informare

informare [CL] 1 to give shape to, to form; b to form (idea), plan. dicentes corporum formas aerem, usque ad oculum interjacentem ~are sicque ad animam transire Adel. QN 23; aliud enim membra volunt ~anda, aliud ~ata Ib. 40; Iris nichil aliud est nisi nubes soli opposita et ex ejus radiis multipliciter ~ata Bern. Comm. Aen. 6.  b paratis ‥ omnibus que Jerosolimitani itineris viaticum ~arent ‥ concilium ‥ indicitur W. Malm. GR III 230. 2 to teach, instruct (person); b to inform (intellect, will, action, or abstr.); c to train, break in (animal); d to give instruction in (subject). melius exemplis ‥ ~or Aldh. Met. 10 p. 92; cujus exemplis ~ati ‥ religiosi ‥ consuetudinem fecerunt Bede HE III 5 p. 136; amicus Dei Rogerus eam ~abat nunc doctrina, nunc exemplo V. Chris. Marky. 40; pater ‥ cum filium suum in pueritia sua sanctis et honestis moribus ~are debuerit ‥ P. Blois Ep. 74. 228A; c1214 ex doctrine defectu, quia nec verbo nec vite grex ~atur exemplo Gir. Ep. 8 p. 282; 1417 cantori ~anti juvenes in organis Ac. Durh. 287.  b amor ‥ ita nullis adversitatum livoribus obatrescit, ut amicorum casibus etiam singulis ~etur (Quad. pref.) GAS 529; si voluntas ~at actionem et ipsa plerumque pro facto reputatur Gir. IK I 8 p. 74; unus est nature et alter est voluntatis ~ate [MS: ~are]. nec sunt hec divisa contra se propter hoc quia voluntas ~ata vult quod natura hoc velit quod vult ‥ Fishacre Quaest. 48; quidem activum est intellectus ~atus notitia simplici . ‥ eadem voluntas, ~ata per amorem simplicem ‥ Duns Ord. II 290.  c cuidam ambulatori ~anti pullanos domini, iij s. Ac. Swinfield 179.  d ut hinc ~aretur pietas fidelium Bede Gen. 24; doctrinam suam ecclesia qua mentes infirmorum a lascivia coerceat ‥ solet ~are Id. Cant. 1131; Trinitatis ‥ [personas] quas proprietatibus ~ant catholici, non diversas temporibus aut locis Abbo QG 21 (45); ethica ‥ mores ~at in fundamento virtutum T. Chobham Praed. prol. p. 3; oportet predicatores ‥ veritatem contrariam auditores salubriter ~are Ockham Dial. 701. 3 to inform, cause to understand; b (intr.) to act as informer, give information. 1290 quatinus ‥ apprisiam faciatis et vos ~etis ‥ super premissis RGasc II 560; 1301 donec dicti subcollectores ‥ episcopum ‥ ~averint, non potest ‥ procurator ‥ abbatem et decanum ~are Reg. Carl. I 156; ad ~andum ‥ regem ‥ de jure Avesb. 122b; c1389 de eorum veritate fuerimus ~at Dip. Corr. Ric. II p. 67; 1400 latores presencium vos plenius viva voce ~abunt (Let.) Ad. Usk 74; 1407 fuit ~atus de collusione et fraude Reg. Heref. 32; 1424 qui, ut ~or, jam ‥ se divertit Bekynton I 280; 1441 ego et confratres mei, ~ati dictum Alexandrum Home et David Home milites fuisse unanimes et concordes Pri. Cold. 142; ad ipsum dominum pontificem ~andum Plusc. VIII 29.  b ipse ‥ desolatis ‥ ~ans ut Tancredum peterent in ducatum W. Malm. GR IV 376; 1282 (v. falsidicus a). 4 (phil.) to inform, to subject to a formal cause. omnis ‥ forma quedam lux est et manifestacio materie quam ~at Gros. Hexaem. II 8. 2; dicitur forma quandoque communiter seu per extensionem viz. omne id quod subjectum naturale seu reale per modum aliquem disponit et ~at Ps.-Gros. Summa 323; ergo cum intellectus non possit cognoscere se, nisi assimilatus rei cognite, oportet quod aliquam in se habeat similitudinem ~antem eum Peckham QA 82; forma ~ans aliquid Duns Ord. IV 271 (v. dupliciter b); causalitas materie non est nisi ~ari forma et causalitas forme non est nisi ~are materiam Ockham Quodl. 293; omnis res potest ubicumque libet generari sine hoc quod ~et subjectum Wycl. Act. 120.