molior
molior, to make exertion, exert oneself, endeavor, struggle, strive, toil
should we prepare to move mountains from their foundations?
- I Neutr.
- A To set one's self or one's powers in motion, to make exertions, exert one's self, to endeavor, struggle, strive, toil, etc. (rare but class.; syn.: conor, nitor): viden ut misere moliuntur? Plaut. Curc. 1, 3, 32 (189): agam per me ipse et moliar, Cic. Fam. 6, 10, 2: nōsti mores mulierum: Dum moliuntur, dum comuntur, annus est, Ter. Heaut. 240: horam amplius jam in demoliendo signo permulti homines moliebantur, Cic. Verr. 2, 4, 43, § 95.—
- B To set one's self in motion, endeavor to depart, to depart: molientem hinc Hannibalem, Liv. 28, 44: dum naves moliuntur a terra, id. 37, 11: in quam (insulam) gladiatores navibus molientes, Tac. H. 2, 35.—
- II Act.
- A To labor upon any thing, exert one's self at or upon, set in motion, work an instrument or engine; to work any thing (cf. ago; class.).
- 1 Nihil enim agit (vita deorum), ... nulla opera molitur, Cic. N. D. 1, 19, 51: res dura et regni novitas me talia cogant moliri, Verg. A. 1, 564: validam in vites molire bipennem, to work, i. e. wield, id. G. 4, 331: ancoras, to work, i. e. hoist the anchor, weigh anchor, Liv. 28, 17: agricola incurvo terram molitus aratro, i. e. to work, cultivate, till the ground, Verg. G. 1, 494; Col. 1 praef. 17; 11, 2, 19: erro molirier arva, Lucr. 5, 932: fores, to work, i. e. to force, to break open, Tac. A. 1, 39; 2, 82; Liv. 23, 18, 2; 24, 46, 5: Atharrias ad Philotam missus clausum aditum domus moliebatur, Curt. 6, 8, 20: habenas, to guide, Verg. A. 12, 327: fulmina molitur dextrā, hurls, id. G. 1, 329: ignem, id. A. 10, 131: opera, to begin work, Col. 11, 2, 2: aliquid sub divo moliri potest, id. 1, 8, 9.—
- 2 To set in motion, bestir, rouse, cause to remove, displace (syn.: deicio, deturbo): montes suā sede, displaces, Liv. 9, 3: corpora ex somno moliebantur, aroused, id. 36, 24, 3: onera objecta, id. 25, 36.—
- 3 To build, make, erect, construct (syn.: condo, fundo, construo): muros, to build, Verg. A. 3, 132: classem, id. ib. 3, 6: arcem, id. ib. 1, 424: atrium, Hor. C. 3, 1, 46: aedem, Flor. 1, 7: locum, prepares, Verg. A. 7, 158: pocula de inimicorum capitibus hominum, to construct, make, Sol. 15.—
- B Trop., to endeavor to do; to undertake, attempt, set about any thing (cf.: aggredior, apparo): nec ea, quae agunt, molientes cum labore operoso, performing, doing, Cic. N. D. 2, 23, 59: viam clipei molita per oras, made its way, Verg. A. 10, 477: inde datum molitur iter, id. ib. 6, 477: jamque alio moliris iter, Stat. S. 5, 2, 61: viam et gressus, Claud. Rapt. Pros. 1, 278; 3, 438: animum, to form or acquire for one's self, Ov. A. A. 2, 119: laborem, to undertake, Verg. A. 4, 233: struere et moliri aliquid calamitatis alicui, to try to bring upon, Cic. Clu. 64, 178: fortissimis atque optimis civibus periculum moliri, id. Sest. 1, 1: pestem patriae nefarie, id. Cat. 2, 1, 1: perniciem rei publicae, id. ib. 1, 2, 5: insidias avibus, to lay snares, Verg. G. 1, 271: crimina et accusatorem, to bring about, find out, Tac. A. 12, 22: triumphos, Ov. M. 14, 719: fugam, Verg. A. 2, 109: moram, to cause, make, occasion, id. ib. 1, 414: opem extremam alicui, Val. Fl. 6, 431: dolos apertos, to devise, id. 5, 249: bellum in animo, to design, meditate, Vell. 2, 46: Athenienses urbem ex integro condere moliuntur, Just. 2, 15, 1: mundum efficere moliens deus, attempting, Cic. Univ. 4: fallere, Val. Fl. 3, 491: de occupando regno moliens, striving to usurp the government, Cic. Rep. 2, 35, 60: nuptias, to bring about, Tac. A. 12, 3: apud judices oratione molienda sunt amor, odium, etc., are to be excited, called forth, Cic. de Or. 2, 51, 206: tumorem, Col. 6, 17: vorandi facultatem, Cels. 1, 3: fidem moliri coepit, began to meddle with, disturb, Liv. 6, 11, 8.
➳ inf. molirier Lucr. 5, 934.
- 1. (een last) in beweging brengen, moeizaam voortbewegen of verplaatsen [currum; terram aratro omploegen; ancoras ophalen, lichten; habenas hanteren, voeren; gentes (classem) mobiliseren; montes sede suā verzetten; corpora ex somno uit de slaap rukken];
- 2. slingeren, zwaaien [bipennem in vites slaan in; ferrum; ignem; fulmina; sagittas in pectus];
- 3. openbreken, verwoesten [portas; fundamenta murorum ab imo];
- 4. (metaf.) ondermijnen [fidem het krediet];
- 5. (moeizaam) totstandbrengen, oprichten, bouwen, maken, grondvesten [arcem; muros; classem; iter de weg voortzetten; viam of aditum zich banen]; ➤ flumen insulas molitur vormt; aggere tecta ~ stad en wal bouwen;
- 6. (toestanden) verwekken, veroorzaken [moram; morbos]; ➤ haec sunt in animis iudicum oratione molienda;
- 7. ondernemen, beginnen, van plan zijn, beramen, nastreven [insidias avibus beramen; bellum; sibi imperium trachten te verwerven; proficisci in Persas]; ➤ nihil est quod moliare je moeite is vergeefs; ~ crimina et accusatorem het initiatief nemen tot, organiseren; ~ alci alqd calamitatis; II. intr.
- 1. zich in beweging zetten, opbreken [hinc];
- 2. zwoegen, ploeteren, zich inspannen, zich aftobben (met: de; in m. abl.) [adversus fortunam strijden]; ➤ naves suo in loco moliebantur konden nog niet loskomen.
勉力。大謀。造。裝。備。— terram altius 再深穵土。— fulmina 發雷。— montes sua sede 移諸山。— nuptias 謀婚配。— habenas 控轡。— insidias 謀設陷坑。— fores 謀强進門。— corpus ex somno 莫杂何醒起。— moram 遲緩。
Suggest a Translation
See an image
- moles, to make exertion, exert oneself, endeavor, struggle, strive, toil: in demoliendo signo: Dum moliuntur annus est, T.— To labor upon, set in motion, work, ply: nulla opera: validam in vitīs bipennem, wield, V.: ancoras, weigh anchor, L.: terram aratro, till, V.: portas, try, L.: clausum aditum domūs, Cu.: habenas, guide, V.: fulmina dextra, hurl, V.—To set out, start, depart: dum (naves) moliuntur a terrā, L.—To set in motion, bestir, rouse, cause to remove, displace, start: montes suā sede, L.: classem, V.: corpora ex somno, L.—To build, make, erect, construct: muros, V.: atrium, H.: locum, prepares, V.—Fig., to endeavor to do, undertake, attempt, set about, be busy with: multa simul, S.: ea, quae agant, cum labore operoso, perform: (hasta) viam clipei molita per oras, made its way, V.: inde datum molitur iter, V.: animum, form, O.: laborem, undertake, V.: aliquid calamitatis filio, contrive: pestem patriae nefarie: insidias avibus, lay snares, V.: triumphos, O.: moram, occasion, V.: de occupando regno moliens, striving to usurp: apud iudices oratione molienda sunt amor, odium, etc., are to be excited: fidem moliri coepit, disturb, L.: redire molientem (Antonium) reppulistis: Reicere vestem molibar, O.: adversus fortunam, to struggle, Ta.: consiliis res externas, Ta.
-
…tandem aliquando, Quirites, L. Catilinam, furentem audacia, scelus anhelantem, pestem patriae nefarie molientem, vobis atque huic urbi ferro flammaque minitantem ex urbe vel eiecimus vel emisimus vel ipsum egredientem verbis prosecuti sumus…
Cicero, in Catilinam
-
…secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores ad omnia pericula subeunda essent ; trium mensum molita cibaria sibi quemque domo efferre iubent. Persuadent Rauracis et Tulingis et Latobrigis finitimis, uti eodem usi consilio oppidis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…; eorum autem castrorum imperatorem ducemque hostium intra moenia atque adeo in senatu videtis intestinam aliquam cotidie perniciem rei publicae molientem. si te iam, Catilina, comprehendi, si interfici iussero, credo, erit verendum mihi ne non…
Cicero, in Catilinam
-
…esse confideres, sensistin illam coloniam meo iussu meis praesidiis, custodiis, vigiliis esse munitam nihil agis, nihil moliris, nihil cogitas quod ; non ; ego non modo audiam sed etiam videam planeque sentiam. recognosce…
Cicero, in Catilinam
-
…Iulium in Apuliam dimisit, praeterea alium alio, quem ubique opportunum sibi fore credebat. Interea Romae multa simul moliri consulibus insidias tendere, parare incendia, opportuna loca armatis hominibus obsidere ; ipse cum telo esse, item alios…
Sallust, Catilina
-
…, ad novissima auxilia descendemus. succurret fortasse hoc loco alicui vestrum cur novissimum tempus exspectemus potius quam nunc aliquid moliamur. quia ubi consistamus non habemus praeter Sex. Pompeium et Bassum Caecilium ; qui mihi videntur hoc nuntio de…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…solum esse, quam cum solus esset. Quis enim putare vere potest plus egisse Dionysium tum, cum omnia moliendo eripuerit civibus suis libertatem, quam eius civem Archimedem, cum istam ipsam sphaeram, nihil cum agere videretur ,…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…defendam, quid est quod meam defensionem latio legis impediat negat esse eiusdem severitatis Catilinam exitium rei publicae intra moenia molientem verbis et paene imperio ex urbe expulisse et nunc pro L. Murena dicere. ego autem has partis lenitatis…
Cicero, pro Murena
-
…venio odorari diligentius quid futurum sit. quamquam vereor ne nihil coniectura aberrem. minime enim obscurum est quid isti moliantur ; meus vero discipulus qui hodie apud me cenat valde amat illum quem Brutus noster sauciavit. et si quaeris…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…tribunatu Clodio qui sua erga me beneficia commemorat ; eius omnium incendiorum fax, cuius etiam domi iam tum quiddam molitus est. quid dicam ipse optime intellegit. Inde iter Alexandream contra senatus auctoritatem, contra rem publicam et religiones…
Cicero, Philippicae