ferculum
ferculum, a means of carrying, frame, barrow, litter, bier
- I A frame, a barrow, litter, bier for carrying the spoils, the images of the gods, etc., in public processions: spolia ducis hostium caesi suspensa fabricato ad id apte ferculo gerens in Capitolium ascendit, Liv. 1, 10, 5; Suet. Caes. 37; id. Calig. 15: (Caesar) tensam et ferculum Circensi pompa, etc. (recepit), id. Caes. 76: ut pomparum ferculis similes esse videamur, * Cic. Off. 1, 36, 131.—
- II A dish on which food is served; and hence a dish or mess of food, a course (perh. not anteAug.; cf.: epulum, daps, commissatio; merenda, prandium, etc.): ubi multa de magna superessent fercula cena, Hor. S. 2, 6, 104: cenae fercula nostrae Malim convivis quam placuisse cocis, Mart. 9, 82; so Petr. 35; 36; Suet. Aug. 74; Plin. 33, 10, 47, § 136; Juv. 1, 94; 7, 184; 11, 64.
illud summi Salomonis ~um [cf. ], illud reclinatorium aureumCant. iii 9
invadunt electi quatuor fratres exponendum lucis ~um
conscendit Salamon ventrale ferculum / nec venter patitur pudoris nevulum
stalle before a schoppe , stallum, ~um
fercula nos saciant, prelatos fercula portant
hoc ~um,a salt stole ; fercula nos †faciant, prelatos fercula portant
a stalle [v. l. ], stacio, stallum, ‥ ~um; versus: fercula nos †faciant, prelatos fercula portanta stalle in a chirche
pro ij pannis lineis factis pro mensa et ~is coram fenistra coquine
arte mea crocea flavescunt fercula regum
hospitibus largus patuit cellaria cunctis / ingessitque pius venerandis fercula verbis
nec regalibus eum ~is aluit
omnia ~a apponenda infirmis ipse administret eis
ut cum quis degustat ~um sibi appositum antequam consumpserit primum
duo ~a, qualia duobus hominibus solebant apponi, sive fuerint de carne sive de pisce sive de aliquo alio cibo(
centum pauperes pascentur ‥ de pane et cervisia et ad minus de uno ~o carnis vel piscis
quid sapidis epularum irritamentis jam fastiditum pregravas stomachum ‥ ? quid tanto studio ~orum alternationibus distendis?
unum genus ~i de carne
per serjantium faciendi unum ~um in olla lutea in coquina domini regis die coronacionis sue
ij ~is carnis precii unius denarii et diebus piscium una fercula [sic ] piscium precii oboli
de tribus ~is cujusdam cibi qui vocaturmaupygernon , sc. j ~um coram domino rege, secundum ~um archiepiscopo Cant’, et tercium ~um cui dominus rex assignare voluerit
habebit ‥ in vesperam j panem et j ~um
si apponeretur mihi ~um delicatum absque condimento, non obmitterem quin comederem; magis placeret si condimentum haberet
farculum cibi
menti ‥ caelestia administrans ~a
rogavit ut consolationis gratia ‥ divini verbi scientie ~i ‥ sibi ‥ aliquid ‥ impartiret
- 1. draagstel, draagbaar, brancard [pomparum voor godenbeelden bij godsdienstige plechtigheden];
- 2. (poët.; postklass.) dienblad;
- 3. (poët.; postklass.) (meton.) gerecht, gang; ➤ iam sublatum erat ~ er was al afgeruimd.
Jussit eum surgere a Ferculo, et stare.Supra Gestatorium,
Gestatorium sedile,
et portatorium, dixit. Cantica Canticorum :
Ferculum fecit sibi Rex Salomon de lignis Libani, columnas ejus fecit argenteas.In quem locum Aponius :
Ferculum a ferendo nomen accepit.
Ferculumfuisse Gestamen, quo in pompa uti solebant : quocirca Tullius lib. 1. Off. dixit :
Cavendum est ne tarditatibus utamur in ingressu mollioribus, ac similes pomparum Ferculis esse videamur.In iis ferculis deferri consueverant simulacra oppidorum, coronæ, machinæ et id genus alia. Consule lexic. militare Caroli de Aquino voce Ferculum.
- 1 FER-, a means of carrying, frame, barrow, litter, bier: spolia fabricato ad id apte ferculo gerens, L.: pomparum fercula, built for processions: triumphalia.—A dish, mess, course: Multa de magnā cenā, H.: fercula septem cenare, Iu.
-
…rebus, mediocritas optima est. Cavendum autem est, ne aut tarditatibus utamur in ingressu mollioribus, ut pomparum ferculis similes esse videamur, aut in festinationibus suscipiamus nimias celeritates, quae cum fiunt, anhelitus moventur, vultus mutantur…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…quae vacua si non fuisset, in campo Martio mihi tabernaculum conlocassem. nummus interea mihi, Caesar, neglectis ferculis triumphalibus domi manet et manebit. rationes ad aerarium continuo, sicut tua lex iubebat, detuli, neque alia…
Cicero, in Pisonem
-
…, pisciculis iam crede Deum saturanda duobus et paucis crescente cibo per fragmina crustis. ambesis dapibus cumulatim aggesta redundant fercula, bis senos micarum molibus inplent post cenam cophinos ; crudus conviva resudat congeriem ventris, gemit et sub fasce…
Prudentius, Apotheosis
-
…ipse cum factis uir magnificus tum factorum ostentator haud minor, spolia ducis hostium caesi suspensa fabricato ad id apte ferculo gerens in Capitolium escendit ; ibique ea cum ad quercum pastoribus sacram deposuisset, simul cum dono designauit templo Iouis…
Livy, ab Urbe Condita
-
…clamor et emeritis hilaris tuba nuntiat armis, ante ducem spolia et, duri Mavortis imago, virginei currus cumulataque fercula cristis et tristes ducuntur equi truncaeque bipennes, quis nemora et solidam Maeotida caedere suetae, corytique leves portantur et…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…minor illo hospes, et ipse tamen contingens sanguine caelum, alter aquis, alter flammis ad sidera missus, fercula nunc audi nullis ornata macellis. de Tiburtino veniet pinguissimus agro haedulus et toto grege mollior, inscius herbae necdum…
Juvenal, Satires
-
…, sacer ac venerabilis heros, dapibus iam rite paratis ius praetulit exequiarum. iam stantibus ille ministris cyathos et fercula liquit, studioque accinctus humandi fleto dedit ossa sepulcro. veniunt mox praemia caelo, pretiumque rependitur ingens ; nam…
Prudentius, Cathemerina
-
…de Gallia triumphum trahens hic erat Rhenus et Rhodanus et ex auro captivus Oceanus. Altera laurus Aegyptia tunc in ferculis Nilus, Arsinoe et ad simulacrum ignium ardens Pharos. Tertius de Pharnace currus et Ponto. Quartus Iubam et…
Lucius Annaeus Florus, Epitome Rerum Romanorum
-
…dispensatore videbis armigero simplexne furor sestertia centum perdere et horrenti tunicam non reddere servo quis totidem erexit villas, quis fercula septem secreto cenavit avus nunc sportula primo limine parva sedet turbae rapienda togatae ; ille tamen faciem prius inspicit et…
Juvenal, Satires
-
…fratris inclytus ne quam fidelis sanguinis prosapiam vis pessimorum possideret principum. adhuc recentem caede de tanta virum donat sacerdos ferculis caelestibus, Dei sacerdos, rex et idem praepotens, origo cuius fonte inenarrabili secreta nullum prodit auctorem sui ,…
Prudentius, Psychomachia
FE´RCULUM(from fer-o) is applied to any kind of tray or platform used for carrying anything. Thus it is used to signify the tray or frame on which several dishes were brought in at once at dinner (Petron. 35; Plin. Nat.28.26); and hence fercula came to mean the number of courses at dinner, and even the dishes themselves. (Suet. Aug. 74; Serv. ad Verg. A. 1.637; Juven. 1.94(with Mayor's note), 11.64; Hor. Sat. 2.6, 104; Mart. 3.50, 9.82-Z2, 11.31-Z2.)
The ferculum was also used for carrying the images of the gods in the procession of the circus (Suet. Jul. 76), the ashes of the dead in a funeral (Suet. Cal. 15), and the spoils in a triumph (Suet. Jul. 37; Liv. 1.10); in all which cases it appears to have been carried on the shoulders or in the hands of men. This is shown in the annexed cut from the Arch of Titus, where
Roman soldiers are carrying on a ferculum the Golden Candlestick. The most illustrious captives were sometimes placed on a ferculum in a triumph, in order that they might be better seen. (Senec. Herc. Oet. 110.)
[W.S] [A.S.W](from fero). A term applied to any kind of tray or platform used for carrying anything. Thus it is used to signify the tray or frame on which several dishes were brought in at once at dinner (Petron.35); and hence fercula came to mean the number of courses at dinner, and even the dishes themselves (Suet. Aug. 74; Serv. ad Verg. Aen. i. 637; Juv.i. 94, with Mayor's note, and the article Cena, p. 313).
The ferculum was also used for carrying the images of the gods in the procession of the circus ( Iul. 76), the ashes of the dead in a funeral ( Calig. 15), and the spoils in a triumph ( Iul. 37; Livy, i. 10); in all which cases it appears to have been carried on the shoulders or in the hands of men. This is shown in the illustration from the Arch of Titus, where Roman soldiers are carrying on a ferculum the Golden Candlestick. The most illustrious captives were sometimes placed on a ferculum in a triumph, in order that they might be better seen ( Herc. Oet. 110).