martyrium
- I Lit. (eccl. Lat.): martyrii palmae, Tert. Spect. 29; Greg. M. Dial. 3, 28: Domini martyrium, Hier. adv. Jovin. 1: sanguine martyrii, Prud. στεφ. 7, 9: sacri martyrii corona, Ambros. Off. 2, 28.—
- II Transf.
- A The place where a martyr is buried, a martyr's grave: martyria negat esse facienda, Tert. adv. Haer. 46; so Cod. Just. 1, 2, 16.—
- B A church dedicated to a saint: martyrium fabricare, Hier. Vita Hilar. 31.
~ium, testimonium
wittnesse , testamentum, testimonium ‥ martirium
dicebam ‥ Stephanum gloriosum ob ~ii palmam
candida virgineis florebat femina sertis / cum qua martirii meruit vexilla cruenti
sanctus Albanus, cui ardens inerat devotio mentis ad ~ium ocius pervenire
in medio foro ad signum positus et sagittis terebratus, ~ium sacravit
tempore quo beatus Thomas archiepiscopus Cantuarensis martirium suscepit
nam quod martirium gravius quam dura modeste / frena pudicicie viridi tolerare juventa?
si vero, diabolum vincere, mundo triumphare, carnem domare, proximorum adversa propria reputare, ~ium est, martyrum corona ‥ debetur Eadmundo
est vestrum martirium [ME: ], quia nocte ac die estis in cruce Domini, de quo multum gaudere potestismartindom ; v. l. martirdom
longo ‥ infirmitatis ~io excoctus ‥ ad vitam transivit aeternam
ad locum illum declinantes qui ‥ vulgo Sanctum ~ium appellatur, ad capellam videlicet quandam ‥ capella vero illa ob id ‥ Sanctum ~ium dicta, quod ibi dictus gloriosus martyr Dionysius decalvatus fuisset
positus est primus lapis ad martirium sancti Thome
Martyrium, locus Martyrum, Græca derivatione, eo quod in memoriam Martyris sit contructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint Martyrum.Walafridus Strabo lib. de Reb. Eccl. cap. 6 :
Martyria vocabantur Ecclesiæ, quæ in honore aliquorum Martyrum fiebant : quorum sepulcris et Ecclesiis honor congruus exhibendus in Canonibus decernitur.Lex 7. Cod. Theod. de Sepulcris violat. (9, 17.) :
Habeant in potestate si quolibet in loco Sanctorum est aliquis conditus, pro ejus veneratione, quod Martyrium vocandum sit, addant, quod voluerint fabricarum. Sedes Apostolorum vel Martyrum,in leg. 6. eodem tit. Hieronym. in Chron. :
Cujus industria in Hierosol. Martyrium extructum est.Rursum :
Constantinopoli Apostolorum Martyrium dedicatur.Testamentum S. Remigii Remensis Episc. :
Martyriis, Diaconiis, Xenodochiis, etc.Anastasius in S. Leone :
Factum est Concilium sanctum Episcoporum in Calcedona in Martyrio sanctæ Eufemiæ.Adamnanus lib. 1. de Locis SS. cap. 8 :
Inter illam quoque Golgothanam basilicam et Martyrium, quædam inest exedra, etc.Theodulphus lib. 2. Carm. 9. de S. Quintino :
Cujus Martyrium devota mente frequentat Plebs, etc.
Memoria MartyrumJuliano Toletano lib. 1. Progn. cap. 20. et 21.
Basilicæ Martyrumdicuntur in Capitulis Caroli M. lib. 7. cap. 2. Quo spectant ista S. Hieronymi in Apologia ad Pammach. cap. 6 :
Quare ad Martyres ire non audent, quare non ingrediuntur Ecclesias ?
Hic constituit supra sepulcra aut memorias Martyrum Missas celebrari.S. Augustinus lib. 22. de Civit. Dei cap. 10 :
Nos autem Martyribus nostris non templa sicut diis, sed memorias sicut hominibus mortuis, quorum apud Deum vivunt spiritus, fabricamus : nec ibi erigimus altaria, in quibus sacrificemus Martyribus, sed uni Deo et Martyrum et nostro sacrificium immolamus, etc.Eadem habet Serm. 101. de Divers. et lib. 20. contra Faustum Manich. cap. 21. Ceremonialis Episc. lib. 1. cap. 12 :
Sub altari majori .... ubi sanctorum Martyrum corpora requiescunt, qui Martyrium sive Confessio appellatur.Scribit vero Theophanes lege sanxisse Constant. M. idolorum templa
Qui Martyrum concilia atque sepulcra versibus declaravit.S. Hieron. in Epitaph. Nepotiani :
Martyrum conciliabula diversis floribus, et arborum comis, vitiumque pampinis obumbravit.De Memoriis Martyrum floribus obumbratis agit S. August. lib. 22. de Civit. Dei cap. 8. ubi etiam
Martyriumvocat, templi partem, in qua exstat ipsum Martyris sepulchrum. Habetur perinde,
Actum in opido Franconefort mense Junio in Martyrio Apostolorum Petri et Pauli.
Factum est, ut hi, qui ferebant tam præclarissima Martyria, etc.
Item si potestas per probationes ipsos malefactores invenire non poterit, et presumptiones aliquas contra ipsos habebit, vel habere poterit, habeat potestatem ponendi ipsos ad Martirium, et si pro martirio aliquid invenerit teneatur potestas infra viij. dies facere emendare ipsos boves.
-
…scriptorii tamen alterius librarii sunt Senecae de beneficiis de dementia de remediis fortuitorum, ortus vita et finis beati Albani martyris p. v ; fol. vacat. scriptus est codex compendiis sat multis, correctus in paucis ab ipso…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…hominum multitudinem utriusque sexus, condicionis diuersae et aetatis, quae sine dubio diuinitatis instinctu ad obsequium beatissimi confessoris ac martyris uocabatur, et ita fluminis ipsius occupabat pontem, ut intra uesperam transire uix posset. Denique cunctis pene egressis…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum
-
…rogauit, statimque, incluso meatu, ante pedes eius fons perennis exortus est, ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse ; neque enim fieri poterat, ut in arduo montis cacumine martyr aquam, quam in fluuio non…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum
-
…corpus mandatur opertis, propter ubi adposita est ara dicata Deo. illa sacramenti donatrix mensa eademque custos fida sui martyris adposita servat ad aeterni spem vindicis ossa sepulcro, pascit item sanctis Tibricolas dapibus, mira loci pietas et prompta…
Prudentius, Peristephanon Liber
-
…homines, illinc pia dona dat patronus. Passio Agnetis Agnes sepulcrum est Romulea in domo, fortis puellae, martyris inclytae. conspectu in ipso condita turrium servat salutem virgo Quiritium, nec non et ipsos protegit advenas puro ac…
Prudentius, Peristephanon Liber
-
…, tantos iustorum populos furor inpius hausit, cum coleret patrios Troia Roma deos. plurima litterulis signata sepulcra loquuntur martyris aut nomen aut epigramma aliquod, sunt et muta tamen tacitas claudentia tumbas marmora, quae solum significant numerum .…
Prudentius, Peristephanon Liber
-
…salute laeta vox maritarum strepat sit dies haec festa nobis, sit sacratum gaudium Hymnus in honorem Passionis Laurentii Beatissimi Martyris. Antiqua fanorum parens, iam Roma Christo dedita, Laurentio victrix duce ritum triumphas barbarum. reges superbos viceras…
Prudentius, Peristephanon Liber
-
…vegetata caput occupat exsuperatque apicem ; virgo citum cupiens obitum appetit et bibit ore rogum. emicat inde columba repens martyris os nive candidior visa relinquere et astra sequi ; spiritus hic erat Eulaliae lacteolus, celer, innocuus. colla…
Prudentius, Peristephanon Liber
-
…ubi corda probata provehat ad caelum sanguine, purget aqua. hic duo purpureum. Domini pro nomine caesi, martyrium pulchra morte tulere viri. hic etiam liquido fluit indulgentia fonte ac veteres maculas diluit amne novo. qui cupit…
Prudentius, Peristephanon Liber
-
…paulo ante, cooperta. Anno DCCLIIII, Bonifacius, qui et Uinfridus, Francorum episcopus, cum quinquaginta tribus martyrio coronatur ; et pro eo Redgerus consecratur archiepiscopus a Stephano papa. Anno DCCLVII, Aedilbaldus rex Merciorum a suis…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum