molendinum
mŏlendīnum, i, n. [1. molo],
- a millingplace, mill-house (eccl. Lat.), Aug. in Psa. 132, 4; 36, 2.
molendīnum, ī, n. (molo), der Mahlort, die Mühle, Augustin. in psalm. 36. serm. 1. § 2 u. in psalm. 132, 4. Ps. Cypr. de pasch. comp. 11. p. 259, 2 H.
de aquis et ~is constitutio regis Eadgari
addo quoque ~os quinque ‥ in villa ‥ super fluvium qui vocatur Oldon
iij molend’ de xl sol’(
si ~a, piscaria, vel alia quelibet opera ‥ preparantur(
ut anona predicti hospitalis ad ~os ejusdem ville sine multura moliatur(
die quo ~os eis concessi
debet habere ‥ meremium in bosco domini ad molandinum suum reparandum ‥ et ad exclusam molandini cum fracta fuerit similiter reparandam
in bosco et plano, in aquis et molendis [sic ]
licenciam faciendi ~um vel ~am aut eciam ~a cum molendinario et exclusis in fonte majori calido
concedo eisdem ‥ bladum suum ducere ad ~am
ut firmet ~um suum; 12‥ firmare debemus unum ~um(v. 1
cooperiet ~um, cariabit molam, molet ad xiij vas ‥ et de omnibus operibus istis, capiet panem preter de ~o, destod , de sepe, et de bercaria
ibidem sunt tria ~a ad aquam, de quibus duo sunt ad firmam pro duabus marcis per annum
dominus rex recuperavit seisinam suam de quodam ~o aquato [sic ]
de firma ~arum aquaticarum, et de ventorum
idem tenuit ibidem duas ~as aquaticas
in factura unius fovee ibidem pro j ~o fluviali
debet ‥ habere ~um equorum, et est quietus ipse de multura et operatione molendinorum
quilibet burgensis ‥ potest facere ‥ ~um equinum et manumolendinum(
in celario ~um equitium absque equis et absque lapidibus
duo molendina ventricia et duo ~a ad equos
pro ‥ tribus ~is manualibus
de A. S. quia tenet ~um manuale ad dampnum domini
j ~um manuale precii iiij s.
Ferham: ‥ in j mola empta ad molindinum maris cum cariagio de Hamptona xxv s. iiij d.
in rotis de novo parandis ad ~um maris; ‥ in batello locando ad portandam molam de Insula ad stagnum ~i maris
pro ~o marit’(
sciatis me concessisse ‥ v seliuncas ubi ~um ad ventum situm fuerit
totam terram meam de Warlinggeham ‥ cum ~o ad ventum(
dimidiam acram juxta ~um de venti Radulfi de Burg’
unum ~um ventile quod situm est in illa acra terre
quod aqua in molendinis aquaticis fecerat, ventus in ~is que vento volvuntur facere non pepercit
super prestacione decime ~i ventricii
pro tribus ~is ad acuendas secures
exceptis duobus ~is bladariis
quoddam ~um braisarium in Sulia Bona
apud Nehus duo molendina sunt in dominio, ~um sc. blado et aliudfulerez
molendinum ‥ ad segetem et aliud ad pannos follendos(v.
reddit compotum de j ~o ad turnum ad bladum molendum et ij parvis molis ad idem(
~um granaticum(v.
~um falcatum vocatuma sythe mylne
~um ferri
~i ferrarii manerii
~um ferrarium(v.
utrumque ~um ‥ sc. tam illud quod est ad molendum quam illud quod est ad fullandum
~um fullonum ‥ cum una virgata terre
in carpentria j molend’ ad poma molend’ et pressorio reparando(
in pressor’ et molendin’ pomorum emendandis iiij d. ‥ in iiij tonellis emptis ad ciceram inponendam v s.
in uno ~o pomorum cum pressorio ad idem de novo faciendo
in pressorio pomorum faciendo
in meremio prosternendo et scapulando ad ~um pomorum(
de molend fullar’ et molend’ tannar’ et sutor’, x li. xiij s. iiij d.
de ~ofolerez ettaneret
de ~otanerez
~um tanarium
a Normanno domino contra Gaufredum Martellum apud ~um Herle [Mouliherne ] quod castrum in Andegavensi regione est
populus castri quod ~is [Moulins ] dicitur
decimam tocius redditus vel exitus ville de Molendin’ [Moulins-la-Marche ]
Ricardus de ~o
Nicholaus de ~is
Thomas de ~is
filia Roberti de ~o
dicunt se esse liberos de molend’ domini
mŏlendīnum, ī, n. , moulin : Aug. Psalm. 36, s. 1, 2.
Duæ molentes in mola, etc.pro
mola, molendinumhabet. Utuntur passim Gregorius Turon. de Vitis Patrum cap. 18. Flodoard. lib. 1. Histor. Remens. cap. 14. 15. Petrus Damian. lib. 1. Epist. 9. Ivo Carnot. Epist. 77. 259. Fulbertus Epist. 14. Aimoinus lib. 3. Histor. Fr. cap. 61. Radevicus lib. 4. cap. 5. Baldricus lib. 1. cap. 25. Constantinus Afric. lib. 2. de Morbor. curat. cap. 7. veteres Chartæ apud Chiffletium in Trenorchio pag. 194. 210. etc.
Et Molendina de brachiis et equis, propter defectum aquarum et canalium, facta fuerunt per civitatem.Dictum etiam
Molin à Manonelledicitur in Charta burgesiæ Vervini ann. 1238 :
Et leur ottroi ensi que quiconques d'iaux vorroit four, ou cambe, ou Molin à manonelle, faire le peust.
Parvum molendinum est utile in rochis et fortilitiis, et giratur a pedite cum sude capite ferrato cum labore girantis, et modicum molit, et dicitur hoc Molendinum in vulgari sermone, Molino ad manicho de paviolo.
Moulin à vent, cujus usum aquis molariis multo recentiorem constat. Decretum Celestini III. PP. cap.
Ex transmissa 23.Ext. de Decimis :
Miles quidam Molendinum quoddam ad ventum... infra fines parochiæ suæ construxit.
Molendinum ventorium, in Monastic. Anglic. tom. 1. pag. 816.
Ventosum, in Chron. Andrensi pag. 532.
Ventitium, in Fleta lib. 4. cap. 1. § 20.
Ventriticum, in Statuto 2. Westmonast. cap. 50. et tom. 2. Monastici Angl. pag. 459. 1040. tom. 3. pag. 107. De ejusmodi molendinis agunt Olaus Magnus lib. 13. Hist. Sept. cap. 11. Pomponius Sabinus ad Virgilii Moretum pag. 595. Cardanus lib. 1. de Rer. variet. cap. 10. Chopin. lib. 1. de Morib. Paris. tit. 2. num. 43. Francisc. Baconus in Hist. natur. et experimentali de ventis, Brodeus in Cons. Paris. art. 72. etc.
Concedo monialibus antedictis... Molendina ad aquam et ad ventum.Alia Eduardi III. reg. Angl. inter Probat. tom. 2. Annal. Præmonst. col. 715 :
Cum uno molendino aquatico in Wendlyng, uno Molendino ventricio in Skernyng. Molendinum ventile,in Charta ann. 1490. apud Pez. tom. 6. Anecd. part. 3. pag. 429. col. 1.
Brunus, qui siligini seu annonæ mixtæ molendæ
Item habet dominus quinque Molendinos in quinque domibus, videlicet tres Albos et duos Brunos, qui valent ad firmam, ut nunc, per annum septuaginta sextaria frumenti, et septuaginta sextaria siliginis sine expensis.
MadoxFormul. Anglic. pag. 148 :
Ac cum piscariis, et Molendino Aquatico ibidem cum pertinenciis.
Molendina 4. cum banno ipsius villæ.Vide
Secta molendini, in Secta 2.
Bannale, ad quod subditi frumenta sua molere tenentur. Vide supra in Bastardus.
Molendinum bladi roderium et etiam batannum pannorum, etc.Vide supra Botoerum.
Bladerium, Bladiarium, Ubi
bladummolitur. Vide supra Bladaturus et Bladerius.
brasium, seu
bracemolitur, occurrit in tom. 2. Monastici Anglic. pag. 951. et in Itinere Camerarii Scotici cap. 26. § 3.
Molin braseret, in Charta ann. 1448. ex Chartul 23. Corb. :
Si n'avoit audit lieu(Corbie) que troys molins seulement, dont l'ung nommé le Molin braseret n'estoit que à molre braie, grain à brasser cervoise ou goudalle.
Molendinum ad equos, in Regesto Philippi Augusti Regis Herouvalliano ann. 1218. fol. 77.
Molendinum de equis, in Chron. Parm. ad ann. 1247.
Molendinum equitum, apud
Blountin Nomolex. Anglic.
Animal de hoste.
Molendinum equorum, in Reg. S. Justi ad ann. 1232. fol. 23. v°. col. 2. ex Cam. Comput. Paris.
Quicumque eorum furnum aut cauponam aut(FundaturMolendinum caballinum aut manuale facere voluerit, faciat.
La Neuville aux Larris, an. 1207. mus. arch. dep. pag. 102.)
cambaseu cerevisia conficienda molitur, idem quod supra
Molendinum brasarium. Locus est supra in Cambellarius 2.
Moulin à Choisel, in Charta ann. 1319. ex Reg. 59. Chartoph. reg. ch. 243. Charta Nic. Suession. episc. ann. 1142. inter Probat. tom. 1. Annal. Præmonst. col. 477 :
Dedit molendinum suum choiseullum, dictum en Ru-pré, inter Dormans et Soilliacum situm.Unde emendanda Bulla Clem. III. PP. ann. 1190. tom. 1. Probat. Hist. Brit. col. 718. ubi
Chostella, pro
Choisella:
Duo molendina chostella intra Guingampum, quæ dedit comitissa.... Dimidium molendinum choesel ; ..... unum molendinum Chosel ex occidentaliIdem quod estparte.
Molinellum quod volvitur ad coisellum, in Chartul. Thelon. ex Cod. reg. 5649. Quodnam sit vero ejusmodi molendinum, facile colligitur ex Phil.
de Grevesserm. 96. in Psalter. :
Molendina ad aquam collectam et conquisitam, quæ dicuntur Molendina ad Choysel.Ibidem :
Qui nituntur in proprio ingenio et humana sapientia, non semper habent aquæ copiam, et sunt quasi Molendina ad choysel.Id est, quæ sine aquarum undequaque collectarum auxilio, molere non possunt. Ex quibus manifestum est illa molendina, non ratione situs rotarum, ut dictum est ad
Molendinum coisellarium, ab aliis discrepare ; sed quod ipsorum rotæ versentur aquis, quæ undequaque collectæ
clusiscontinentur et per canalem factitium ad molendinum ducuntur. Unde a corrupta voce
Clusasic nuncupata existimo ; est autem
ClusaJoan. Hering. de Molend. qu. 19. § 3 :
Fistula sive canalis excipiens claudensque aquam profluentem et ad molas deferens, illarumque gyrationem efficiens.
Milin coazell, cujus rota aquaria perpendiculariter vertitur.
Unum Molendinum Coisellarium juxta ædificia Ecclesiastica, quod Robertus pater meus ad victum Monachi dedit huic ipsi Ecclesiæ, etc.Occurrit rursum infra. Vide
Molendinum Choiseullum.
Berengarius Caunensis abbas Bernardo... unum logar in villa de Caunis, ut Molendinos ibi draperios et bladerios ædificent et faciant quantos volent,... concessit.Pactum inter reg. et episc. Anic. ann. 1307. in Reg. 37. Chartoph. reg. ch. 20 :
Item medietas Molendini draperii.Reg. feud. comitat. Pictav. ad ann. 1408. fol. 255. v°. ex Cam. Comput. Paris. :
Item advouho unum Molendinum drapier, situm ad maussum de brolio de Vitraco.
Fullatorium. in Ch. Isab. comit. Carnot. ex Chartul. B. M. de Trappa.
Ad petitionem monachorum Majoris monasterii dedi.... decem solidos Cenomanensis monetæ annuatim persolvendos.... de molendinis meis folereis. Molendina folerez,in alia Charta ibid.
Molendinum fullonicum, in Monastico Anglic. tom. 1. pag. 837.
Molendinum fullencium, in Charta ann. 1208. ex Chartul. Campan. Thuano fol. 187.
Molendinum ad pannos, in Charta Guidonis Archiep. Bitur. pag. 114.
Molendinum fullarium, et
de fulelez, apud Th.
Blountin Nomolex. Anglic.
Est ibi Molendinus Hibernaticus, unde recipiuntur annonæ modii 5.Vide Hybernagium.
Cum accepissent quemdam locum seu plateam.... ad Molendinum ad molam construendam, et non ad piletos, etc.
Item retinent duo Molendina navalia, quæ sunt in Garona...... Dictum monasterium semper possit habere et tenere duo Molendina navalia propria et in solidum.Charta Joan. comit. Arman. ann. 1357. in Reg. 159. ch. 25 :
Concedimus Guillelmo Rolande militi, quod ipse et hæredes sui.... possint construere, habere et tenere Molendina navalia, etc.Vide mox
Molendinum Pendens.
pastellumseu glastum premitur. Vide Guaisdium. Charta ann. 1361. in Reg. 103. Chartoph. reg. ch. 78 :
Pro quodam Molendino pastellerio, etc. Pro quodam Molendino pastelli, cum borda ibidem sita.Alii Caroli VII. in Reg. Cam. Comput. Bitur. nunc. Paris. fol. 151. v°. :
Item super Molendino pestelerio, cum viridario eidem contiguo,... j. den. Turon.Lit. remiss. ann. 1449. in Reg. 179. ch. 169 :
Un molin à pasteiller, autrement dit molin à guedes.Aliæ ann. 1470. in Reg. 195. ch. 521 :
Quant les compaignons furent en ung Moulin pastellier, etc.
Molendina terrena, navenca seu pendentia, vel alterius formæ cujuscumque cum suis introitibus, exitibus et ribagiis, cum una seu pluribus rotis, etc.Alia ann. 1306. in Reg. 40. ch. 117 :
Item le Moulin pendus, que nous avions sus le pont d'Orliens.
Batannum. Locus est supra in
Molendinum ad molam.
Molendinum taneret et Molendinum de Planchia sunt extra firmam et extra præposituram.
Paulus de Nogareto dedit monasterio Scalæ Dei licentiam ædificandi Molendinum resseguæ ad ressegandum fustes.Vide infra Ressega.
Molendinum bladi Roderium,... videlicet molendinum cum duabus rotis et duabus molis, etc.Fragm. Hist. Fulginat. ad ann. 1286. apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. ævi col. 140 :
Fuerunt facta Molendina rotaria per commune juxta pontem Cavallum.Charta ann. 1214. ex Chartul. Campan. fol. 289. col. 1 :
Blanca nobilis comitissa excambivitet admodiavit Molendinum suum in tribus rotis, quod adquisivit et de novo construxit apud Pruvinum.
Molendinum de brachiis, ab operoso et molesto molitoris labore sic dictum. Lection. vet. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 10. col. 1 :
Dominus Johannes de Blandiaco... tempore suo fecit fieri...... in auspicio episcopali... Molendinum sanguinis.Stat. ann. 1356. ibid. tom. 2. pag. 181. col. 2 :
Item quod fiant infra muros civitatis x. vel xij. Molendina sanguinis.
Rota, habens aliam rotam dentatam volgentem ruccham molendini, volvitur ab homine intus in ea, et volvitur tarde aut festine secundum hominem sæpe sæpius passus moventem,... et dicitur Molendinum ad sichum. Notandum est quanto magis rota distat a centro stigli, magis giratur et frequentius, quia jam cursum suum cepit.
Tannum, quo scilicet cortex querceus teritur, in Reg. Phil. Aug. de feudis Norman. ex Cod. reg. 4653. A fol. 188.
navalis. Vide supra
Molendinum navale. Charta ann. 1194. ex Tabul. B. M. Deaur. Tolos. :
Dedit totam ripam Garonæ et Graveria et aquas, quæ erant ex parte S. Cipriani, a ponte novo usque ad albaredam vij. denariorum ad faciendum ibidem Molendinos terrenos, quantos facere vellent.
Molendinum ad tann, in Charta ann. 1231. tom. 2. Hist. Britan. pag. 159.
Molendinum tannariumdicitur in Charta fundationis Blancæ landæ ann. 1154. apud Columbum.
Molendinum tanereum, in Chartular. S. Vandreg. tom. 1. pag. 1060.
Molendinum tannerez, in Chartular. S. Martini Pontisar.
tanvocant querceum corticem in pulverem redactum, quo Coriarii ad subigenda coria utuntur.
Molendina ad corticemdicta quibus ejusmodi cortex teritur, in Charta ann. 1228. in Tabular. B. M. de Charitate, et in alia ann. 1279. apud Thomasser. Consuet. Bituric. pag. 114.
Moletrinas in leuclis, adinvenisse Belisarium scribit Procopius lib. 1. de Bello Gotthico cap. 19.
Tenent a domino rege Angliæ et duce Aquitaniæ.... Molendinare de Sesques.
Non ibi pigmenta tritantur, sed quasi spelta, Ad cursum lymphæ Molendinantur ibidem.
Dicti tenentes prædictarum masurarum ad molendinum nostrum tenerentur Molendinare, sicuti alii homines de villa.Alia Henr. reg. Angl. et ducis Norman. in Reg. 62. Chartoph. reg. ch. 368 :
Odoinus de Mala palude debet Molendinare totum bladum suum in molendinis meis de Rothomago, liberum et quietum sine motura.Alia ann. 1410. ad calcem Chartul. S. Joan. Laudun. :
Furni et molendini villarum prædictarum bannales nostri erunt,ita quod nec coquere nec Molendinare alias poterunt.
Homines dictæ villæ Moliri facient blada sua, etc.
Molator,
Molendinarios quoque de fluvio Arrio ab omni calumpnia et exactione mea et meorum absolvo et quittos clamo.Alia Godefridi Episc. Lingonens. ibid. col. 179 :
Molendinarius autem per manus monachorum intret et exeat.Codex Legum Normann. cap. 15. apud Ludewig. tom. 7. Reliq. MSS. pag. 181 :
Omnes etiam illi qui habent in membro lorice prepositum, vel fornarium vel Molendinarium ; dum tamen furnum vel molendinum Baronum habeant.Occurrit præterea in Statutis Synod. Eccl. Leodiens. ann. 1287. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 853. in Statutis Avenion. MSS. et in Chartular. Capituli Ambian.
Pater, Molendinatorem nostrum non diligo.... cum enim vado ad molendinum, ipse non vult mecum onera de equis tollere.Raim. Duellii Miscell. lib. 1. pag. 419 :
Notum facimus universis, quod Chunradus Molendinator, cum, etc.Necrolog. Lauresham. Vindem. Litter. Schannati pag. 25 :
Johannis Molendinatoris familiaris nostri.
Meuniere. Ludewig. Reliq. MSS. tom. 8. col. 360 :
Margaretha Molendinaria in Sprengenberge per rotam molendini enormiter læsa.Vide alio sensu suo loco.