rata
Ut fœminæ hæredes dentLib. 33. cap. 6 :Ratas et stipulationes, ne transferatur vera hæreditas ad alienos.
Omnis venditio tribus confirmetur, id estCap. 5 :Ratis et stipulationibus, et testibus, et scriptione, in qua fiunt.
De modo, quo reddet debitor salutemEt mox :Ratæ .
Debitor reddat, quantum Rata solvit, et quantum fatigatus fuerit : si vero humanus fuerit, Ratæ non quærat usuram, etc.Cap. 7 :
De ratione stipulationum et testium,inscribitur. Est igitur
Rataidem quod
stipulatio, contractus. Gloss. Lat. MS. Reg. codic. 1013 :
Synodus Hibernensis dicit, utRata reddat debita, pro quibus fixerat manus.
Insuper trado et concedo Ecclesiæ S. Stephani Divion. Ratam publicam per silvam per pascuam de cunctis hominibus, qui super terram S. Petri sive S. Stephani manserint, quatenus deinceps legitime possideant, quod ante arripere non audebant.Forte legend.
Stratam.
Dum itaque Comes recessit a Flandria, et Comiti promissa donaria scabini et curatores popularibus imponerent Ratas suas ad exhibendam pecuniam Flandriæ receptori, exiit murmur permaximus inter populares, quod scabini et curatores castellaniarum majores summas pecuniarum eis imponerent in duplo, quam essent summæ promissæ Comiti generose.Charta ann. 1265. e Chartulario Latiniac. :
Nos tenemur pro Rata nostra ponere in reparatione calceiæ prædictæ : et propter hoc dicti Abbas et conventus possent assignare ad dictas domos quousque satisfactum sit de Rata nostra, si dictam Ratam nos contingentem solvere recusaremus.Chronicon Johannis
de Wethamstedepag. 422 :
Et quod dicti Dux Eboraci, Comes Warwyci et Comes Sarum solvant... summam 45. librarum, vel Ratam earumdem.Passim occurrit vox
Ratahac notione nude posita in veteribus instrumentis ; sed Latinis ipsis, ac præsertim Jurisconsultis nota hæc loquendi formula
pro Rata, id est, pro parte cuique contingente. Hinc vox
Ratesimili significatione a nostratibus usurpata. Tractatus ann. 1379. apud
Et en cas que ledit Duc et lesdites gens, qui irront en sa compaignie hors d'Engleterre, se tiegnent et facent guerre en le royaume de France hors de Bretaigne, ou en les parties de la Guienne, par aucun temps, dans lesdits quart et demi, pour queux mesmes les gens serront par notre dit sire le Roy payez, comme dessus est acordé, par notre dit sire le Roy, que a tant sera rabatu et aloé audit Duc, selon la Rate dudit tems, etc.
à Ratevel
à Rattedixerunt, pro vulgari
Au prorata, à proportion. Arest. ann. 1395. in Memor. F. Cam. Comput. Paris. fol. 14. r° :
Deschargiez lesdiz fermiers d'icellein Lit. ann. 1400. tom. 8. Ordinat. reg. Franc. pag. 380.(ferme) pour le temps avenir, en payant à Ratte de temps et à portion, depuis qu'il entrerent en icelle. En nous païant pour Rate du temps qu'il ont ycelles(fermes) tenues, au feur et pris qu'il les tiennent, jusques au jour de la publication de ces lettres,
bosci, seu silvæ, ut videtur, nisi forte legendum sit
haia, pro
Rata. Charta ann. circit. 1000. e Chartulario Matiscon. fol. 116 :
Damus ecclesiæ S. Vincentii campum unum, item (in) Rata de bosco Volgerio unum vedogium, et ad unam destralem et adxii. porcos saginandum, et ubicumque habemus Ratam per totum pergit.