 brecha); a1159 (1235) me concessisse ‥ ~as ‥ suas, sc. Rahaige [etc.] CalCh I 206; a1160 me dedisse ‥ omnia esarta sub M. unde G‥. episcopus saisitus fuit die qua primo coronatus fui ‥ et quicquid poterit ‥ essartare in foresta de Dena (Ch. Regis.) Reg. Heref. 96 (cf. ib.: carta de esertis); ~a vero vulgo dicuntur que apud Isidorum [Isid. Etym. XVII 2. 4] occationes nominantur, quando scilicet foreste nemora vel dumeta quelibet pascuis et latibulis oportuna succiduntur; quibus succisis et radicitus avulsis terra subvertitur et excolitur Dial. Scac. I 13; c1185 pro iiij bovatis et sarcii [sic] et aliis peciis xv s. Rec. Templars 97 (cf. ib. 127: Aliz de B. pro sarta quadam, ij s. pro omni servicio); a1198 assignavimus ‥ omnes decimas quoque assartorum et novalium E. Ch. S. Paul. 218 (cf. ib.: de viij acris de sarto sagum‥. de ix acris ~orum); 1199 (v. exsartum 1); c1200 totum asartum integre plenarie ‥ sicut carta W. de F. quam de eodem sarto habemus nobis testatur AncD A 3357; 1357 quidam Johannes de Cotyngham fecit assart’ eodem anno de solo suo vastato juxta Desburgh’ Wode et inclusit illam, et magnus tumultus erat inter communitatem villate predicte IPM 138/8; 1458 unam virgatam terre ‥ et unum assertum (Indent.) Reg. Whet. I 309 (cf. ib.: tenente terrarum et esserti predictorum); 1539 dedimus ‥ †acerta, vasta, moras (Pat) MonExon 104b.  b 1189 videnda sunt in rewardo nova ~a et vetera inbladata post ultimum rewardum R. Howd. IV 65; 1203 abbas et monachi de Becco debet [sic] c m. per quas finem fecerunt cum justic’ Anglie pro habendis xlviij acris de novo ~o ad perticam regis et ij acris de veteri ~o in manerio de W. liberas et quietas de assarto et reguardo et visu forestariorum Pipe 135; 1213 de veteri ~o foreste de T‥. de novo ~o Cl 165b; 1588 omnes illas quadraginta et octo acras ‥ terre et pasture nostras per estimacionem novi et veteris ‘assait’ cum suis pertinenciis Pat 1319 m. 2.  c 1200 Rogerus de Essartis ponit loco suo Ricardum de Essartis versus Godefridum de Cramavill’ de placito terre ad lucrandum [etc.] CurR I 174. 2 tax on assart. V. et. exsartum 2. 1141 rex concessit libertates monachis de B‥. quod ipsi ‥ sint quieti de placitis ‥ et omnibus geldis, scotis, et sartis, et parcis claudendis Regesta 93; c1157 me ‥ concessisse ‥ xl acras essartorum quietas de ~is et de placitis ‥ et assisis ~orum; et amplius non numerantur inter essarta Act. Hen. II I 216; ecclesiam ‥ liberam et quietam ‥ esse constituit ‥ ab ‥ omnibus auxiliis et lestagiis et sartis et clausuris Chr. Battle f. 30v; 1189 quod sint quieti a thelonio et passagio, et de sartis, et omni consuetudine (Bedford) BBC 182 (= PQW 17a); 1203 (v. 1b supra); 1231 sint quieti ‥ de guastis, regardis, et de assartis et placitis foreste (Ch. Regis) MGL II 670; 1287 quiete ‥ de theloneo ‥ hidagio et assartis et operacionibus et aliis regalibus prestacionibus PQW 14a; s1286 concessit quod ‥ prior et homines sui et res sue sint quieti per totam terram ‥ de theloneo, ‥ scottis, ‥ hidagiis, assartis, operacionibus, et aliis regalibus prestacionibus Ann. Dunstable 331.