picardia
Picardie est une partie de France vers Beauvais, qui est ainsi appellée, pour le chasteau de Piquigny, comme dit Grodogne au livre de la Destruction des Troiens. Car le chasteau Piquigny eut jadis la Seigneurie de tout le pays jusques à la mer d'Angleterre, pour ce de Piquigny fut Picardie nommée.Mox subdit, Picardiam complures urbes complecti, Ambianum scilicet, Bellovacum, Abbatis-villam, Clarummontem, Hamum, S. Quintinum, Durlanum, Noviodunum, Tervannam, Turnacum, Atrebatum, S. Audomarum, Bethunam, Duacum, Orchiacum, et alias complures : præterea Picardiam dividi in superiorem, quæ Parisiorum provinciæ finitima est, et inferiorem, quæ Flandriæ et Brabantiæ. Sed cum castrum
Pinchiniacum, uti vocatur a Dudone lib. 3. de Act. Norman. pag. 104. non ut hodie
Piquigny, sed
Pinkeni, et Latine
Pinconium, in veteribus utriusque linguæ Tabulis appelletur, vix est, ut in hanc sententiam aliquis facile concedat : cum præterea castrum nudum sit, nec ullius apud Romanos antiquitatis, tametsi illustri admodum familiæ, quæ Ecclesiæ Ambianensis Vicedominatum obtinuit, nomen dederit.
De quo etiam egit Cluverius in Germania antiqua pag. 297. Sed et neque eæ Suessionibus propriæ fuerunt hastæ longiores, ut quæ Pannonibus etiam ab Ammiano lib. 17. et Armoricis nostris tribuantur ab Eucherio Lugdun. lib. 2. de Instruct. cum deinde longe recentior legatur.... Longisque leves Suessones in armis.
picarumapud nostros usus, vel saltem nomenclatura, nec illa videtur propior vero sententia. In Charta Caroli
picarumFlandrensium mentio fit :
A tout grans bastons ferrez, comme glaives et piques de Flandres.
Begardoshæreticos intelligat, quorum nomen tantum auditum docuimus sub finem 13. sæculi a quibus denominatos Picardos non desunt qui existimaverint : tametsi
Beguinorum, quos eosdem cum Begardis plerique censent, nomen longe antiquius sit, cum ab ejusmodi hæreticis, quos cum Valdensibus eosdem esse volunt, hæreticos Bohemos
Picardosvulgo inde appellari, constans fere sit opinio, quod ex Belgio in has provincias transierint. Etsi non magnopere repugnaverim, si quis ita dictos velit ab eorum quodam primario signifero, cui
Picardinomen fuerit, ut
Sicardosolim ipsos Albigenses appellatos scribit Paulus Perrinus, a Sicardo præcipuo hæreseos doctore apud Lomberias, cujus meminit Willelmus de Podio-Laurentii cap. 4.
PicardosBohemos a Belgicis appellatos, nullo licet præterquam æquivocæ nomenclaturæ fundamento, ea, ut diximus, obtinuit hactenus sententia, præsertim cum Picardiæ provincia hac ipsa tempestate ea hæresi infecta legatur ; quod præ cæteris testatur Matthæus Paris ann. 1236 :
Circa autem dies illos, invaluit hæretica pravitas eorum, qui dicuntur Paterini et Bugares in partibus Transalpinis, de quorum erroribus malo tacere quam loqui, adeo quod fidei puritatem in finibus Franciæ et Flandriæ ausi sunt perturbando violare.Quod rursum ingerit sub ann. 1238. Sed et aiunt, Valdum, hæresis auctorem, cujus propagatores, atque adeo hæredes sese hodie profitentur nostri Calvinistæ, ac gloriantur, quod videre licet apud Paulum Perrinum in Valdensium Historia, summo Pontifice et Lugdunensi Archipræsule potissimum adnitentibus, pulsum Lugduno ann. 1163. in finitimas Flandriæ provincias migrasse, ubi pravas suas opiniones propagaverit, adeo ut ea statim tabe infectæ fuerint : quam quidam ut a populorum animis avelleret, Philippum Augustum in Picardiam cum valido exercitu profectum, urbes complures, ac nobilium castra fere trecenta funditus excidisse, hæreticos usque in Flandriam secutum, ubi eorum quamplurimos ignis supplicio damnaverit : ita Dubravius lib. 14. Hist. Bohem. qui vera falsis hac in re miscet. Falsum enim, ullam suscepisse in Picardiam contra hæreticos expeditionem Philippum Regem, quam pro eo, quod in Occitania gestum est, bello perperam cepit, tametsi verum sit,
Bulgaros, uti Valdenses vocabant, in Flandria et regionibus adjacentibus igne consumptos, quod in voce Bulgari adnotamus. Quinimmo longe ante Valdum, Manichæorum hæresis, a qua Valdensium profluxit, in iis viguit provinciis, ut colligere est ex Guiberto lib. 1. de Reliquiis Sanctorum cap. 3. lib. 3. de Vita sua cap. 16. et Synodo Atrebatensi ann. 1025. nuper edita a viro doctissimo D. Luca Acherio tom. 13. Spicilegii. Ab istis tamen qui Picardiam insederant et infecerant, hæreticis, Bohemicos Picardos appellatos doctiorum fere est sententia, atque inprimis Æneæ Silvii in Histor.
Petrus Valdus eorum antesignanus patria relicta in Belgium venit, atque in Picardia quam hodie vocant, multos sectatores nactus, cum inde in Germaniam transiisset per Vandalicas civitates diu diversatus est, ac postremo in Bohemia consedit, ubi etiam hodie ii, qui eam doctrinam amplectuntur, Picardi ea de causa appellantur.At Bohuslaus Balbinus in Epitom. Rerum Bohemicarum lib. 4. cap. 5. Picardos in Bohemiam tum primum venisse ann. 1418. scribit. Vide Epistolam Valdensium ad Calvinum inter ejusdem Epist. num. 250. Georgium Bartholdum Pontanum in Bohemia sacra lib. 7. cap. 9. Gretzerum in Præloquio ad Ebrardum contra Valdenses cap. 4.
Lenfantin Hist. Belli Hussit. lib. 5. pag. 79. et Dissert.
de Beausobrede Adamit. Bohem. ad calcem laudatæ Historiæ.
piquesdicunt, procliviores esse aiunt : quasi vero, licet de Picardorum moribus id concederetur, quod in dubium jure vocari potest, toti provinciæ invidiosum et contumeliosum imponeretur nomen, quod ab omnibus tam facile reciperetur. Ita dum in rebus dubiis, incertis conjecturis ac divinationibus longe petitis indulgemus, fere semper nugas vendimus ac illudimus.
Erat eorum omnium numerus ad sex equitum millia ; in quibus merebant sagittarii, ex eo genere Belgarum, quos hac tempestate Picardos appellant, ad facinus omne promtissimi atque vitæ prodigi.Et ad ann. 1453. ibid. col. 650 :
Quinque et triginta omnino equestres fuerunt turmæ, quatuordecim Gallicæ, quarum sagittarii quatuor ex ferocissima atque immanissima Belgica gente, quam recentiore vocabulo Picardam dicimus.Annal. Plac. ad ann. 1478. apud eumd. tom. 20. col. 957 :
Postmodum ad Florentiæ subsidium quam plurimi sunt profecti,... multi Theutonici, Picardi et in dies millia quatuor militum christianissimi Francorum regis.... expectantur.Quibus id tantum docemur, tunc temporis cœpisse Italis notam esse hanc vocem, Picardosque bellica virtute celeberrimos fuisse. Verum haud leviter prætereundum est a laudato Simoneta
Picardosinter equestres copias et sagittarios annumerari ; ex eo namque repudianda est originatio nominis ab eo armorum genere, quod vulgo
Picardia cæteris Francis ut moribus, ita et lingua seu idiomate distinguebantur. Ad iracundiam
Icellui Pertat dist au suppliant, comment sanglant Picart banny, avoie tu paour que je ne te peusse paier ;.... aquoy eust respondu ledit suppliant, je ne suis pas Picart, car je sueffre bien que on me desmente.Alterum docent aliæ Lit. ann. 1388. in Reg. 133. ch. 106 :
Icellui de Chastillon cognut au parler que icellui Thomas estoit Picart, et pour ce par esbatement se prist à parler le langage de Picardie ; et ledit Thomas qui estoit Picart prist à contrefaire le langage de France, et parlerent ainsi ensemble longuement, et tant que ledit Thomas se prist à courcier de ce que ledit de Chastillon contrefaisoit son langage, et l'appella, pour lui faire desplaisir, Sires homs, en lui disant que c'estoit à dire, en langage de leurs pays, coux.Denique aliæ Lit. ann. 1377. in Reg. 111. ch. 78 :
Thevenon doubtanz la mort et la grant austerité de Jehan le Pionnier, qui estoit homme estrange, Picart et de mauvaise vie, comme dit est, etc.
Picardiamnominasse ; vixit ille circa ann. 1200. quod sane nondum deprehendi, nec scio an Blesensem legenti id mihi elapsum fuerit. Utcumque sit, constat Nicolaum de Braia, qui circa id temporis vixit, Picardiæ meminisse, adeoque his tum primum seculis ejusmodi nomen invaluisse. Ille enim in Vita Ludovici VIII. sub quo vivebat, quod in exitu operis testatur, ita ait :
Matthæus Paris, qui obiit ann. 1256. sub ann. 1229 :At Comes egregius, et Martius ille Philippus, Boloniæ patris imitans pia gesta Philippi, Gloria Picardis, Comitem sed Flandria luget.
Qui enim seminarium tumultuosi certaminis moverunt, erant de partibus conterminis Flandriæ, quos vulgariter Picardos nominamus.Describitur Epistola Alexandri IV. PP. a Waddingo ann. 1256. num 3. cum hoc titulo :
Venerabilibus fratribus Archiepiscopis et Episcopis ac dilectis filiis Abbatibus, Prioribus .... per Franciam, Burgundiam, Picardiam, Britanniam, et Normanniam constitutis.In Charta Simonis Card. Legati Apostolici ann. 1266. fit mentio 4. Nationum Academiæ Parisiensis, Franciæ, Picardiæ, Normanniæ et Angliæ. Neque memini, me legisse id nominis in antiquioribus Tabulis ejusdem Academiæ, tametsi Nationum mentio fiat, iis non nominatis, circa ann. 1232. in ejusdem Histor. Bulæanæ tom. 3. pag. 141. Exhinc
Picardiaet
Picardumsat frequens occurrit mentio, apud Eberhardum in Chron. ann. 1287. auctorem Hist. Australis ann. 1285. Guillelmum Nangium in S. Ludovico pag. 377. et in Philippo Pulcro pag. 540.
Pagus Ambianensisdicitur Dudoni lib. 3. de Act. Normann. pag. 104. 135. 138. Philippus
Mouskesin Ludovico V. :
Et in Philipp. Aug. :En la contrée d'Aminois, As paiens firent mult d'anois.
Apud Suger. in Ludov. VI. pag. 313 :C'il d'Aminois et de Pontieu, Tinrent bien d'autre part lor lieu.
Pontivos et Ambianenses et Belvacenses in sinistroApud Rigord. ubi de prælio Bovinensi :(cornu) constitui approbavit.
Supervenientes communiæ specialiter Corbeii, Ambianenses, Belvaci, et Compendii, Atrebatæ, etc.Ita Ambianenses, Pontivos, et Corbeienses una memorat Chron. vernac. Flandriæ cap. 55.
le Beuf, in veteri Antiphonario Senonensi MS. 13. sæculi, hi de Picardis versiculi, auctoris in Picardos paululum infensi :
Isti Picardi non sunt ad prælia tardi, Primo sunt hardi, sed sunt in fine couardi.
de la PaluDom.
de Varenbonsub ann. 1341. inscribitur
Gouverneur des Bailliages d'Amiens, de l'Isle et de Douai, et Capitaine des frontieres de Flandres :Matthæusinterdum Gouverneur des marches de Flandres.
de TrieFranciæ Marescallus ann. 1342 :
Lieutenant du Roy és parties de Flandres et de Hainaut.Gaufridus
de Charniapud Froissartem vol. 1. cap. 150 :
Lieutenant du Roy sur les frontieres de France.Carolus
D. Montmorenci, Capitaine General pour S. M. sur les frontieres de Flandres et de la mer, et en toute la langue Picarde, in Litteris 5. Febr. ann. 1349. (1350.) Ita primus is fuit, qui Picardiæ Proregem se dixerit. Exhinc Edwardus
de BeaujeuFranciæ Marescallus in Computo Bartholomæi
du DrachThesaurarii Guerrarum ann. 1350. dicitur
Capitaine pour le Roy és parties de Picardie, de Boulogne et de Calais. Comes Inculismensis Franciæ Comestabularius,
Lieutenant pour le Roy és partie de Picardie, d'Artois, et de Boulenois, ann. 1351. Qui deinceps hos excepere,
Souverains Gouverneurs pour le Roy au pays de Picardieinscribuntur.
Guerram facientes, prout per legem et consuetudinem patriæ Picardinæ licebat.