parare

parare [CL] 1 to furnish, supply, provide; b (absol.); c (fig.). ~ari prandium ‥ praecepit Bede HE IV 14 p. 235; nec etiam equo insidere posset sed in vehiculo duobus equis ~ato V. Gund. 39; nec armentis unquam stabula ~ari solent Gir. TH I 33.  b crebro struit qui viatoribus parat [AS: hyreð] Prov. Durh. 32.  c ~abitur enim et talium inventioni et cognitioni via ex generum [sic] que nominatim distinximus Balsh. AD rec. 2 104; oportet rursum a principio disciplinalium genera duo distinguereque menti, velut in invio viam ~anti, se presentant Ib. 161. 2 to raise, get ready for action; b (animal, mil. or naval force). si vero consueta placent conubia forte / ne differre pares Frith. 117; processio ‥ regrediens cum ‥ cruce de sepulchro assumpta ‥ super eorum brachia venerabiliter ~ata Drama I 169.  b o salutares bestias ‥ quas ego exopto acriores ~ari ‥ ad devorationem mei Gildas EB 74; daturque eis [sc. veredariis] semper equus ~atus Gl. Leid. 22. 16; †675 (12c) flectenda sunt gubernacula totiusque navigii armatura atque instrumenta ~anda CS 37; 974 surgens vir insignis festinus jubet sibi mannum ~ari CS 1311; Tereus, classe ~ata, ad Pandionem veniens Philomelam secum ducere vix impetravit Natura Deorum 82; c1297 de prestito pro me, quinto equitum, cum armis, ~ando ad serviendum RGasc III clviii. 3 to prepare; a to dress (wool). b to tan (leather). a 1291 reddent et liberabunt predictis mercatoribus ‥ lanas ~atas, bursatas et ponderatas secundum antiquam et debitam consuetudinem CalCl 193.  b 1343 pelles ‥ ~ate (v. aluta). 4 to trim with fringe or fur, to adorn: a (cloth); b (garment); c (book); d (metal artefact or altar). c1160 veto albas aurifisio inter scapulas ~atas (Invent.) Cart. Rams. II 273; amictos ‥ ~atos Ib. (v. amictus 2b); a1170 due albe ~ate (v. 2 casula 2c); a1223 tuallie iiij benedicte quarum due sunt operate et altera ~ata Process. Sal. 174; cappas aurifisio bene ~atas Chr. Rams. li; 1296 tres albas ~atas cum amictis Invent. Ch. Ch. 2; dedit ‥ albam ~atam et stolam et phanum de eodem panno Flor. Hist. II 68.  c 931 duos evangeliorum textus auro et argento ~atos CS 685; dedit textum evangelii optime ~atum de auro H. Albus 73.  d 931 duas patenas alteram auro ~atam ‥ unam crucem auro et ebore artificiose ~atam ‥ duo candelabra auro ~ata CS 685; dedit ‥ altare cum reliquiis optime cum auro ~atum H. Albus 72. 5 to work on, repair, maintain. 1183 villani ~ant stagnum molendini de unaquaque domo cum uno homine ‥ et ~ant piscariam sicut homines de Bedlyngtona Boldon Bk. 9; 1300 in j fossato ~ando (Birdbrook) MinAc Essex; 1320 T. J capellanus non ~avit porcionem suam super calcetum CBaron 132. 6 to produce, cause, bring about. nunc ~aret [I Reg. xiii 13: praeparasset] Deus regnum tuum super Israhel Gildas EB 38; zemma parata manet nigidis cumulata tenebris, / quo redeunt miseri zemma parata manet Mir. Nin. 962; sic ipse in suis tribulationibus quas sibi ~averat patienciam retinens, corpus suum variis penis tradidit et tormentis ut animam Domino traderet quam ipse redemit V. Edm. Rich B 620; quotiens eorum [sc. avorum] virtutes et merita ~abant proponere posteris exemplum V. Edm. Rich P 1775A; benedicta sit semper ista manus quia ~avit [ME: itimbred] mihi gaudium celeste AncrR 38; o plebs ingrata, regi mala signa parasti (Vers.) Collect. Ox. iii 181; vel modo perpende tibi quid fortuna paravit Pol. Poems I 227; familiaritas nimia, que multociens ~at contemptum Plusc. VI 19. 7 to design, intend for. stupor est disposicio mentis quando instrumenta sensuum ad sensum ~ata animalem sensu privantur SB 41. 8 (refl.) to prepare oneself; b (w. ad or in); c (w. inf.); d (w. fut. ppl.). 961 cum vero se ~aret CS 1065; 1289 cum nos haberemus ~are (v. communa 7); et interim ~averunt se Galli ~averunt et Angli G. Hen. V 16.  b se ipsum ~atum esse in hoc opus ‥ perficiendum Bede HE II 1 p. 80; offertque se ~atum ad faciendum ipsis portitoribus secundum earum tenorem Itin. Mand. 58.  c 705 tui oris imperio obedire memet ipsum amplius ~o Wealdhere Ep. 23.  d cum idem pater ~averat se personas dicti capituli visitaturum, ‥ Dign. Dec. 46. 9 to pare, trim. confessus est ‥ tonsor de promissis sibi muneribus si, dum patri ~aret barbam, eum jugularet M. Par. Maj. I 86 (= Flor. Hist. I 93); to payre, ~are, peripsimare CathA. 10 (p. ppl.) prepared, made ready; b (w. dat.); c (w. ad); d (w. inf.); e (w. gd.). quae ~atae erant intraverunt cum eo ad nuptias Gildas EB 1; indefferens, ~atus sine dilatione GlC I 433; promtior, ~atior Ib. P 761; a1149 hujus rei testes producebant in medium ‥ si eis adjudicaretur ~atissimos Doc. Theob. 211n; quia majorem stylum et ~atius obsequium poscit sibi culmen honorum W. Cant. Mir. Thom. V 15; propositis duobus duplo cum primo bene ~atis Mens. & Disc. (Anon. IV) 80.  b sacerdotes habet Britannia ‥ sed occisioni animarum lupos ~atos Gildas EB 66.  c paratiore legentum ingenio ad investigandam ‥ seriem temporum Bede TR 1; 1346 per breve domini regis quod ~atus fuit ad ostendendum SelCKB VI 52.  d non militaris in mari classis ~ata fortiter dimicare pro patria Gildas EB 6; c802 nunquam eos tales intellexi ‥ qui ~atiores sunt accusare quam salvare Alcuin Ep. 249; ~atus sum respondere Petrus Dial. 5; parere ~atior quam imperare Gir. EH I 27; 1221 concubuit cum ea vi et hoc ~ata est probare PlCrGlouc 19; c1288 scientes nos ‥ ~atos obsequi (v. congratulatio).  e ~atus fuit veniendi cum exercitu suo RL I 363; 1276 bladum ~atum portandi ad molendinum RGasc II 15a. 11 made ready to, about to, on the point of. candelam ‥ ~atam cadere super stramen Brakelond 129 (v. 1 domus 13).