hactenus
hactenus, as far as this, to this place, so far, thus far
Frieze-Dennison Vergil
- I In space.
- A Lit. (very rare), to this place, thus far: hactenus summus inaurato crater erat asper acantho, Ov. M. 13, 700: hactenus dominum est illa secuta suum, id. Tr. 1, 10, 22; id. Am. 2, 11, 16; cf.: hactenus in occidentem Germaniam novimus, Tac. G. 35 init.: hac Trojana tenus fuerit fortuna secuta, Verg. A. 6, 62.—Far more freq. and class. (esp. freq. in Cic.),
- B Transf., to indicate the limit of a discourse or of an extract, thus far, to this point, no further than this: hactenus mihi videor de amicitia quid sentirem potuisse dicere, Cic. Lael. 7, 24: hactenus admirabor corum tarditatem, qui, etc., id. N. D. 1, 10, 24: hactenus fuit, quod caute a me scribi posset, id. Att. 11, 4, 2: externae arbores hactenus fere sunt, Plin. 14, 1, 1, § 1; cf. id. 14, 3, 4, § 36: sed me hactenus cedentem nemo insequatur ultra, Quint. 12, 10, 47: verum hactenus evagari satis fuerit, id. 2, 4, 32; so after a quotation: hactenus Trogus, Plin. 11, 52, 114, § 276: hactenus Varro, id. 14, 14, 17, § 96.—
- b In this sense usually ellipt., esp. as a formula of transition: sed, si placet, in hunc diem hactenus: reliqua differamus in crastinum, thus far for to-day, Cic. Rep. 2, 44, 4 fin.: ergo haec quoque hactenus: redeo ad urbana, id. Att. 5, 13, 2: sed haec hactenus: nunc, etc., so much for this (very freq.), id. Div. 2, 24, 53; id. Lael. 15, 55; id. Att. 13, 21, 4; Quint. 4, 2, 30 et saep.: haec hactenus, Cic. Att. 16, 6, 2: sed de hoc loco plura in aliis: nunc hactenus, id. Div. 2, 36, 76: hactenus haec, Hor. S. 1, 4, 63: sed hactenus, praesertim, etc., Cic. Att. 5, 13, 1; so, sed hactenus, id. ib. 9, 7, 3; 13, 9, 1; 14, 17, 2; Plin. 36, 6, 5, § 46: de litteris hactenus, Cic. Fam. 2, 1, 1; 3, 7, 3; 16, 24, 1; id. Att. 6, 2, 1 al.: hactenus de soloecismo, Quint. 1, 5, 54: hactenus ergo de studiis ... proximus liber, etc., id. 1, 12, 19: hactenus de poëtis, Lact. 1, 5, 15: hactenus de mundo, Plin. 2, 38, 38, § 102; 15, 8, 8, § 34: hactenus, et pariter vitam cum sanguine fudit, Ov. M. 2, 610: hactenus et gemuit, id. ib. 10, 423: hactenus: ut vivo subiit, id. F. 5, 661: hactenus Aeacides, id. M. 12, 82; 14, 512.—
- II In time, to indicate a limit, up to this time, thus far, so long, till now, hitherto, no longer than this (poet. and post-Aug.): hactenus quietae utrimque stationes fuere: postquam, etc., Liv. 7, 26, 6: hactenus pro libertate, mox de finibus pugnatum est, Flor. 1, 11, 5; Ov. M. 5, 250: hac celebrata tenus sancto certamina patri, Verg. A. 5, 603; 11, 823: dispecta est et Thule, quam hactenus nix et hiems abdebat, Tac. Agr. 10; id. A. 13, 47.—
- III In extent.
- A Absol., opp. to more, to this extent, so much, only so much, only (very rare, and not ante-Aug.): Burrum sciscitanti hactenus respondisse: ego me bene habeo, Tac. A. 14, 51; so ellipt., Suet. Dom. 16.—Far more freq. and class.,
- B Relat., like eatenus, to this extent that, so much as, so far as, as far as; corresp. with quatenus, quoad, quod, si, ut (so most freq.), ne: hactenus non vertit (in rem), quatenus domino debet: quod excedit, vertit, Dig. 15, 3, 10, § 7: hactenus existimo nostram consolationem recte adhibitam esse, quoad certior ab homine amicissimo fieres iis de rebus, etc., Cic. Fam. 4, 3, 3: patrem familiae hactenus ago, quod aliquam partem praediorum percurro, Plin. Ep. 9, 15, 3: meritoria officia sunt; hactenus utilia, si praeparant ingenium, non detinent, Sen. Ep. 88.—With ut: haec artem quidem et praecepta duntaxat hactenus requirunt, ut certis dicendi luminibus ornentur, Cic. de Or. 2, 27, 119; id. Div. 1, 8, 13; Hor. S. 1, 2, 123; Ov. H. 15, 156.—With ne: curandus autem hactenus, ne quid ad senatum, etc., Cic. Att. 5, 4, 2; Quint. 6, 2, 3; Tac. A. 14, 7; cf.: (eum) interficere constituit, hactenus consultans, veneno an ferro vel qua alia vi, id. ib. 14, 3 init.
hactenus in sanctum sulcando movimus aequor, / littoris ad finem nostra carina venit
in Webrige ~us tenuit ipsa abbatia ij hidas
Dalimannus ‥ multis ~us tropheis elatus certaminibus cruentis inhiavit
actenus(v.
Willelmus ‥ statim post mortem illam recessit, nec actenus rediit
qui ‥ homines illos eligere ‥ ~us neglexerunt
~us, A.hydur to velin to thys tyme ; ‥ actenus ‥, A.tyl now
civitates desertae dirutaeque ~us squalent
manet in tempis [v. l. templis ] paradisi hactenus heros
murum ~us famosum atque conspicuum ‥ construebant
quae ~us in eodem monasterio servata ‥ a multis jam sunt ‥ transscripta
ut manifestum fiat quod per has vias magnificas possint ‥ scivi naturalia, et non per vias vulgatas que actenus sunt in usu
super clamium ‥ quod actenus remansit in discussum
dedicato cenobio quod actenus ‥ Westmonasterium ‥ dicitur
hactenus incerto mea stamine vita pependit, / ‥ exhinc certa sequar
actenus in gente Anglorum ‥ non habebantur monachi nisi Glastonia
video nunc aperte quod ~us non animadverti
nos ‥ ~us inter gentiles educati sumus
ut precepta monastice conversationis austeriora quam ~us tenuerant audirent
angulus ‥ terrarum ‥ nullius ‥ ~us stilo absolute comprehensus
si me actenus latuere, dabo operam ‥ donec ea me nosse contingat
pons ‥ non potest situari ubi actinus fieri consuevit propter inundanciam aque
licet de consuetudine actenus usitata ‥candelmakers ‥ qui in ‥ fenestris suis vendebant candelas ‥ sustinuerint ‥ paginam ‥ modo ‥
~us cum regibus patriae non minus prophetarum oraculis quam nostris sermonibus disceptavimus
~us ‥ formosae virginitatis speciem ‥ quasi fucorum floribus depinxi
actenus rugositate relicta de filiis Aðulfi incipiam loqui
de his ~us
~us ‥ dictorum nichil vel a prioribus dictum vel ex eorum dictis compertum induximus preter paucissima ‥ non inutilia
➳ tmèse (hac séparé de tenus ) : Virg. En. 5, 603 ; 6, 62 ; Gell. 1, 3, 30.
- 1. (v. plaats) (poët.; postklass.) tot hier, tot daar, zover; ➤ hac Troiana tenus fuerit Fortuna secuta;
- 2. (v. tijd) tot nu toe;
- 3. (afsluitend in redevoering en geschrift) tot hier, tot aan dit punt, zover; ➤ ~ de amicitia dixi;
- 4. in zoverre, in die mate.
- as far as this, to this place, so far, thus far: Hactenus crater erat asper acantho, O.: hactenus in occidentem Germaniam novimus, Ta.: Hac Troiana tenus fuerit Fortuna secuta, V.: quia hactenus iussum, because he was not ordered to go farther, Ta.—Of discourse, thus far, to this point, no farther: hactenus mihi videor potuisse dicere, etc.: de hoc quidem hactenus: in hunc diem hactenus, thus far for to-day: sed haec hactenus, so much for this: Hactenus haec, H.: sed hactenus, praesertim, etc.: de litteris hactenus: Hac Arethusa tenus, O.—Fig., in time, up to this time, thus far, so long, till now, hitherto, no longer: hactenus quietae stationes fuere, postquam, etc., L.: Hac celebrata tenus certamina, V.—To this extent, so much, so far, as far: hactenus existimo . . . quoad certior fieres, etc.: haec artem hactenus requirunt, ut ornentur, etc.: curandus autem hactenus, ne quid ad senatum, etc.: hactenus consultans, veneno an ferro, etc., Ta.
-
…omnino omnia se facturum recepit. ego praeterea rationem Philogeni permutationis eius quam tecum feci edidi. ergo haec quoque hactenus. redeo ad urbana. per fortunas quoniam Romae manes, primum illud praefulci atque praemuni quaeso ut simus annui…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…necesse est, tibi praesertim qui interfuisti ; vides tamen omnia fere contra ac dicta sint evenisse. sed haec hactenus ; nunc ad ostenta veniamus. Multa me consule a me ipso scripta recitasti, multa ante Marsicum bellum a…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…coniunctiores simus quam adhuc fuimus. interpellantibus enim his inimicitiis animus tuus mihi magis patuit quam domus. sed haec hactenus. illud extremum. ego quae te velle quaeque ad te pertinere arbitrabor semper sine ulla dubitatione summo studio faciam…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…primisque ut expedita sit pensio K. Ian. de attributione conficies, de repraesentatione videbis. de domesticis rebus hactenus, de publicis omnia mihi certa, quid Octavianus, quid Antonius, quae hominum opinio, quid futurum putes…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…optimi et hominis liberalissimi ; me tamen ei fauturum. o tempora fore cum dubitet Curtius consulatum petere sed haec hactenus. de Tirone mihi curae est. sed iam sciam quid agat. heri enim misi qui videret ; cui…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…sequor, sed fieri potest ut id quod significatur aut falsum sit aut nihil sit omnino. Sed de perception hactenus ; si quis enim ea quae dicta sunt labefactare volet, facile etiam absentibus nobis veritas se ipsa defendet .…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…haec optima in malis, quoniam illius alterum consulatum a re publica ne data quidem occasione reppulimus. sed haec hactenus. de Dionysio fugit me ad te antea scribere ; sed ita constitui, exspectare responsa Caesaris, ut ,…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…nostro tuebimur, quamquam admodum sumus iam defetigati. sed nulla lassitudo impedire officium et fidem debet. verum haec hactenus. ab aliis te de me quam a me ipso malo cognoscere. de te audiebamus ea quae maxime vellemus…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…celeritate nec copia, sed parum pressi et nimis redundantes ; Rhodii saniores et Atticorum similiores. sed de Graecis hactenus ; etenim haec ipsa forsitan fuerint non necessaria. Tum Brutus Ista vero, inquit, quam necessaria fuerint non…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…. tu autem commode feceris si reliquos continueris, ne et ἀδιόρθωτα habeat Balbus et ἕωλα Brutus. sed haec hactenus, ne videar περὶ μικρὰ σπουδάζειν. etsi nunc quidem maxima mihi sunt haec ; quid est enim aliud Varroni…
Cicero, Epistulae ad Atticum