mancus
mancus, maimed, infirm, crippled, lame-handed
mancus, a, um, adj. [Sanscr. man-āk, little; cf. Germ. mangeln], maimed, infirm (class.).
- I Lit., in a limb or member, esp. in the hand: sciendum, scaevam non esse morbosum, praeterquam si, imbecillitate dextrae, validius sinistra utatur: sed hunc non scaevam, sed mancum esse dicimus, Dig. 21, 1, 12: mancus et membris omnibus captus ac debilis, Cic. Rab. Perd. 7, 21: ad mandata claudus, caecus, mutus, mancus, debilis, Plaut. Merc. 3, 3, 45 (606): mancorum ac debilium dux, Liv. 7, 13; Ov. F. 3, 825: tamquam mancus et exstinctae corpus non utile dextrae, Juv. 3, 48.—
- II Trop., infirm, defective, imperfect (rare but class.): virtus, Cic. Fin. 3, 9, 30: ac debilis praetura, id. Mil. 9, 25: contemplatio naturae, id. Off. 1, 43, 153: fortuna, Hor. S. 2, 7, 88.—With abl.: talibus officiis prope mancus, Hor. Ep. 2, 2, 21.—In neutr adverb.: error mancum claudicat, Prud. στεφ. 2, 23.
mancus, a, um (vgl. altind. mankū-ḥ, schwankend, schwächlich, ahd. mangōn, entbehren, mhd. manc, Mangel, Gebrechen), I) verstümmelt, verkrüppelt, gebrechlich an den Gliedmaßen, senex mancus, miser, exilis, ramice magno, Lucil.: mancus et omnibus membris captus ac debilis, Cic.: mancus algu atque rigore manus (an den H.), Lucil.: Plur. subst., manci ac debiles, Krüppel u. Lahme, Liv. – II) übtr., gebrechlich, unvollständig, virtus, praetura, Cic.: cognitio contemplatioque rerum naturae manca quodam modo atque inchoata, Cic.
carnifex ‥ ~us manu
~us,anhendi
lumine privatus dimenso et corpore mancus
lignipedes, mancos furtum facit, exoculatos
evasit ‥ loripedis et ~i deformitatem
mulier ~a, manibusque carens a nativitate
nec peccat tunc medicus vel chirurgicus ille licet ~um dummodo sanum reddat egrotum
~orum marsuppia replentur
pauperibus stipem tribuens et munera mancis
myteyn , ‥ ~us
hic ~us, A.a meteyne
mancus, (12) a, um, manchot, mutilé, estropié : Cic. Rab. perd. 21 ; Liv. 7, 13 ; Ov. F. 3, 825 || [fig.] défectueux, incomplet : Cic. Fin. 3, 30 ; Off. 1, 153 ; Mil. 25 ; Hor. Ep. 2, 2, 21.
- 1. mank, gebrekkig, gehandicapt [senex]; — subst. ī m kreupele man;
- 2. (metaf.) zwak, onvolmaakt [cognitio; virtus].
Si quis alterum manu aut pede capolaverit, de manu capolata undeEt § 3 :Mancus est, et ipsa manus super eum pendeat, etc.
Si vero ipse pollex in ipsa manu§ 9. et 10 :Mancatus pependerit, etc.
Si vero pes capolatus fuerit, Mancus ibidem tenuerit, etc.Lex Aleman. tit. 65. § 10 :
Si autem totum brachiumLex Ripuar. tit. 5. § 4 :Mancum fuerit, ut nihil cum eo facere possit, etc.
Si manus Manca ibidem pependerit, etc.§ 5 :
Quod si pollex ibidemProprie porro nostri,Mancus pendiderit, etc.
Manchots, qui altera carent manu, vel certe qui alterius manus usu privantur. Gloss. Græc. Lat.
mancussetus. Cod. MS. habet
mancussecus. Forte legendum,
mancus, scævus, vel
scæva, qui scilicet manu sinistra pro dextra utitur,
Manci exoptabilem manuum nacti sunt usum.Hinc
a mancus,
Si quis alteri brachium super cubitum, aut coxa super genuculum cum spata aut cum fuste fregerit, et non Mancat, solvat solidos sex.Cap. 9 :
Si quis alterum brachium Mancat, solvat sol. 20. etc.Occurrit ibi pluries. Charta divisionis Imperii Caroli M. cap. 13. (al. 18.) :
Placuit nobis præcipere,Hinc nostris mansit voxut nullus eorum per quaslibet occasiones quemlibet ex illis apud se accusatum sine justa discussione atque examinatione aut occidere, aut membris Mancare, aut excœcare, aut invitum tondere faciat.
Manquer, pro defici, deesse.
Si vero ipse pollex in ipsa manu Mancatus pependerit, etc.
Sic in omni Mancatione, si membrum mancum pendiderit, etc.
Ut disciplina Monachis regularis imponatur, non sæcularis, id est, non orbentur, non Mancationes alias habeant,
nisi ex auctoritate regulæ. Quod non de membri alicujus mutilatione intelligendum, sed de gravi virgarum castigatione.
Qui cum redimi se multo rogarent, imperat eos Emancari : mancos autem pugnos referentes intus sociis remitti.
Mancus, in Gloss. MS. Reg. Cod. 1013.
Manca, vel
Mancusa, seu
Marca.
Et si non divisisset, ut aut ipse, aut Herfualdus filius ejus ita non adimplessent, et aliter removere quæsissent, per qualecumque ingenium, componerent mihi MancosOccurrit iterum col. 362.cxc.
mancus
adj.
- 3 MAN-, maimed, infirm, crippled, lame-handed: mancus et membris omnibus captus: mancorum ac debilium dux, L.: iratā Pallade mancus erit, O.—Fig., infirm, defective, imperfect: virtus: fortuna, H.: Talibus officiis prope mancus, H.