exponere

exponere [CL] 1 to put out, bring or carry forth. b to set or throw down. c to put ashore. d to put down, lay out (path). ~sito, ‥ geborone GlC E 390; ut navis, oneribus ~sitis, liberius potuisset ‥ excurrere R. Cold. Cuthb. 75 p. 155; naute ‥ quam intus habebant scapham ~nunt T. Mon. Will. VII 17.  b spolia colliguntur ~sita Bede HE I 20; ~sito, jectato GlC E 370; miles ‥, aliis progredientibus et suppellectilis varie onera exportantibus, licet equum amiserit, lapidem tamen ‥ secum sustulit et ‥ in terra ~suit R. Cold. Cuthb. 75 p. 156.  c exponuntque illam trans aequora, calleque recto / fertur ad Anglorum mulier quasi mortua gentem Wulf. Swith. II 874.  d 1565 cum ‥ ordinatum fuit de ~nendis Anglice warples in communibus campis de Wimbledon ‥ in hac forma ‥ ordinatum est ‥ ut jam aut posthac erint ~nenda per homagium hujus curie CourtR Wimbledon 128. 2 to set in place. b to set out, relate. a1219 Hug’ Gagat’ Sibillaque uxor ejus hec timpanna fecerunt ecponi (Inscr.) VCH Bucks II 116; qui [rex David] concito ad bellum similiter se †exponentes [MSS: exponens] gentes suas in tribus turmis bellicis divisit Plusc. IX 40 p. 294.  b c700 (11c) post hanc donationis cartulam quam supra ~suimus (Ch.) Gosc. Milb. 202; sicut superius ~situm est Hist. Abb. Jarrow 18. 3 to reveal, expose, disclose. num adeo ‥ Dominus ‥ servis infimis ‥ se totum ~suit ut ‥ que sunt ‥ statim pateant Gir. TH I 13; 1167 manifeste ei suspicionis causas ~nere J. Sal. Ep. 222 (223 p. 386). 4 to lay open or unprotected; b (to the elements); c (to physical or moral danger); d (w. in eventum). leones ‥ virum [sc. Danielem] ~situm videbant Dominic V. Ecgwini prol.; 1168 ~situs tanquam signum ad sagittam J. Sal. Ep. 281 (250).  b ventis ‥ et mari navis eminus ~nitur T. Mon. Will. VII 17; Gir. TH I 6 (v. defensio 1a); Gerv. Tilb. II 96 (v. deplumare a); [in exercicio] ~nit se homo bono aeri J. Mirfield Flor. 140; vento amicabiliter flante, ~suit vela ventis G. Hen. V 3 p. 20.  c innumera cadaverum millia feris avibusque ‥ ~sita Osb. Bawdsey clxxxi; 1168 si persecutoribus ecclesie clerum voluisset ~nere J. Sal. Ep. 265 (261); ne lupi infernalis de hyatibus rapiendas eas ~nat J. Furness Kentig. 30 p. 214; ob auram inanis glorie supremis sese periculis ~nunt Neckam NR II 175; proprias ‥ uxores aliquando prostituunt et ~nunt luxurie [ME: puttyn hem to foly] Itin. Mand. 76.  d quod ‥ se et suos ~neret in eventum Ps.-Elmh. Hen. V 22. 5 to offer, make available; b (w. abstr. obj.). c (w. inf.) to dispose (to). adolescentulus ‥ cunctis parentum ~sitis rebus ‥ abegit V. Neot. A 1; 1164 et mihi et meis domum et terram comitis pro vestra reverentia ~nentes J. Sal. Ep. 134 (136 p. 2); de acervo auri ‥ quem ~nit ei [Helyseo] Naaman [cf. IV Reg. v] Ad. Dore Pictor 155; 1242 quod ‥ falcones nostros beneplacitis ‥ fratris nostri, cum voluerit, ~nat (Pat) RGasc I 71; 1243 rogamus quatinus homines vestros ‥ ad ‥ solvendum nobis focagium ~natis nobis Cl 60.  b 1167 licet pro Verbo Dei quod in carne suscepta se ‥ morti exposuit, ~nere ‥ animas nostras J. Sal. Ep. 225 (225); [musica] nubilos vultus serenat, supercilium ponit, austeritatem reponit, jocunditatem ~nit Gir. TH III 12.  c 1235 omnibus eidem [imperatori] placere sumus ~siti TreatyR I 14; 1236 parati et ~siti ‥ in hiis et aliis inherere consiliis Ib. 30. 6 to lay out, put up, expose (for sale); b (pledge). a1104 libros et vestimenta et alia ornamenta ecclesiae ‥ tu pro voluntate tua ~nis et ea extraneis das Anselm (Ep. 278) IV 192; ludicra sicut anulos, monilia, etc‥. nec semper ~nuntur emptoribus ne deturpentur pluvia et vento GlSid f. 144; 1293 equos ‥ vendicioni ~suimus et de necessitate expendidimus Reg. Cant. 1284; 1439 nullus ‥ vendicioni ~nat seu emat ‥ aliquam merceriam Cl 289 m. 6d.; 1552 nulla venalia durante sacro ~nantur Conc. Scot. II 132.  b 1324 magister J. B. ~suit caucionem pro aula Leonum Cart. Osney III 163; 1336 illud [pignus] in usus similes ‥ convertatur donec venerint qui pignora ~suerunt StatOx 135; 1435 omnes cauciones et vadia ~ni vendicioni MunAcOx II 511. 7 to lay out, spend. b to use (skill). c (p. ppl. as sb. n. pl.) expenses. s1237 rex ‥ sine thesauro est‥. multa enim ~suit in expensis sororis sue imperatricis Flor. Hist. II 220; s1251 plus quam xm m. ~suerat Oxnead Chr. 186; 1443 (v. 2 ducatus); 1542 pecuniam que ob necessitatem ‥ est ~nenda Deeds Balliol 323.  b 1383 Dedrico carpentario pro opere et artificio suo ~nendo ad perfectam consummacionem magne machine ExchScot 665.  c 1369 pro quibusdam ~sitis ad reparacionem ‥ castri ExchScot 347. 8 to express, put into words. V. et. extraponere 2. profuit iste viro nimium ‥ / ‥ / exponens longos animi ferventis agones Frith. 159; 9‥ edissere, i. ~nere, asecgan WW; anxius suspirando ingemescens, altosque cordis anfractus vocibus ~nens R. Cold. Cuthb. 75 p. 156; s1189 Deo et vobis gratias uberes ~no Diceto YH 61. 9 to expound, explain; b (w. acc. & inf.); c (w. indir. qu.). d to identify (as). e (pr. ppl.) expounder. f (p. ppl. as sb. n.) exposition. precor hoc lucidius ~ni Aldh. Met. 10 p. 84; evangelii verba ~nens V. Cuthb. II 6; beatum Job ~nendo V. Greg. p. 103; paulo post subjecit ~nens “ex corde exeunt cogitationes malae” [Matth. xv 19] Bede HE I 27 p. 57; 793 regula S. Benedicti legatur ‥ et propria ~natur lingua Alcuin Ep. 19; pacem ‥ apostolus ~nebat dicens ‘ipse est pax nostra’ [Eph. ii 14] B. V. Dunst. 30; hoc est quod ~nere voluimus Rob. Angl. (I) Alg. 88; Bacon XV 77, 115 (v. exponibilis); Joseph antiquitus exponens sompnium Walt. Wimb. Carm. 253; 1431 primitus textum ‥ legant: deinde ipsum ‥ plene et aperte ~nant StatOx 236.  b Meaux III 276 (v. dirationare 3).  c cum ~nerent per ordinem quomodo haec ‥ didicissent Bede HE IV 21 p. 258; qualiter ‥ terra ‥ ex parte fuerit ecclesie ‥ data ‥ ex ordine ~suerunt Chr. Battle f. 86; s490 ~suit ei ‥ quomodo prodiderant eos Saxones M. Par. Maj. I 222.  d stacten quidam ~nunt mirram, quidam ammoniacum SB 41; G[alen] in epistolis ad Glauconem ~nit lapis pirites, i. milvaris Alph. 90.  e eundem sensum quem habuit revelans habuerunt et ~nentes, quare exponentes verba divine scripture ad primum intellectum ipsorum pervenerunt Ockham Dial. 836.  f per illam noticiam predicacionis triplicis ‥ ut ‥ loquendum est in ~sito triplici supradicto Wycl. Conf. 508. 10 (log.) exponent. quando ergo [reduplicative proposiciones] sunt causales, tunc dicuntur habere iiij ~nentes, ut ista: ‘ex hoc quod tu es homo, tu es animal’ dicitur debere sic exponi: ‘tu es homo’ et ‘tu es animal’ et ‘omnis homo est animal’ et ‘si aliquid est homo, ipsum est animal’ Wycl. Log. II 96. 11 ? f. l. 1263 quod terram suam excolere, blada et fena colligere, et pacifice intrare possint et de aliis rebus suis exponere [? l. disponere] Cl 244; 1453 usurarius est ‥ excommunicandus, quousque illicitum exinde contractum in statum pristinum juris exposuerit [? l. reposuerit] Conc. III 566.