moles
moles, a shapeless mass, huge bulk, weight, pile, load
it was a task of such a great size to put together the Roman race
the entrance of the island was guarded by impressive harbor works
- I Lit.
- A In gen. (poet.): Chaos, rudis indigestaque moles, Ov. M. 1, 7: vastā se mole moventem Pastorem Polyphemum, Verg. A. 3, 656: taurus et ipsa mole piger, Juv. 12, 12: stetit aequore moles Pinea, i. e. a fleet of large ships, Prop. 4 (5), 6, 19.—
- B Esp.
- 1 A mass, pile, a cliff or ridge of rock: in mole sedens, Ov. M. 2, 12; 13, 923.—
- 2 A mass or pile of waves: venti, tantas audetis tollere moles, Verg. A. 1, 134; 5, 790.—
- 3 A huge, massive structure, esp. of stone; a dam, pier, mole; a foundation, etc. (freq. and class.): molem atque aggerem ab utrāque parte litoris jaciebat, Caes. B. C. 1, 25: moles oppositae fluctibus, moles, Cic. Off. 2, 4, 14; cf. id. Verr. 2, 4, 53, § 118: aditus insulae muniti mirificis molibus, id. Att. 4, 16, 13: exstructa moles opere magnifico, incisaeque litterae, virtutis testes sempiternae, a monument, id. Phil. 14, 12, 33: moles propinqua nubibus, Hor. C. 3, 29, 10: insanae substructionum moles, huge buildings, piles, Cic. Mil. 31, 85; Hor. C. 3, 1, 34: sepulcri moles, i. e. a tomb, Luc. 8, 865: molem aggeris ultra venire, Juv. 16, 26.—
- 4 A huge engine or machine, used at sieges: velut celsam oppugnat qui molibus urbem, Verg. A. 5, 439.—
- 5 Warlike apparatus, munitions of war: belli, Tac. H. 1, 61: non alias majore mole concursum, with a greater mass, id. A. 2, 46.—
- II Trop.
- A Greatness, might, power, strength, great quantity, heap: moles pugnae, Liv. 26, 6: molem invidiae austinere, Cic. Cat. 1, 9, 23; cf.: moles mali, id. ib. 3, 7, 17: vis consili expers mole ruit suā, Hor. C. 3, 4, 65: rerum, Suet. Aug. 84: fortunae, Tac. A. 15, 52: Herculea, Sil. 12, 143: densā ad muros mole feruntur, a vast crowd, immense body, Verg. A. 12, 575: curarum, multitude, crowd, Tac. A. 12, 66: tantae corporum moles in fugam consternati sunt, Liv. 38, 46, 4.—
- B Difficulty, labor, trouble: transveham naves haud magnā mole, without great difficulty, Liv. 25, 11: tantae molis erat Romanam condere gentem, so much labor did it cost, Verg. A. 1, 33: Corbuloni plus molis adversus ignaviam militum, quam, etc., Tac. A. 13, 35.
II) konkret, A) = die gewichtige, unförmliche, große Masse, der Klumpen, rudis indigestaque moles, vom Chaos, Ov. met. 1, 7: salis quadratae moles, Blöcke, Plin. 6, 147. – tantae corporum moles (Körpermassen, Kolosse) fundis sagittisque in fugam consternatae sunt, Liv. 38, 46, 4. – B) insbes.: 1) ein massiger, großer Bau, a) die Steinmassen, Holzstämme, auch alten Schiffe (vgl. Suet. Claud. 20, 3) u. andere schwere Körper, die ins Meer eingesenkt werden und auf denen, wie auf einem Fundamente, der agger (Aufwurf) ruht, der Grundbau, das Wehr, der Damm u. dgl. (vgl. Curt. 4, 2 [11], 21 iamque paululum moles aquā eminebat, et simul aggeris latitudo crescebat), pontes ac moles, Liv.: mole lapidum a mari disiunctus, Cic.: moles oppositae fluctibus, Cic.: m. naturalis obiecta, von einer Sandbank, Caes.: bes. damit es an Fischen auch bei stürmischem Wetter nicht fehle, Hor. carm. 3, 1, 34. – b) von großen Gebäuden, Gebäude, im Plur. Bauten, Riesenbauten, exstructae moles, Cic.: regiae moles, Hor.: moles marmoreae, Sen.: moles propinqua nubibus, Hor.: insanae substructionum moles, ungeheure Kolosse von Bauten, Cic.: quod nulla in Italia moles tam capax foret (so viele Menschen faßte), Tac.: v. Grabhügel, ingenti mole sepulcrum imponit = ingentem molem sepulcro, Verg. – v. Schiffen, m. pinea, Flotte von großen Schiffen, Prop. 4, 6, 19: capax moles, der riesige Kahn, Sil. 13, 760. – c) moles belli, die großen Belagerungsmaschinen oder Belagerungsanstalten, der Kriegsapparat, refectis vineis aliāque mole belli (worunter bes. agger et turris zu verstehen), Liv.: molibus oppugnat urbem, Verg. – 2) ein Felsenriff, Ov. met. 2, 12; 13, 923. – 3) übtr.: a) v. Menschenmassen, die Masse, Heeresmasse, densā ad muros feruntur mole, Verg.: totā mole belli secuturus, Tac.: totā regni sui mole (mit der ganzen Heeresmacht seines Reiches) in Asiam rursus mari terrā fluminibusque veniebat, Flor.: hostes maiorem molem (Heeresmacht) haud facile sustinentes, Liv.: non alias maiore mole concursum, Tac.: multas passim manus, quam magnam molem unius exercitus (große u. schwere M. eines Heeres) rectius bella gerere, Liv. – b) die sich auftürmende Wogenmasse, Sturmwoge, Verg. Aen. 1, 134; 5, 790. Curt. 3, 1, 5. – ➳ Nbf. mōlis, is, f., Gromat. vet. 92, 16. Auct. de idiom. gen. 581. no. 67 K. (aber Tac. ann. 1, 45 u. 3, 10 Halm u. Nipp. moles).
Colossus qui ~e vastissima ‥ cunctos homines excrevit
famulus Dei ingentis scopuli ~e [gl.: ] conexas in medio Tiberis alveo ‥ mergere jussitmicelnysse velhefe
erant illi gigantee ~is
hec est elephas ‥ qui Eleazarum sua ~e occidit
donec supremis scintillent saecla favillis / et mundi moles montes collesque liquescant
credimus hanc mundi ~em in melius renovandam
cilicium quo mortui corpus involvatur comparet et terre ~es reddatur terrestris
lapideis saxis terreeque moli ‥ herbe longe precellunt
ut pars justorum succumbat mole malorum
ubi tanta intulit ut ~es metallorum terreat advenarum animos
ut opum ~em suarum presentia sui summopere servarent
quia palustris humus ‥ lapideam ~em sustinere non poterat
mollem
tunc puer argutus vocali mole solutus / dat sonitum facilem more suo gracilem / de specula
tante ~is erat liberari posse principes
tantae sunt peccatorum subitae moles
nam ingenti miraculorum ~e victus brevitatis compendio plura praetereo
mole gravi noxae pressus, sine lumine cordis
ut ejus colloquio curarum suarum moles posset avocare
nos reminiscentes quot et quantis delictorum ~ibus premimur
sic sanctus suorum siccavit lacrymas, superveniente ~e letitie et dolentium preclusit gemitus, tum desperato gaudio succedente
- 1. massa, last, gewicht [rudis; clipei]; ➤ tantae corporum moles kolossen;
- 2. dam, pier; ➤ molem in mare iacere of agere; ~ naturalis obiecta zandbank; mole lapidum a mari disiunctus;
- 3. (poët.) klip, rif;
- 4. kolossaal bouwsel, gevaarte [equi van het paard v. Troje]; ➤ sepulcrum ingenti mole; insanae substructionum moles reusachtig grote bouwwerken; exstructae moles;
- 5. kolossaal gebouw [marmoreae; regiae; propinqua nubibus];
- 6. (poët.) watermassa; ➤ venti moles tollunt;
- 7. werktuig voor in de oorlog; ➤ urbem molibus oppugnare;
- 8. mensenmassa; ➤ densā mole ad muros ferri; totā mole belli secuturus;
- 9. (metaf.) zwaarte, kracht, grootte [mali; curarum; belli; imperii geweldige macht; pugnae gevaarlijke situatie]; ➤ belli molem ciere de hele legermacht op de been brengen;
- 10. inspanning, moeite; ➤ maiore mole pugnare; minor ~ fuit; tantae molis erat (m. inf.) zo veel moeite kostte het, zo moeilijk was het;
- 11. (Mel.) ~ Hadriani graftombe v. Hadrianus, de huidige Engelenburcht.
大物。大事。大工程。河堤。Curarum moles 顧之事繁瑣。Mali moles 惡之大。災之大。Indigesta moles 混沌之物。India molibus ferarum mirabilis 小西洋可納罕其大獸 Tantae molis hoc erat 可見此工之難。
Suggest a Translation
See an image
Ad littus æquoris, quod vocaturAt apud Dinamium Patricium in Vita S. Maximi Episc. Reg. ubi eadem verba leguntur,Molis , accessit, ubi insidiator ille(diabolus) quasi navem onerariam advenisse fallaciæ speciem imaginis ante oculos ausus est confingere, etc.
Πρὸς δὲ τήν ἑκατέρωθι τοῦ ἰσθμοῦ θάλασσαν προβόλους τεκτῃνάμενοι βραχεῖς τε καὶ φαύλους, οὕσπερ κ α λέῖν νενομήκασι μώλους, τὴν μεταξὺ χώραν τοῦτε ροθίου καὶ τοῦ περιβόλου ἐφράξαντο,Gloss. Gr. Lat. :etc.
- 1 MAC-, a shapeless mass, huge bulk, weight, pile, load: rudis indigestaque, O.: ingenti mole Chimaera, V.: taurus ipsā mole piger, Iu.: tantas moles tollere, seas, V.: in mole sedens, cliff, O.: magna unius exercitus, L.: Nemeaea, i. e. the lion, O.—A massive structure, pile, dam, pier, mole, foundation: moles atque aggerem ab utrāque parte litoris iaciebat, Cs.: moles oppositae fluctibus: exstructa moles opere magnifico, monument: insanae substructionum moles, enormous piles: molem aggeris ultra venire, Iu.—A battering-ram, munitions of war: oppugnat molibus urbem, V.: belli, Ta.—Fig., greatness, might, power, strength, great quantity: pugnae, L.: curarum, Ta.: mali: Vis consili expers mole ruit suā, H.: densā ad muros mole feruntur, a vast throng, V.: ingens rerum, fabric, O.—Difficulty, labor, trouble: transveham naves haud magnā mole, without great difficulty, L.: Tantae molis erat Romanam condere gentem, so much labor did it cost, V.: quantā mole parentur Insidiae, O.
-
…tuo conflare vis invidiam, recta perge in exsilium ; vix feram sermones hominum, si id feceris, vix molem istius invidiae, si in exsilium iussu consulis iveris, sustinebo. sin autem servire meae laudi et gloriae mavis…
Cicero, in Catilinam
-
…immitis Achilli, arcebat longe Latio, multosque per annos errabant, acti fatis, maria omnia circum. Tantae molis erat Romanam condere gentem Vix e conspectu Siculae telluris in altum vela dabant laeti, et spumas salis aere ruebant…
Vergil, Aeneid
-
…caelumque profundum quippe ferant rapidi secum verrantque per auras. Sed pater omnipotens speluncis abdidit atris, hoc metuens, molemque et montis insuper altos imposuit, regemque dedit, qui foedere certo et premere et laxas sciret dare iussus habenas…
Vergil, Aeneid
-
…aquai fragmina coniciens silvarum arbustaque tota, nec validi possunt pontes venientis aquai vim subitam tolerare ita magno turbidus imbri molibus incurrit validis cum viribus amnis, dat sonitu magno stragem volvitque sub undis grandia saxa, ruit qua quidquid fluctibus…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…intravere sui, non est hortamine longo nunc ait utendum. Vires effundite vestras sic opus est aperite domos ac mole remota fluminibus vestris totas inmittite habenas Iusserat ; hi redeunt ac fontibus ora relaxant et defrenato volvuntur in aequora cursu…
Ovid, Metamorphoses
-
…, spargens rore levi et ramo felicis olivae, lustravitque viros, dixitque novissima verba. At pius Aeneas ingenti mole sepulcrum imponit, suaque arma viro, remumque tubamque, monte sub aërio, qui nunc Misenus ab illo dicitur…
Vergil, Aeneid
-
…esse quoque in fatis reminiscitur, adfore tempus, quo mare, quo tellus correptaque regia caeli ardeat et mundi moles obsessa laboret. Tela reponuntur manibus fabricata Cyclopum poena placet diversa, genus mortale sub undis perdere et ex omni…
Ovid, Metamorphoses
-
…congestos struxisse ad sidera montes. Tum pater omnipotens misso perfregit Olympum fulmine et excussit subiectae Pelion Ossae. Obruta mole sua cum corpora dira iacerent, perfusam multo natorum sanguine Terram inmaduisse ferunt calidumque animasse cruorem, et, ne…
Ovid, Metamorphoses
-
…et terras et quod tegit omnia caelum unus erat toto naturae vultus in orbe, quem dixere chaos rudis indigestaque moles nec quicquam nisi pondus iners congestaque eodem non bene iunctarum discordia semina rerum. nullus adhuc mundo praebebat lumina Titan…
Ovid, Metamorphoses
-
…nostros vicit deiectisque defensoribus, qui omnes scaphis excepti refugerunt, eam navem expugnavit. eodemque tempore ex altera parte molem tenuit naturalem obiectam, quae paene insulam oppidum effecerat, iiii biremes subiectis scutulis inpulsas vectibus in interiorem portum transduxit…
Julius Caesar, Civil War