ligatura

lĭgātūra, ae, f. [1. ligo], a band, ligature (post-class.).

• I Lit.: ligatura in vitibus, Pall. 1, 6, 11.—
• • B In partic., an amulet (bound about one), Aug. in Joann. 7; cf. Isid. Orig. 8, 9.—
  • C A bunch, cluster: duas ligaturas uvae passae, Vulg. 1 Reg. 30, 12.— —
• II Transf., a twisting or twining of the body in wrestling: ligaturis corporis certant, Ambros. Enarrat. in Psa. 36, § 55.

ligātūra, ae, f. (ligo), I) eig. u. meton.: a) eig., das Band, Pallad. 1, 6, 11. Th. Prisc. 1, 26. – insbes., α) ein ärztlicher Verband, Augustin. de doctr. Chr. 1, 13. – β) = ein Amulett, Augustin. tract. 7 in Ioann.; serm. 391, 1; ep. 245, 2. – b) meton., das Bündel, duae ligaturae uvae passae, Vulg. 1. regg. 30, 12. – II) übtr., die Wendungen u. Verschlingungen der Körper bei Ringenden, ligaturis tantum corporis certare, Ambros. enarr. in psalm. 36. § 55.

ligatura [LL] 1 (act of) tying or binding: a (to fasten together or reinforce structure of artefact); b (to bind book); c (to restrict movement of person). a 1300 in ~a unius paris rotarum cum ferro empto ad idem, xviij s. FormMan 32; 1378 in j pelle ovina pro ligatur’ scaccarii burs’ j li. de kydsape, et paknedils, viij d. Ac. Durh. 587; 1416 in vj duoden’ et v uln’ panni linei empt’ pro ~a aqueductus xiij s. ij d. Ib. 611; a1441 ut in tegulatione horrei et ~a unius domus ibidem Amund. II app. 262; 1453 pro ~a et reparacione aqueductus manerii de E. ij s. ix d. Ac. Durh. 147.  b 1330 in ~a j gradalis ‥ xij d. Pri. Cold. app. viii; libros fractos ‥ cum opus fuerit post primam ~am religare Stat. Linc. I 284; 1362 in ~a unius missalis et duorum gradiariorum ecclesie Sancti Oswaldi Ac. Durh. 126; 1393 (v. custodire 9); 1441 (v. firmaculum b); 1452 pro ~a et luminatura ejusdem libri (Test.) MunAcOx 648; 1460 pro ~a unius missalis Cant. Coll. Ox. II 181; 1473 pro ~a j libri vocati antiphonarii, emendacione defectuum ejusdem, coopertura ejusdem, custodibus et correo rubeo Fabr. York 82.  c 1202 R. filius W. appellat L. filium R. et W. serrientem A. C. de roberia et ~a SelPlCrown 8. 2 bond that restricts movement; b (fig.). ligaturis caro comprimitur J. Howd. Ph. 109; item quendam falconem habebat in pertica, qui cum eum vidisset ~am fregit et extra aulam advolavit G. Roman. 363.  b inextricabilis verae dilectionis ~a Aldh. Met. 5; ~ae desiderii coelestis fortissimae Bede Tab. 474; corrigia calceamenti est ~a mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet quia incarnationis mysterium nec ipse investigare sufficit [Greg. Ev. 7. 3] Id. Luke (iii 16) 356A; clausisti sane et alligasti te per obedientie jugum ‥ per timoris et reverentie ~am P. Blois Ep. 13. 40B. 3 band, clasp, cord, fastener, strap; b (on article of clothing or footwear); c (as bandage or winding-cloth). 1234 pro ‥ ~is gubernaculorum et cathenis eorum Pipe 78 m. 16d.; 1292 pro ~a ad tapetum ecclesie iiij s. iiij d. Sacr. Ely II 8; 1335 in j hanaperia facta pro discis argenteis domini prioris, cum ~a ejusdem Ac. Durh. 526; s1423 vir ‥ ei obtulit ‥ litterarum fasciculum ‥ cumque abbas oblatam sibi fregisset litterarum ~am ‥ Amund. I 176; 1451 et in reparacione sellarum cum frenis et ~is Ac. Durh. 189; 1493 J. F. insult’ fecit contra pacem super J. M. cum j ~a CourtR Ottery St. M..  b 742 filacteria et ~as et in brachiis et cruris [v. l. cruribus] ligatas Bonif. Ep. 50 p. 85; episcopus habet ~am in suis sandaliis ‥ ne forte cadant ‥ de pedibus Alcuin Suppos. 1244B; 1290 in ‥ vestibus ‥ cindendis et consuendis una cum ~a, laqueis, serico ad robas Ac. Swinfield 184; 1325 xxvj pellic’ ad dictos novicios unacum ~is lxx s. ix d. Ac. Durh. 165; 1401 pro factura vestimenti albi linthiaminis cum nigris ~is, freyns, et filo factis iiij s. Ib. 449; 1412 in ~a empta pro emendacione panni blodii cum armis domini Nevill viij d. Ib. 458.  c s1158 repositum est iterum corpus beati confessoris ‥ in eadem capsa in tribus ~is Torigni Chr. 199; solvantur ~e subito Gad. 5v 2; debet ~a incipere a loco vulnerato Ib. 123. 1. 4 band (usu. of metal or wood): a (as tyre iron on a wheel); b (as barrel hoop, or band on vessel). c (as brace, band, or hinge on door or window); d (as tie-beam). a 1257 in dictis rotis cum veteri ~a ligatis cum clavis ad idem Crawley 216; in ij paribus rotarum emptis v s. vij d. in ~a ad idem empta xiij s. vij d. ob. Ac. Beaulieu 115; pro singulis novis ~is carectarum ‥ fabro singulas pitancias solet dare Ib. 275; 1294 pro ferro et clavis et ~is cum stipendio fabri ad ‥ rotas ligandas x s. Comp. Worc. I 20; c1380 in duabus ~is ferreis pro rota molendini Ac. Durh. 181; 1357, 1368 (v. gropa 1).  b 1306 in ~a ij patellarum erearum, xj d. MinAc 856/15 m. 2; 1363 in uno pari de rebbours de novo fact’ cum ligatur’ eorundem iiij s. vj d. Ac. Durh. 178; 1443 pro xiiij li. ferri emptis ‥ pro ~a unius patelli in coquina Comp. Dom. Buck. 19; 1446 pro ~is ligneis et emendacione dictorum vasorum, cum vino, xx d. Ac. Durh. 629.  c 1325 in vj ~is ferri ad fenestras stabul’ viij s. Ac. Durh. 167; 1344 in reparacione fenestre lardar’ et muri juxta lardar’ cum calce empta, ligatur’ et barris ferreis emptis pro dicta fenestra Ib. 40; 1379 in factura unius spere de estlandbord’ ‥ cum ~is ferreis et clavis Ib. 131; 1434 in meremio empto pro reparacione magnorum ostiorum grangie ibidem et in barretres et ~is pro eisdem, xvj d. Fabr. York 54; 1457 A. H. fabro de Ebor. pro fabricacione ij magnarum ~arum ferri oppositarum super j ostio infra vestibulum xiv d. Ib. 69; 1458 pro iij duodenis ~arum ferri cum les crokes pro eisdem Ib. 70.  d 1254 coquinam familie in pariete et ~a ‥ emendari ‥ facias Liberate 30 m. 2. 5 written or drawn mark that connects: a (mus.) ligature. b interlace, interwoven tracery. a Garl. Mus. Mens. VI 3 (v. ligare 8b); ~a est congeries figurarum in notis rectis et obliquis apte formata Haudlo 389; ceteros libros [chori] corrigi ‥ in ~as atque stringentes ut omnis dissonantie materia ex nunc cesset Ord. Exon. I 22; ~a est conjunctio figurarum simplicium per tractus debitos ordinata Tunst. 258; duplex est ~a, recta et pendens. ~a recta est quando prima figura est inferior secunda vel quando ultima quadrata est inferior penultima. ~a pendens est quando prima figura est altior secunda vel ultima quadrata immediate altior penultima Hothby Cant. Fig. 331.  b hic majestatis vultum videas divinitus impressum; hinc mysticas evangelistarum formas ‥ quas si superficialiter ‥ conspexeris, litura potius videbitur quam ~a Gir. TH II 38. 6 (alch.) binding principle. cum volueris facere intentionem, solves in illa [natura] ~am; nam primus gradus sue preparationis est ut fiat Mercurius Dastin Ros. 6. 7 what is bound, sheaf. c1230 cum ‥ cariatores ‥ soluti essent ‥ ad majorem ~am quam possent garbas facere et quantum bladi ‥ possent in ~is concludere et hoc modo factas quatuor percipere Doc. Bec 62. 8 binding (of a book; also fig.). celum plicas volubile quasi librum, / secli volumen redigens ligatura J. Howd. Cant. 178; anno domini mccccix fuit iste liber noviter reparatus in ~a asseribus coopertura et clausura (Catal. Librorum) Collect. Francisc. I 133. 9 amulet, charm. a805 ~as portant, quasi sanctum quid estimantes. sed melius est in corde sanctorum imitare exempla quam in sacculis portare ossa Alcuin Ep. 290; ~as ‥ quas ‥ solent ‥ in collo portare Ib. 291; inania carmina aut superstitiose quedam ~e, que tota medicorum secta condempnat J. Sal. Pol. 415c; non habuit necesse decetero collo ~as suspendere W. Cant. Mir. Thom. II 6.

lĭgātūra, æ, f. (ligo), ligature, action de lier : Pall. 1, 6, 11 || amulette : Aug. Ev. Joann. 7, 6 ; 7, 12 ; Isid. Orig. 8, 9 || enlacement dans la lutte : Ambr. Psalm. 36, 55.