materia

saepe bona materia cessat sine artifice
often without a craftsman good material lies unused

mātĕrĭa, ae (gen. materiāi, Lucr. 1, 1051), and mātĕrĭes, ēi (only in nom. and acc. sing., and once gen. plur. materierum, Lact. 2, 12, 1; v. Neue, Formenl. 1, p. 383), f. [from same root with mater, q. v.], stuff, matter, materials of which any thing is composed; so the wood of a tree, vine, etc., timber for building (opp. lignum, wood for fuel); nutritive matter or substance for food (class.).

• I Lit.
• • A In gen.: materia rerum, ex qua et in qua sunt omnia, Cic. N. D. 3, 39, 92; cf. id. Ac. 1, 6, 7: materiam superabat opus, Ov. M. 2, 5: materiae apparatio, Vitr. 2, 8, 7: rudis, i. e. chaos, Luc. 2, 8; cf.: omnis fere materia nondum formata rudis appellatur, Cinc. ap. Paul. ex Fest. p. 265 Müll.: (arbor) inter corticem et materiem, Col. 5, 11, 4: crispa, Plin. 16, 28, 51, § 119: materiae longitudo, Col. 4, 24, 3: vitis in materiam, frondemque effunditur, id. 4, 21, 2: si nihil valet materies, Cic. de Or. 2, 21, 88: in eam insulam materiam, calcem, caementa, atque arma convexit, id. Mil. 27, 74: caesa, Col. 11, 2, 11; cf. Caes. B. G. 4, 17; 5, 39: cornus non potest videri materies propter exilitatem, sed lignum, Plin. 16, 40, 76, § 206: materiae, lignorum aggestus, Tac. A. 1, 35: videndum est ut materies suppetat scutariis, Plaut. Ep. 1, 1, 35 (35): proba materies est, si probum adhibes fabrum, id. Poen. 4, 2, 93 (915): imprimebatur sculptura materiae anuli, sive ex ferro sive ex auro foret, Macr. S. 7, 13, 11. —Plur.: deūm imagines mortalibus materiis in species hominum effingere, Tac. H. 5, 5.—Of food: imbecillissimam materiam esse omnem caulem oleris, Cels. 2, 18, 39 sqq.; cf. of the means of subsistence: consumere omnem materiam, Ov. M. 8, 876; matter, in gen.: materies aliqua mala erat, Aug. Conf. 7, 5, 2.—In abstract, matter, the material universe: Deus ex materia ortus est, aut materia ex Deo, Lact. 2, 8.—
  • B Esp., matter of suppuration, pus, Cels. 3, 27, 4.—
• II Transf., a stock, race, breed: quod ex vetere materia nascitur, plerumque congeneratum parentis senium refert, Col. 7, 3, 15: generosa (equorum), id. 6, 27 init. —
• III Trop.
• • A The matter, subjectmatter, subject, topic, ground, theme of any exertion of the mental powers, as of an art or science, an oration, etc.: materiam artis eam dicimus in qua omnis ars et facultas, quae conficitur ex arte, versatur. Ut si medicinae materiam dicamus morbos ac vulnera, quod in his omnis medicina versetur; item quibus in rebus versatur ars et facultas oratoria, eas res materiam artis rhetoricae nominamus, Cic. Inv. 1, 5, 17: quasi materia, quam tractet, et in qua versetur, subjecta est veritas, id. Off. 1, 5, 16: est enim deformitatis et corporis vitiorum satis bella materies ad jocandum, id. de Or. 2, 59, 239; 1, 11, 49; id. Rosc. Com. 32, 89; id. Div. 2, 4, 12: sermonum, id. Q. Fr 1, 2, 1: materies crescit mihi, my matter (for writing about) increases, id. Att. 2, 12, 3: rei. id. Q. Fr. 2, 1, 1: aequa viribus, a subject suited to your powers, Hor. A. P. 38: infames, Gell. 17, 12, 1: extra materiam juris, the province, Gai. Inst. 2, 191.—
  • B A cause, occasion, source, opportunity (cf. mater, II.): quid enim odisset Clodium Milo segetem ac materiam suae gloriae? Cic. Mil. 13, 35 (for which shortly before: fons perennis gloriae suae): materies ingentis decoris, Liv. 1, 39, 3: non praebiturum se illi eo die materiam, id. 3, 46, 3: major orationis, id. 35, 12, 10: criminandi, id. 3, 31, 4: omnium malorum, Sall. C. 10: materiam invidiae dare, Cic. Phil. 11, 9, 21: materiam bonitati dare, id. de Or. 2, 84, 342: scelerum, Just. 3, 2, 12: seditionis, id. 11, 5, 3: laudis, Luc. 8, 16: benefaciendi, Plin. Pan. 38: ne quid materiae praeberet Neroni, occasion of jealousy, Suet. Galb. 9: epistolae, quae materiam sermonibus praebuere, Tac. H. 4, 4: praebere materiam causasque jocorum, Juv. 3, 147: materiamque sibi ducis indulgentia quaerit, id. 7, 21.—
  • C Natural abilities, talents, genius, disposition: fac, fuisse in isto C. Laelii, M. Catonis materiem atque indolem, Cic. Verr. 2, 3, 68, § 160: in animis humanis, id. Inv. 1, 2, 2: materiam ingentis publice privatimade decoris omni indulgentia nostra nutriamus, Liv. 1, 39, 3: ad cupiditatem, id. 1, 46; Quint. 2, 4, 7.—Hence, one's nature, natural character: non sum materia digna perire tua, thy unfeeling disposition, Ov. H. 4, 86.—
  • D A subject, argument, course of thought, topic (post-Aug.): tertium diem esse, quod omni labore materiae ad scribendum destinatae non inveniret exordium, Quint. 10, 3, 14: argumentum plura significat ... omnem ad scribendum destinatam materiam ita appellari, id. 5, 10, 9: video non futurum finem in ista materia ullum, nisi quem ipse mihi fecero, Sen. Ep. 87, 11: pulcritudinem materiae considerare, Plin. Ep. 3, 13, 2; 2, 5, 5: materiam ex titulo cognosces, id. ib. 5, 13, 3 al. (materies animi est, materia arboris; et materies qualitas ingenii, materia fabris apta, Front. II. p. 481 Mai.; but this distinction is not observed by class. writers).

māteria, ae, f. u. māteriēs, ēī, f. (mater), der Stoff, die Materie, woraus etwas hervorgeht, verfertigt oder unterhalten wird, I) eig.: A) im allg.: rerum, der Grundstoff der Dinge, Cic.: materia rudis, v. Chaos, Lucan.: ferri materia, Eisenerz, Iustin.: materiam praebet seges arida, v. Brennstoff, Zunder, Ov.: u. so habens semina flammae materies, Ov.: quaeque de sua materia grandescere, Lucr. – v. der Eitermaterie, dem Eiterstoff, Cels. 3, 27. no. 4. – v. Material zu einer Arbeit, zu einem Bau, parietum, Vitr.: materiam (an der Tür) superabat opus (die Arbeit), Ov.: u. so v. Baumaterialien aller Art, aes ferrumque et lintea et spartum et navalis alia materia ad classem aedificandam, Liv.: delata materia omnis infra Veliam, Liv.: vom Mauerkalk als Bindemittel beim Mauern, Iustin. – Plur., deûm imagines mortalibus materiis in species hominum effingere, Tac. hist. 5, 5: a deo ad materias avocant, lenken auf das Materielle ab, Min. Fel. 27, 2. – B) insbes., 1) das Holz der Nutzbarkeit nach, das Nutzholz, Bauholz (Ggstz. ligna, das Brennholz), a) als Nutzholz u. als noch grünes, frisches Holz übh., sowohl ganze Bäume als Zweige, lenta (zähes) materies, Plaut.: cupam materiā ulmeā aut fagineā facito, Cato: omni materiā et cultā et silvestri (alles Holz, sowohl angepflanztes als wildwachsendes) partim ad calefaciendum corpus igni adhibito et ad mitigandum cibum utimur, partim ad aedificandum, Cic.: materies vitis, das Stammholz = der Stamm (Ggstz. sarmenta), Cic.: inter librum et materiam (dem Stammholz), Colum.: genus surculorum aptum materiae (zu Nutzholz, Bau- u. Brennholz), Colum. u. so oft von den Zweigen, das grüne Holz, Colum. – b) als Bauholz, zu Häusern, Schiffen, Brücken, zur Befestigung eines Lagers usw., Cic., Caes. u.a.: materia viridis, Liv.: navalis, Curt. u. Liv. epit.: pabuli, lignorum (Brennholzes), materiae (Bauholzes) aggestus, Tac.: zu Stangen, Cato: materiam caedere, Bauholz fällen, Liv. u.a.: Plur., ligna, materiae, Plin. ep. 10, 41 (50), 2: materiae navales, Liv. epit. 48. – 2) der Nahrungsstoff, imbecillissima, valentissima, media, Cels. 2, 18. p. 66, 34 sqq. (D.). – u. die Lebensmittel, Vorräte, Ov. met. 8, 876. – 3) übtr., die Gattung, Rasse, Art der Tiere, zur Fortpflanzung, generosa, Colum. 6, 27 in.: vetus, Colum. 7, 3, 15. – II) übtr.: 1) die Materie, Materialien, der Stoff zu etw., als Gegenstand geistiger od. künstlerischer Tätigkeit, Aufgabe, Vorwurf, huius materiae tractatio, Sen.: ad iocandum, Cic.: sermonum, Cic.: artis, Stoff, Gegenstand der Künste u. Wissenschaften, womit sie sich beschäftigen, Cic.: operis iusti, Vell.: aequitatis, Materie (locus communis) von der Billigkeit, Cic.: crescit mihi materies, der Stoff wächst mir unter den Händen, Cic.: nunc in tres partes omnem hanc materiam dividam, Sen.: materiam sermonibus praebere, Tac. – 2) der Vorrat an etw., ficti (an erdichteten Vorwänden), Ov. met. 9, 769. – 3) der Brennstoff, Zündstoff = die Ursache, Gelegenheit, Anregung, Veranlassung zu etw., seditionis, Cic.: materies omnium malorum, Sall.: aurum, summi materies mali, Hor.: longo materia bello, Tac.: materiam dare invidiae, Cic.: non superbiae ac libidini, sed bonitati ac moderationi facultatem et materiam dare, Cic.: materiam praebere criminibus (Beschuldigungen), von einem Acker, Liv.: invidiae flammam ac materiam criminibus suggerere (v. einem Ankläger), Liv.: materiam gloriae eripere alci, Liv.: pro materia, der Sache gemäß, Ov. – 4) die geistige Anlage, zuw. das Talent, Naturell, Catonis, Cic.: ingentis decoris, Liv.: angebatur ferox Tullia nihil materiae in viro neque ad cupiditatem neque ad audaciam esse, er gar nicht das Zeug habe, Liv.: quae materia et quanta ad maximas res opportunitas in animis inesset hominum, Cic.: non sum materiā digna perire tuā, Naturell (hartes, empfindungsloses), Ov. – ➳ Archaist. Genet. materiai, Lucr. 1, 1051; 2, 1065 u. 5, 67. – Genet. Plur. (v. materies) materierum, Lact. 2, 12, 1 ed. Buenem. (mit codd. optt.). Vgl. Georges Lexik. d. lat. Wortf. S. 411 u. 412.

materia, ~ies [CL] 1 wood; b building material, timber. †maceriem [l. materiem] contundit Turner Av. E 4v (v. lignipeta).  b ~iem invenit ad unam domum lx pedum (Hunts) DB I 205ra; 1130 in conductu ~iei ligni de Windesor’ usque ad Oxenefor’ Pipe 127; c1145 habeant ‥ potestatem in omnibus nemoribus meis ‥ capiendi tantum de ~ia quantum eis placuerint [sic] E. Ch. Scot. 143 p. 118; c1161 dedi eis ‥ asiamenta in forestis meis ‥ sc. ~iem, ligna, cortices Regesta Scot. 226; 1173 dedit ‥ ~iem ad tenenda et facienda sua edificia, et ligna ad focum et clausuram Act. Hen. II I 473. 2 matter, material substance; b (dist. as informis); c (phil.; dist. from forma; v. et. forma 11c). necdum autem habebant sol et luna stellaeque ~iam Comm. Cant. I 23; materiam mundi discernens ordine recto / aurea devexi dum format sidera caeli Aldh. VirgV 742; dei creandi ~iam lignum vel lapidem esse non posse Bede HE III 22 p. 171; per unam ‥ et eamdem artem contingit operari in diversis ~iebus, ut contingit aurifabrum operari in auro, argento, in plumbo J. Blund An. 348; lignum sive sepum sive alia ~ia combustibilis T. Sutton Gen. & Corrupt. 59; dindimus est rimus per quem natura mittit ~iam spermatis ad testiculos SB 18.  b postquam originaliter ~ia informis formatas species per revolventem dierum alternationem accepit Aldh. Met. 2 p. 68; 957 Adam Dei omnipotentis nutu protogenes ex informi ~ia creatus CS 995; alii ‥ vocant chaos ~iam informem que secundum quosdam nomine terre censetur Neckam SS III 9. 12.  c quod ‥ sensus apprehendat formas que sunt in ~iis hoc non est nisi propter hoc quod forme non possunt separari a ~iebus J. Blund An. 234; intellectus ‥ materialis habet potenciam abstrahendi formas a ~iis, et intelligendi eas Baconthorpe Quaest. Sent. 2a.. 3 (~ia prima or sim) first matter; b (imagined as created from nothing). quam ad creationem primordialis ~ie ex qua omnia creata sunt J. Sal. Met. 940D; mercurius crudus dissolvit corpora et reducit ea in primam ~iam, sed mercurius corporum hoc facere non potest Correct. Alch. 15 p. 401; sperma ‥ cum future generationis sit prima ~ia Alf. Angl. Cor 12. 1; [Jesu] prima prior materia / dives in Patris gloria J. Howd. Cyth. 17. 1; dictum est mihi quod debeas resolvere omnia ad ~iam primam ‥. et cum istam habueris, tunc habebis pura elementa, simplicia et equalia Bacon NM 551; aqua est prima ~ia omnium rerum que in mundo nascuntur Ripley 102; intellige tantum esse discriminis inter primam ~iam, que sperma metallorum vocatur, et medicinam Ib. 114.  b porro ~iam Deus fecit ex nihilo J. Sal. Met. 883B; ~ia ‥ prima et forma prima ex nichilo et a temporis inicio creata sunt Gros. Hexaem. I 9. 2. 4 (med): a (w. ref. to blood or other body fluid); b (~ia morbi) physical sickness. a constat ‥ purissimum et in corde digestum sanguinem spiritus esse ~iam Alf. Angl. Cor 16. 2; propter putrefactionem melancholie intus et extra in motu ~ie interioris P. Blois Ep. 43. 126C; Gilb. I 24. 2; Gad. 58. 2 (v. incrudare).  b [spleneticus morbus] magis ex innata malicia ‥ quam morbi ~ia prodit Gir. SD 34. 5 kind (in quot, of plant). ruta cujus triplex est ~ies, sc. domestica et silvestris Alph. 158. 6 material upon which something is based (usu fig.). alma humilitatis ~ia qua reliquarum incrementa virtutum conservantur Aldh. VirgP 13 p. 243; hic est contemplari quanta ~ia boni in regis pectore fuerit W. Malm. GP I 63 (cf. Ann. Ang. & Scot. 404); mendacium ‥ est radix reprobabilium et ~ia viciorum Bacon V 46 (= Quadr. Reg. Spec. 33); c1298 fraus est materia multorum sepe malorum (Dunbar 144) Pol. Songs 171; ? 1312 o crux, que pati pateris / hanc miseram miseriam, / tu nobis omnem subtrahe / miserie materiam (De Morte P. de Gaverstone) Pol. Songs 259. 7 subject-matter, material, topic; b (rhet.) theme. in quodam ‥ volumine vetusto, in quo scriptor cum difficultate ~ie luctabatur W. Malm. GR II 132; consummavit ibi librum egregium cujus titulus et ~ia est ‘Cur Deus homo’ Ib. GP I 52; quod licet preter ~iam esse videatur, ad ostendendam ‥ regis ‥ industriam huic operi ‥ credimus inserendum Ailr. Ed. Conf. 755D; in secundo nocturno primus psalmus ‘Dixit insipiens’, cujus ~ia est Amalech et Sicelech S. Easton Psalm. 12; 13‥ carta quietaclamacionis ‥ de eadem ~ia Cart. Mont. S. Mich. 13 rub.; s1397 quia illa carta ‥ fuit concessa in prejudicium regis et quia rex ‥ ignorabat quod ~ie fuerant ita odiose et corone sue prejudiciales Eul. Hist. Cont. III 374.  b ~ia ejus thesis vel positio est J. Sal. Met. 873A; thema, thesis sunt idem sc. positura et thema alias est ~ia sermonis, et norma et figura Bacon Gram. Gk. 135. 8 matter, case, situation. 12‥ non scit plus de hac ~ia Feod. Durh. 277; omnis favor in hac ~ia videtur periculosus Proc. A. Kyteler 29; 1440 ut id quod vobis in dicta ~ia utilius videtur et honestius faciatis Pri. Cold. 110; 1449 ita ‥ quod dicti arbitri terminent et finiant ~iam infra festum S. Michaelis MunAcOx 591; 1458 auctoritatem ‥ finiendi aliquam ~iam brigosam aut litigiosam Ib. 754; 1460 utinam bona voluntas vestra non sit in hac ~ia pigra Paston Let. 611. 9 cause, ground, occasion; b (w. gerund in gen.). cum ‥ ~ies belli acrioris ‥ inter reges ‥ feroces videretur exorta Bede HE IV 19 p. 249; c1084 omnem perturbationis ~iem amputare conamur (Ch.) Feod. Durh. xlvii; quid sit ~ia timoris et rami ejus? J. Foxton Cosm. C 78 d. 1. 2.  b otium ‥ et remotio ‥ largam scribendi ~iam dictantibus affatim conferunt Aldh. VirgP 59; 1168 ne ‥ gloriandi ~iam habeant (v. fastuosus 1); c1179 ne quis contra eos aliquo modo ~iam malignandi in posterum habeat, volo ‥ ut predicti monachi libere ‥ possideant Ch. Chester 158; porci mei ~iam ludendi domino meo dedere Gir. GE II 34 p. 330; 1382 ita quod nullus habeat ~iam recedendi de molend’ Hal. Durh. 175. 10 (in etym gl.). dicitur ~ia quasi mater rei Osb. Glouc. Deriv. 356.

mātĕrĭa, (8) æ, f. et mātĕrĭēs, ēī, f. , ¶ 1 la matière : rerum Cic. Nat. 3, 92, la matière, le principe des choses, cf. Cic. Fin. 1, 18 || la matière [dont une chose est faite et sʼentretient] : sua de materie grandescere Lucr. 1, 91, se développer par ses éléments propres ¶ 2 matériaux [pour un travail] : Ov. M. 2, 5 ; Tac. H. 5, 5 ¶ 3 [en part.] le bois de construction : materia cæsa Cæs. G. 3, 29, 1, bois coupé, cf. Cic. Nat. 2, 151 || bois de la vigne : Cic. de Or. 2, 88 ¶ 4 [fig.] a) matière, sujet, thème : ad jocandum Cic. de Or. 2, 239, matière à plaisanterie ; sermonum Cic. Q. 1, 2, 3, sujet dʼentretiens ; materia facilis est in te et in tuos dicta dicere Cic. Phil. 2, 42, cʼest un thème facile que de faire des mots sur toi et les tiens ; b) aliment, occasion, prétexte : materiam invidiæ dare Cic. Phil. 11, 21, fournir un aliment à la haine ; c) ressources de lʼesprit, étoffe, fonds : M. Catonis Cic. Verr. 2, 3, 160, le fonds moral de M. Caton, cf. Cic. Inv. 1, 2 || ingentis decoris Liv. 1, 39, 3, un fonds de gloire immense ; nihil materiæ in viro ad cupiditatem esse Liv. 1, 46, 6, que dans son mari il nʼy avait pas de ressources du côté de lʼambition ; materia perire tua Ov. *H. 4, 86, périr victime de ton naturel [insensible] ; d) sujet traité, question, exposé : Sen. Ep. 87, 11 ; Quint. 5, 10, 9 ; 10, 3, 14 ; Plin. Min. Ep. 2, 5, 5 ; 3, 13, 2.

➳ gén. arch. materiāī Lucr. 1, 1051.

materia , ae. f.
材料。題目。木頭。樹榦。緣故。一種牲。石灰。Rudis materia 混沌。粗物。

Suggest a Translation
See an image

māteria and māteriēs ae, acc.am and em, f

• mater, stuff, matter, material, timber, substance: earum (navium) materiā ad reliquas reficiendas uti, Cs.: rerum, ex quā et in quā sunt omnia: materiam superabat opus, O.: si nihil valet materies: consumpserat omnem Materiam, means of subsistence, O.—Fig., a subject, matter, subject-matter, topic, ground, theme: artis: bella ad iocandum: materies crescit mihi, the subject grows on me: aequa Viribus, suited to your powers, H.—A cause, occasion, source, opportunity: gloriae suae: seditionis: ratio cui et fortuna ipsa praebuit materiam, L.: criminandi, L.: materiam invidiae dare: iocorum, Iu.—A resource, store: consumpserat omnem Materiam ficti, O.—Naturai abilities, capacity, disposition: fac, fuisse in isto Catonis materiem: ingentis publice privatimque decoris, L.: ad cupiditatem, L.: materiā digna perire tuā, unfeeling disposition, O.