parco
parco, to act sparingly, be sparing, spare, refrain from, use moderately
BWL
you, Roman, remember to spare your subjects and to bring war to the arrogant
Frieze-Dennison Vergil
Could not find parcamus in Logeion dictionaries.
parcamus Verb: present active subjunctive 1st plural of parco
- I Lit.
- A Of things (rare but class.).
- α With dat.: nihil pretio parsit, filio dum parceret, Plaut. Capt. prol. 32: operae meae, id. Mil. 4, 9, 3 (1380): te rogo sumptu ne parcas, Cic. Fam. 16, 4, 2: non parcam operae, id. ib. 13, 27, 1: nec impensae, nec labori, nec periculo parsurum, Liv. 35, 44: petit, ne cui rei parcat ad ea perficienda, Nep. Paus. 2, 5.—
- β Absol.: frumentum se exigue dierum XXX. habere, sed paulo etiam longius tolerare posse parcendo, Caes. B. G. 7, 71, 4.—Poet.: parcens = parcus: parcentes ego dexteras Odi (= parcius administrantes vinum, flores, etc.), Hor. C. 3, 19, 21.—
- γ With acc. (ante-class. and poet.): oleas, Cato R. R. 58: pecuniam, Plaut. Curc. 3, 11 (381): argenti atque auri memoras quae multa talenta, Gnatis parce tuis, spare, reserve for your children, Verg. A. 10, 532 Serv.—Prov.: qui parcit virgae odit filium, Vulg. Prov. 13, 24.—
- B Of persons, to spare, have mercy upon, forbear to injure or punish (eccl. and late Lat.), usually with dat.: non pepercisti filio tuo, Vulg. Gen. 22, 16; ib. 2 Pet. 2, 4 et saep.—
- II Trop.
- A To spare, i.e. to preserve by sparing, to use carefully, not to injure.
- α With dat.: tibi parce, Ter. Heaut. 164: justitia autem praecipit, parcere omnibus, consulere generi hominum, Cic. Rep. 3, 12: aedificiis omnibus publicis et privatis, id. Verr. 2, 4, 54, § 120: amicitiis et dignitatibus, id. Or. 26, 89; id. Phil. 2, 24, 59: non aetate confectis, non mulieribus, non infantibus pepercerunt, Caes. B. G. 7, 28: subjectis, sed debellare superbos, Verg. A. 6, 853: ne reliquis quidem nepotibus parsurus creditur, Suet. Tib. 62: alicujus auribus, i.e. to refrain from speaking on disagreeable topics, Cic. Quint. 12, 40; so, auribus et consuetudini, id. de Or. 3, 43, 170: valetudini, id. Fam. 11, 27, 1: famae, Prop. 1, 16, 11: oculis, i.e. to turn away one's eyes from an unpleasant sight, id. 4, 9, 35: luminibus, Tib. 1, 2, 33; Suet. Dom. 11: parcit Cognatis maculis similis fera, Juv. 15, 159.—
- β With in and acc. (ante-and post-class.): neque parcit in hostes, Lucr. 6, 399: parce in feminam, Ap. Met. 1, 8, 7.—
- γ Absol. (poet.): thyrso parcente ferit, i.e. lightly, Stat. Ach. 1, 572.—
- B To abstain or refrain from doing a thing; to forbear, leave off, desist, stop, cease, let alone, omit (cf.: desino, mitto): meo labori non parsi, Cato ap. Fest. p. 242 Müll.; cf. Plaut. Ps. 1, 1, 3 (5); id. Pers. 2, 5, 11 (312); so, neque parcetur labori, Cic. Att. 2, 14, 2: auxilio, to make no use of proffered assistance, id. Planc. 35, 86: lamentis, Liv. 6, 3: bello, abstain from, Verg. A. 9, 656: hibernis parcebant flatibus Euri, id. G. 2, 339: parce metu, cease from, id. A. 1, 257.—
- β With inf., to refrain, forbear (not in class. prose): visere opera tua, Cato R. R. 1, 1: hancine ego vitam parsi perdere, Ter. Hec. 282: proinde parce, sis, fidem ac jura societatis jactare, Liv. 34, 32: parcite, oves, nimium procedere, Verg. E. 3, 94: pias scelerare manus, id. A. 3, 42: defundere vinum, Hor. S. 2, 2, 58: ne parce dare, id. C. 1, 28, 23: parce postea paupertatem cuiquam objectare, Ap. Apol. 23, p. 289, 3; Aug. Ep. 43, 24: ori, to refrain from speaking, Vulg. Job 7, 11.—*
- γ With acc.: parcito linguam in sacrificiis dicebatur, i. e. coërceto, contineto, taceto, Fest. p. 222 Müll.—*
- δ With ab, to desist from: precantes, ut a caedibus et ab incendiis parceretur, Liv. 25, 25, 6; so with abl. alone: caede, Aus. Epigr. 130, 4.
➳ arch. parsis = peperceris Pl. Bacch. 909 ; Ps. 79 || pf. parcui Næv. Com. 69 || p. fut. parsurus Liv. 26, 13, 16 ; 35, 44, 6 ; Suet. Tib. 62 ; Nero 37 ; parciturus Hier. Ep. 14, 2.
- 1. (op)sparen, zuinig omgaan met (m. dat.; acc.) [operae; viribus zuinig zijn met, op; sumptu(i); futuro voor de toekomst; pecuniam; talenta gnatis voor de kinderen]; ➤ sprw.: qui parcit virgae odit filium;
- 2. nalaten, zich inhouden bij, zich hoeden voor (m. dat.; zelden ab; inf.) [bello; auxilio geen gebruik maken van; metu(i) niet bang zijn; ab incendiis; procedere; defundere vinum];
- 3. sparen, ontzien (m. dat.) [sibi; subiectis; civibus victis];
- 4. rekening houden met, in aanmerking nemen (m. dat.) [alcis auribus].
儉。寬免。— subjectis 寬怒已服之人。— valetudini 檢點防病。— auribus ejus 免聒其耳。— a caedibus 不殺人。— luminibus 戒目。— pecuniam 惜財。Parcite oves nimium procedere 免羊遠走可也。Parce haec natis tuis 存之爲兒女。Parce meta 不必張惶。Parcite credere 勿信之可也。Urbi parcitum est 仇敵惜城不損。Parcite ferro 收刀可也。Parcens manus 輕手。Ne cui rei parcat ad perficienda ea 勿有所惜以成此事。\Parcui pro* Peperci.
Suggest a Translation
See an image
- SPAR-, to act sparingly, be sparing, spare, refrain from, use moderately: paulo longius tolerari posse parcendo, Cs.: non parcam operae: nec labori, nec periculo parsurum, L.: ne cui rei parcat ad ea efficienda, N.: talenta Gnatis parce tuis, reserve for your children, V.—Fig., to spare, preserve by sparing, treat with forbearance, use carefully, not injure: tibi parce, T.: omnibus: non mulieribus, non infantibus pepercerunt, Cs.: Capuae, L.: Parcere subiectis, et debellare superbos, show mercy, V.: eius auribus, i. e. avoid a disagreeable topic: qui mihi non censeret parci oportere. —To abstain, refrain, forbear, leave off, desist, stop, cease, let alone, omit: Parcite iam, V.: auxilio, refuse: lamentis, L.: bello, abstain from, V.: parce metu (dat.), cease from, V.: nec divom parcimus ulli, i. e. shrink from facing, V.: hancine ego vitam parsi perdere, T.: parce fidem ac iura societatis iactare, L.: ne parce dare, H.: Parce temerarius esse, O.: precantes, ut a caedibus parceretur, refrain from, L.—With ablgerund.: ne hic quidem contumeliisin eos dicendis parcitis, L.
-
…. Obruerat tumulos inmensa licentia ponti, pulsabantque novi montana cacumina fluctus. Maxima pars unda rapitur ; quibus unda pepercit, illos longa domant inopi ieiunia victu. Separat Aonios Oetaeis Phocis ab arvis, terra ferax, dum terra…
Ovid, Metamorphoses
-
…quae instrumenta luxuriae sunt. Sed ei cariora semper omnia quam decus atque pudicitia fuit ; pecuniae an famae minus parceret, haud facile discerneres ; lubido sic accensa, ut saepius peteret viros quam peteretur. Sed ea saepe antehac…
Sallust, Catilina
-
…iam tandem Italiae fugientis prendimus oras ; hac Troiana tenus fuerit Fortuna secuta. Vos quoque Pergameae iam fas est parcere genti, dique deaeque omnes quibus obstitit Ilium et ingens gloria Dardaniae. Tuque, O sanctissima vates, praescia…
Vergil, Aeneid
-
…aequoreae formosa Doride natae, candida felici solvite vela choro si quando vestras labens Amor attigit undas, mansuetis socio parcite litoribus. Haec certe deserta loca et taciturna querenti, et vacuum Zephyri possidet aura nemus. hic licet occultos…
Propertius, Elegies
-
…. Verum parcite dignitati Lentuli, si ipse pudicitiae, si famae suae, si dis aut hominibus umquam ullis pepercit Ignoscite Cethegi adulescentiae, nisi iterum patriae bellum fecit Nam quid ego de Gabinio, Statilio, Caepario loquar Quibus…
Sallust, Catilina
-
…iacere faces. nec possum infamis dominae defendere noctes, nobilis obscenis tradita carminibus ; nec tamen illa suae revocatur parcere famae, turpior et saecli vivere luxuria. has inter gravibus cogor deflere querelis, supplicis a longis tristior excubiis…
Propertius, Elegies
-
…ex aetate flagrabat, aliis scorta praebere, aliis canes atque equos mercari ; postremo neque sumptui neque modestiae suae parcere, dum illos obnoxios fidosque sibi faceret. Scio fuisse nonnullos, qui ita existumarent iuventutem, quae domum Catilinae…
Sallust, Catilina
-
…mores, tu quoque uti fieres nobilis historia. desine iam revocare tuis periuria verbis, Cynthia, et oblitos parce movere deos ; audax a nimium, nostro dolitura periclo, si quid forte tibi durius inciderit nulla prius vasto…
Propertius, Elegies
-
…morte poenas dedit vos de crudelissumis parricidis quid statuatis, cunctamini Videlicet cetera vita eorum huic sceleri obstat. Verum parcite dignitati Lentuli, si ipse pudicitiae, si famae suae, si dis aut hominibus umquam ullis pepercit Ignoscite Cethegi…
Sallust, Catilina
-
…ex sociorum fortunis, sint misericordes in furibus aerari ; ne illi sanguinem nostrum largiantur et, dum paucis sceleratis parcunt, bonos omnis perditum eant Bene et conposite C. Caesar paulo ante in hoc ordine de vita et morte…
Sallust, Catilina