movere

movere [CL] 1 (trans.) to (cause to) move, (refl. or pass.) to be in motion, to move; b (the body or a part, also w. ref. to body language, imparting of life, or sim.); c (troops or sim.); d (in dipl. formula, w. ref. to livestock); e (abstr. or fig.). 854 (10c) quando caelum et terra ~etur coram Christo ex exercitu caelesti CS 480; ovum non fodias digito nec pollice, cirpo / stramine, festuca; cultro tantum moveatur D. Bec. 2625; quod ~etur non quiescit Balsh. AD rec. 2 123; arbores ‥ quas sensim sine sensu per se ~eri ‥ constat et augmentari Gir. TH I 13 p. 40; sed aliquid ~ens cum potencia potest ~eri alio movente cum potencia in duplo velocius Kilvington Soph. 29g; Ib. (v. 13 infra); yppomaratrum ‥ habet ‥ semen ‥ urinam ~ens Alph. 197; nullumque non ~ent lapidem quo putent se nos a proposito nostro posse deflectere Chauncy Passio 110.  b 625 hi qui ex corruptibili materia construuntur ‥ nisi a te motae [v. l. moti] fuerint ambulare non poterunt (Lit. Papae) CS 16; ut ne unum quidem ~ere ipsa membrum valeret Bede HE IV 9 p. 223; et quocumque pedem movit, pia semina sevit Alcuin SS Ebor 609; mortuus ex omni membrorum parte remansit / spiritus excepto quod pectora fessa movebat Ib. 1157; cevere, clunes ~ere Osb. Glouc. Deriv. 147; ~ebant capita sua super eum qui intuebantur eum Mir. Cuthb. Farne 5.  c deinde suam omnem per legiones disponens multitudinem, contra catholicum castra ~et populum V. Neot. A 15; †825 (12c) quando Egcbergtus rex exercitum Gewissorum ~it contra Brettones CS 390 p. 543.  d 1190 questiones de dote ‥ quando mobilia vel se ~entia petentur, ad ecclesiam referentur Diceto YH 87; 1254 bona ‥ mobilia et inmobilia, seu se ~entia RGasc I 334b.  e ne dicant me gravia ‥ in humeros hominum verborum onera velle imponere, digito autem meo ea, id est consolatorio afflatu, nolle ~ere Gildas EB 62; verum illis fribula scrupulum ~entia confringentibus, quae profetica veritate ‥ caruerunt Aldh. VirgP 44 p. 297. 2 to move from one place to another, dislodge, displace. papa dicebat mensam altaris motam ‥ nec iterum consecrandam, nec amplius in altare reputandam Anselm Misc. 322. 3 (~ere verba or sim.) to utter, pronounce (words or sim.). hunc timor impugnat verba movente lupo Walt. Angl. Fab. 2. 4; coluber ‥ heret / amplectensque virum sibila dira movet Ib. 10. 8. 4 to incite, prompt, urge. cum ea penitentia mota implere vult vota sua, in potestate viri ejus est utrum impleat an non Theod. Pen. II 12. 13; momarsiculus, qui cito ~etur ad iram Osb. Glouc. Deriv. 360; qua de causa ‥ solitariam vitam elegit et que fuit ~ens intencio principalis Spec. Incl. 1. 2; 1587 pro quibusdam aliis causis et consideracionibus nos ad presens specialiter ~entibus Pat 1290 m. 37. 5 to bring into commotion, disturb. 1255 propter garulacionem suam curia mota fuit et negocia domini regis impedita; ideo committitur gaolle SelPlForest 25. 6 to affect with emotion, move to feeling, (refl. or pass.) to be struck with emotion. et tamen non magnopere ~eor quamlibet adversus stipulatorem veritatis suatim livescant Aldh. VirgP 58 p. 318; merito ~it haec quaestio sensus et corda multorum Bede HE III 25 p. 182; si ‥ precibus pietatis non ~eor, nimis ero durus Anselm (Ep. 122) III 263; ille de oblationibus vestris pretiosa sibi serica mercabatur, vos populari et dissuto amictu oculos ~ebatis meos W. Malm. GR II 202 p. 249; obsecro proinde, bone rex, ‥ ~eat illa viscera tua piissima servuli tui tantus dolor Ailr. Ed. Conf. 786A; 1166 ~eor ‥ super his, sed super afflictione ecclesie longe amplius ~eor J. Sal. Ep. 161 (159); 1217 quamplurimum miramur et ~emur quod mandatum nostrum ‥ non fecistis Pat 84. 7 to bring about, initiate, raise: a (war or sim.); b (discord, controversy, sedition, or sim.); c (legal action). a ita expeditionem in Brittaniam ~it Bede HE I 3 p. 15; plurima perpessus serpentis bella nefandi / qui solet in sanctos arma movere sua Alcuin WillV 34. 48; quod in eum ‥ plus quam civilia bella ‥ ~isset V. Gund. 28; primo contra Walenses, post in Scottos expeditionem ~ens W. Malm. GR IV 311; 1189 si ‥ aliquis ‥ guerram ~ere presumpserit ‥ excommunicetur (Lit. Regum) Diceto YH 74; s1287 Res Meredur ‥ ~it guerram in Wallia contra regem Anglie Ann. Exon. 15.  b mota ‥ quaestione de pascha Bede HE III 25 p. 183; dic duo, quae moveant totas monosyllaba lites Alcuin Carm. 63. 5. 2; c885 ne ‥ contra eum ‥ controversiam ~eat aut seditionem concitet CS 556 p. 193; si quis in curia regis sedicionem ~erit[AS: feohte] (Cons. Cnuti 59) GAS 351; 1190 contentionem motam inter Rothomagensem ecclesiam ‥ et Willelmum filium Radulfi ‥ conquievisse Diceto YH 87.  c c1170 sciatis me quietam clamasse ‥ calumpniam quam ~eram adversus eos de terra que est inter A. et C Feod. Durh. 159n; 1220 die quo placitum motum fuit CurR VIII 183; c1225 nuncquam ‥ heredibus meis clameum vel calumpniam ~ebunt vel ~ere poterunt Cart. Sallay 593; 1226 omnia placita mota tempore R. quondam ‥ episcopi ‥ nondum terminata coram eo venire faciat, et ea secundum legem ‥ teneat Pat 66; 1255 non ~ebimus nec ~eri faciemus aliquam questionem contra B. ‥ occasione comende ‥ olim sibi facta de filio Amanevi de L RGasc I sup. 47a. 8 to cause to derive or issue from, (refl. or pass.) to descend from, originate. si fuerint consanguinei et ex illo eodem stipite parentele unde hereditas ipsa ~etur Glanv. II 6. 9 (intr.) to move; b (w. ire) to embark on a journey. hactenus in sanctum sulcando movimus aequor / littoris ad finem nostra carina venit Alcuin Carm. 70. 6. 1; c1194 torneator ~ebit de domo sua versus torneiamentum et versus domum suam (Lit. Regis) Diceto II lxxxi app.; hoc ‥ signum eminens a vallo castri Crescentii tanto pollet artificio ut inspicientibus mugituro et moturo similis videatur Greg. Mir. Rom. 3; 1208 incipiet ~ere de domo sua a die Martis proxima ante festum S. Margarete SelPlCrown 56.  b c1130 quod G. filius R. sit saisitus et tenens de omnibus terris et rebus patris sui sicut pater ejus erat die quo ~it ire ad Jerosolimam Mandeville 306. 10 (leg., w. ref. to alienation of property). s1189 feudi autem ‥ transeant in proprietatem et dominium propinquioris domini a quo feodi ~ebunt (Lit. Regum) Diceto YH 74; 1218 Olcusa non venit et terra ~et de ea Eyre Yorks 84; 1219 loquela ‥ remanet sine die eo quod Matillis est infra etatem et terra ~et de ea CurR VIII 67; 1219 hereditas ~et de Roberto patre ‥ heredis Ib. VIII 103; 1289 per illos de quibus ~ebunt seu tenebuntur ‥ possessiones predicte RGasc II 423a; 1315 in omnibus ‥ proprietatibus, feodis, et retrofeodis ‥ ab eadem domina Yolandi mediate vel inmediate ~entibus Ib. IV 1330 p. 378a. 11 to make a motion. qualiter ille est puniendus qui ~ebat in parliamento quod mitteretur pro statuto pro quo rex Edwardus secundus erat alias adjudicatus Eul. Hist. Cont. 363. 12 to take place, occur. 1361 distancia ~ebat inter ‥ Johannem ‥ et Matildam uxorem ejus (v. distare 2). 13 (pr. ppl. as sb.) thing that imparts motion, mover, motor. secundum diversas qualitates moti et fortitudinem ~entis et etiam secundum diversas dispositiones moti materiales Gilb. I 12. 2; Kilvington Soph. 29g; Ib. (v. 1a supra). 14 (p. ppl. as sb. n.) a motive, reason. motivum principale regis fuit eo quod ‥ Bower XI 23 (cf. Plusc. VIII 22: motum). 15 (by assoc. w. OF muer < mutare) to mew, put hawk in a cage. to mew an hauke, ~ere, transennare Levins Manip. 94.