oriri

oriri [CL] 1 to rise, appear: a (of heavenly body, light, etc.); b (transf. or fig.). a occiduo claudor, sic orto sole patesco Aldh. Aen. 51 (Eliotropus) 3; cometa ‥ matutinis horis ~ebatur Bede HE IV 12 p. 228; ~ente autem sole Felix Guthl. 50 p. 158; stelle que ~untur in oriente elevantur paulatim et successive quousque veniant in medium celi Sacrob. Sph. 80; nihil videtur nisi per lucem ~entem super rem visam Bart. Angl. III 17. b ~ens splendor justitie, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum Canon. G. Sempr. f. 37v; quia cum ipse qui est vita vestra diescet post noctis tenebras, vos ~emini[ME: ȝe schule springen] cum ipso fulgenciores sole in eterna gloria qui nunc estis sic mortui AncrR 136. 2 to come into existence, be born (also fig.): a (of person or animal); b (of plant). a populus qui ~tur in arctois pruinis ‥ promptissime pugnat W. Malm. GR IV 347; iste enim piscis eodem die quo ~tur eodem die moritur Gad. 20. 1 (v. ephemerus 2a). b ego sum flos virtutum a quo solo ‥ spiritus fructus ~atur Bede Cant. 1101; byssus de terra virens ~tur Id. Prov. 1036; meditationum spiritualium semina preseminare curavi, ex quibus divini amoris fructus uberior ~atur et crescat Ailr. Inst. Inclus. 33. 3 to be born or descended from. indolem claris natalibus ortam Aldh. VirgV 1266; de alia provincia ortus erat Bede HE III 11 p. 148; naturam ‥ humanam ‥ quae de fructu lumbi David per virginem orta est Id. Retr. 1003. 4 (~undus) born, springing from; b (w. abl. or ab or ex & abl., w. ref. to family or ancestors descended from. c (w. in or de & abl., w. ref. to place of birth) originating from. d (~undus esse or existere, w. abl, de, or in) to spring from, to originate from. e (w. gen., also as sb. m.). ~undus, natus ‥ creatus, progenitus Osb. Glouc. Deriv. 399. b [Julianus] nobili prosapia ~undus fuit Aldh. VirgP 36; Eadmundus, ex antiquorum Saxonum nobili prosapia ~undus Abbo Edm. 3; gloriosus ac summo regi acceptus rex Athelberhtus regali prosapia ~undus a Redwaldo rege in East Anglia regnante Pass. Æthelb. 1. c ~unda in ‥ Cappadocia Aldh. VirgP 47; de finibus illis ~undus Gir. EH I 40; in civitate Maguncia ~unda Eul. Hist. I 243. d qui de genere Australium Saxonum erat ~undus Bede HE III 20 p. 169; erat Osbernus ‥ de pago Calcegio ~undus Ord. Vit. III 7 p. 94; in insula ‥ Ninianus extitit ~undus Ailr. Nin. 1; 1311 ordinarunt quod ille preferatur ‥ qui de partibus Donelmi ‥ ~undus extitit MunAcOx 88; Athenis exstitimus ~undi R. Bury Phil. 4. 70; c1440 in aliqua diocesi Cantuariensis provincie, in qua ~endus [sic] sive ordinatus non fuerit FormOx 467. e episcopus Burgundie ~undus W. Malm. GR I 97; magistrum Simonem sc. Calabrie ~undum Gir. Galf. I 12. 5 (usu. w. ab, de, or ex & abl.) to spring forth, have its source, be derived (from): a (of spring or river); b (of product); c (of revenue) to issue (from); d (fig.). e (~undus exsistere or sim.) to be derived. a †701 (12c) ubi rivulus qui vocatur Corsaburna ~tur CS 103; [Sinnenus] ~tur ‥ ex lacu quodam maximo Gir. TH I 7. b Chios est insula maris inter Ciclades ubi bonum vinum ~tur Bacon Gram. Gk. 140. c 1237 inquiras ‥ qui de illa firma nobis respondere debeant et de quibus firma illa debeat ~ri KR Mem 15 m. 25. d si ‥ requiras quo deriventur ‥ hae aquae, prodit ipse fons vitae de quo ~untur, i.~e. Dominus noster Bede Cant. 1163; impossibile tibi est vel initia ejus [sc. amicitie] degustare si fontem de quo ~ri potest, nescieris Ailr. Spir. Amicit. II 38. 674; non ‥ motus aliarum virtutum directe et principaliter ~untur a caritate nec ab ea habent originem T. Chobham Praed. 182. e numerus ‥ sacer ~undus extitit Aldh. Met. 2 p. 62; palimbachius infinitivo modo ~undus extat et ‘sopire’ Id. PR 124. 6 (of event, circumstance, or abstr.) to crop up, arise, occur; b (of war, dissension, etc.). si haec ita sunt ‥ ~tur quaestio quae incorporea unciatim dividi proponat Abbo Calc. 3. 46; c1074 hinc namque pax ~tur, discordia sopitur, et, ut breviter cuncta complectas, Christianae religionis observantia stabilitur Lanfr. Ep. 38 (10); c1130 si quid ortum fuerit de eis unde calumniari vel implacitari debeant, volo ut remaneat donec coram me querela fiat Ch. Westm. 469; unde et ex his tribus modis ‥ tria ~untur genera tripliciter distincta Rob. Angl. (I) Alg. 70; tale peccatum potest ~ri ex aliqua impulsione T. Chobham Praed. 223; orta est ‥ caligo tenebrarum insolita Gerv. Cant. Chr. 478; ~tur hic questio utrum tenebre sint aliquid S. Langton Gl. Hist. Schol. 45; quia de Vulcano orta est mentio ‥ Alb. Lond. DG 10. 4. b orta regum simultate Aldh. VirgP 54; orta ‥ dissensione Bede HE IV 12 p. 229; discordiarum occasiones quae inter ipsum et regni principes ortae fuerant V. Gund. 33; ~tur toto ambitu pagi vicini multa miseria W. Poit. I 24; interdum frivola occasione seculo damnum ~tur lugubre Ord. Vit. VI 1 p. 1; 1221 lusit ad talos ita quod discordia orta inter eos [fuit] PlCrGlouc 48; 1382 mala oreuntur et scandala Doc. Bev. 6. 7 to begin. aestas hic oritur ardens nonisque kalendis Kal. M. A. I 406; orto sermone de Elfredo regis fratre W. Malm. GR II 197. 8 (pr. ppl. oriens): a (as adj.) of the region where the sun rises, eastern; b (as sb. m.) the east; c (~ens ex alto, of Christ, w. ref. to Luc. i 78). a ultimo ~entis Occeani limbo M. Par. Maj. I 63; in capite partis ~entis claustri ‥ sedere Cust. Westm. 157. b stella in ~ente Theod. Laterc. 5; sunt homines in ~ente ‥ morantes, qui ‥ barbam usque ad genua pertingentem habent Lib. Monstr. I 18; insulam ‥ quae habet ab ~ente in occasum xxx circiter milia passuum Bede HE I 3 p. 15; sunt quattuor climata cosmi, id est ~ens, occidens, aquilo, meridies Byrht. Man. 202; deinde coram altari se ad ~entem prostravit Ord. Vit. III 4 p. 66; in ~entem genua ponens Gir. IK I 2. c s1230 visitavit nos ~ens ex alto Flor. Hist. II 198; c1265 firmiter credimus ‥ quod in adventu vestro ad regnum Anglie visitaverit nos ~ens ex alto EHR XXXIII 224.

oriri

Saved

Recent