palatum
palatum, the palate
pălātum, i, n., and (rarely) pălātus, i, m. [perh. from root pa-of pasco], the palate.
- I Lit.: suave domini, Varr. R. R. 3, 3, 7: nec enim sequitur, ut, cui cor sapiat, ei non sapiat palatus, Cic. Fin. 2, 8, 24: quae (voluptas) palato percipiatur, id. ib. 2, 10, 29: boum dare membra palato, Ov. M. 15, 141: subtile palatum, Hor. S. 2, 8, 38: nigra subest udo tantum cui lingua palato, Verg. G. 3, 388; Ov. Am. 2, 6, 47; cf.: cum balba feris annoso verba palato, Hor. S. 2, 3, 274: torpente palato, Juv. 10, 203.—In plur.: palata docta et erudita, Col. 8, 16, 4.—
- B Trop., the palate, as the organ of taste and judgment: (Epicurus) dum palato quid sit optimum judicat, Cic. N. D. 2, 18, 49: orationis condimentum, quod sentitur latente judicio velut palato, Quint. 6, 3, 19.—*
- II Transf. (of the form of the palate), a vault: caeli, Enn. ap. Cic. N. D. 2, 18, 38 (Enn. p. 177, n. 19 Vahl.).
palātum, ī, n. (u. palātus, ī, m., als ältere Form, Cic. de fin. 2, 24), I) der Gaumen, als Werkzeug des Geschmackes, p. subtile. Hor.: p. torpens (unempfindliche), Ov.: voluptatem palato percipere, Cic.: boum dare membra palato, Ov. – als Werkzeug des Redens, nec sine lingua nec sine palato loqui, Cic. Tusc. 1, 37: obserare palatum, den G. verschließen = schweigen, Catull.: ferire balba verba palato, Hor.: stupuerunt ignavo verba palato, Ov. – Plur., palata docta et erudita, Colum. 8, 18, 4. – II) poet. übtr., pal. caeli, das Gewölbe des Himmels, in einem Wortspiel, sed dum palato (mit der Mundwölbung), quid sit optimum, iudicat, caeli palatum (die Himmelswölbung), ut ait Ennius, non suspexit, Cic. de nat. deor. 2, 49.
ut ‥ lingua extra ~i concavum promineat
~um ‥ vocatur ~um quasi oris palatium
partes oris sunt iste: uvula, lingua, ~um, guttur ‥
habet in ore suo lapidem calculum magnumque rotundum mirabiliter ardentem qui linguam et ~um oris incessanter comburit
fere ab inferiori parte nasi directe per ~um procedunt duo foramina ‥ usque ad radicem lingue
~um,rofe of the mowthe
ut ad sonum C et G prope eodem modo collidatur ~o plectrum lingue
O ‥ in medio oris lingua se concavante contra concavitatem ~i spherice figuratur
prime formantur in gutture ‥ secunde in ~o, sc. Τ , Θ, Δ, ‥ tertie inter labia
adeo celestis sapor pectus ejus [sc. Lanfranci ] et ~um infecerat
dulcior in palato quam lenti nectaris haustus
venit paternae pietatis pagina quam diu desiderabam, omni melle ~o meo dulcior, omni obrizo oculis meis honorabilior
qualitates habent temperatas, ‥ lingua et ~um ad gustum, manus vero ad tactum
oculis speciem panis pretendit, ~o saporem panis ingessit
nihil fragrat naribus, nihil sapit ~o
~o carnis nihil dulcius sapit quam mel, palato cordis nihil dulcius quam Spiritus Dei
pauci ‥ inveniuntur qui haec quam dulce sapiant veraciter in cordis ~o sentiant
ipsa [prelibamina ] dulcius ~o discreti pectoris sapuisse cognovimus
~o cordis
rigidis morsibus avidorum ~uum potirentur dapibus talium escarum insolitis
mulieres ‥ compatiantes ‥ panem et vinum †et [l. ad ] ~um pape portabunt
palato / dulcia vina bibens
pălātum, (11) ī, n. (pălātus, m. , Cic. Fin. 2, 24 ) ¶ 1 voûte de la cavité buccale, palais : Cic. Nat. 2, 135 ; Virg. G. 3, 388 ; Varro R. 3, 3, 7 ; obserare palatum Catul. 55, 21, se verrouiller le palais = se taire ¶ 2 [fig.] : sed dum palato, quid sit optimum, judicat, cæli palatum, ut ait Ennius, non suspexit Cic. Nat. 2, 49, mais pendant quʼil [Épicure] jugeait avec son palais ce qui était le meilleur, il nʼa pas vu en haut le palais du ciel, comme dit Ennius [jeu de mots : palatum cæli = voûte du ciel].
- 1. gehemelte [subtile];
- 2. (metaf.) welving [caeli].
palātum ī, n, and (rarely) palātus, ī, m
- the palate: quae (voluptas) palato percipiatur: boum dare membra palato, O.: udum, V.: obserare palatum, i. e. to be silent, Ct.: caeli, i. e. vault, Enn. ap. C.—Fig., the palate, taste, judgment: dum palato quid sit optimum iudicat.