herbergare

herbergare, ~iare [OF herbergier, Prov. albergar] 1 to harbour, give lodging to (person). b (w. ref. to royal harbinger) to find accommodation for. 1278 ~avit ij extraneas feminas extra assisam Hund. Highworth 86; 1281 R. H. in misericordia quia herbigavit unam extraneam ancillam CourtR A. Stratton 67.  b 1403 ~iare (v. herbergagium 2a); 1404 herbigetis (v. herbergatio a); 1417 herbergeatore nostro Radulfo P. ad ligeos nostros herbergeandos apud Cantuar’ tune existente Pat 399 m. 2. 2 to store (food or wine). 1289 licenciam ‥ tenendi ‥ ac albergandi vina vinearum suarum Baione RGasc II 439; 1290 quod ‥ molent ‥ blada sua super terram de A. crescentia vel in eadem villa ~ata (Altrincham) BBC 126. 3 to build (dwelling); b (absol.). c (refl.) to provide housing for oneself. d (p. ppl. as sb.). a1150 concedo ‥ eis ~are quoddam burgum inter ‥ ecclesiam et meum burgum E. Ch. Scot. 153; c1156 ut monachi de C. ‥ adducant suos proprios homines ‥ ad ~andum villam de C. Regesta Scot. 134; c1200 debent mihi reddere ‥ tenementum illud tam bene ~atum in ligno et lapide sicut ipse R. recepit AncD A 1475.  b c1160 ut ‥ burgenses ‥ de forestis nostris ‥ viride habeant ad herbargandum in eadem villa (Pembroke) BBC 54; 1202 aisiamenta sua ad ardendum et ~andum Fines Northumb & Durh 13; 1205 quod permittatis monachos de W. ~iare ubi voluerint ‥ extra coopertorium foreste nostre Cl 20b; 1335 quod possint sua propria nemora assartare, vendere, dare, et in eis herbegiare DL Forest Proc. 117 r. 3 (cf. ib.: ~iare).  c 1222 quod faciat habere L. capellano ‥ v ‥ grossa fusta ‥ ad paunas faciendas in foresta nostra de M. ad se ~andum apud S. Cl 522b (cf. ib. 65b: 1225 xl fusta ‥ ad se hospitandum).  d c1124 pro suo ~ato cum suo virgulto ‥ dedi ‥ ecclesie meam dominicam curiam in Magna Paxtona Regesta Scot. I 7 (cf. Reg. Ant. Linc. III 149). 4 to settle, occupy (land). c1140 totum pratum quod est inter terram herberiatam et cursum aque Cart. Osney IV 92; a1200 si istam terram erburgare voluerit, homines qui ibi manebunt habebunt omnes liberas communiones in bosco et in piano Ch. Derb 134; 1200 r. c. de xl s. pro habendis iiij bovatis terre in T. quam ~avit de vasto Pipe 18; c1200 quod capiant ad eos [toftos] ~iandum de boscis meis per visum forestariorum meorum (Ulverston) BBC 381; c1200 concessi ‥ terram meam ~atam in terra S. Michaelis de B. E. Ch. S. Paul. 87.