recessus
recessus2, a going back, receding, retiring, retreat, departure
recessus , ūs, m.: recess, cavity, 8.193; retreat, ambush, 11.527. (recēdō)
rĕcessus, a, um, Part. and P. a., v. recedo.
rĕcessus, ūs, m. [recedo],
- a going back, receding, retiring, retreat, departure; opp. accessus (class.; cf. receptus): accessus ad res salutares, a pestiferis recessus, Cic. N. D. 2, 12, 34: ut luna accessu et recessu suo lumen accipiat, id. de Or. 3, 45, 178.— Of the ebb of the tide: quid de fretis aut de marinis aestibus plura dicam? quorum accessus et recessus lunae motu gubernantur, Cic. Div. 2, 14, 34; so Col. 8, 17, 9: recessum primis ultimi non dabant, i. e. means of retreat, * Caes. B. G. 5, 43; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 10, 1: gemmae, its removal from the eye, Plin. 37, 6, 23, § 88: cum processui et recessui cani juberet, i. e. in going home, Treb. Gall. 17, 3; Amm.20, 11, 8.—
- B Meton. (abstr. pro concreto), a distant, retired, or secret spot, a nook, corner, retreat, recess (acc. to recedo, I. B. 2.; syn.: secessus, secretum): mihi solitudo et recessus provincia est, Cic. Att. 12, 26, 2; cf.: nos terrarum ac libertatis extremos recessus ipse ac sinus famae in hunc diem defendit, our remote position itself and our distant renown, Tac. Agr. 30: nec, sicut aestivas aves, statim auctumno tecta ac recessum circumspicere, Liv. 5, 6, 2: cum vox quasi in recessu oris auditur, Quint. 1, 5, 32: hic spelunca fuit, vasto submota recessu, in a deep recess, Verg. A. 8, 193; cf. Ov. M. 3, 157; 10, 691; 11, 592: ubi marmoreo Superi sedere recessu, in the marble hall, id. ib. 1, 177: oculi in recessu cavo, Plin. 8, 33, 51, § 121.—In plur., Verg. A. 11, 527; Liv. 38, 45 (along with anguli); Vell. 2, 32, 4; Plin. 3, 1, 1, § 5; Quint. 11, 2, 18; Ov. M. 7, 670; 13, 902; id. F. 1, 555; Curt. 7, 2, 22.—
- II Trop.: tum accessus a te ad causam facti, tum recessus, advances and retreats, Cic. Fam. 9, 14, 7: habeat illa in dicendo admiratio ac summa laus umbram aliquam et recessum, quo magis id, quod erit illuminatum, extare atque eminere videatur, somewhat of shade and background, Cic. de Or. 3, 26, 101; cf.: haec professio plus habet in recessu quam fronte promittit, Quint. 1, 4, 2.—In plur.: vita hominum altos recessus magnasque latebras habet, Plin. Ep. 3, 3, 6: in animis hominum tantae latebrae sunt et tanti recessus, Cic. Marc. 7, 22: strenua ingenia, quo plus recessus sumunt, leisure, Val. Max. 3, 6, 1.
1. recessus, a, um, PAdi. (v. recedo), zurückgezogen, scaena recessior, mehr zurückstehende, zurückgedrängte, Vitr. 5, 7, 2.
2. recessus, ūs, m. (recedo), I) das Zurückgehen, der Rückgang, Rücktritt, Rückzug, (Ggstz. accessus, processus), 1) eig. u. übtr.: a) eig., v. leblosen Wesen, Rückgang, Rückkehr, Heimkehr (Ggstz. processus, Treb. Poll. Gall. 17, 3), hiemem opperiri nec sicut aestivas aves statim auctumno tecta ac recessum circumspicere, Liv. 5, 6, 2: recessum primis ultimi non dabant, die letzten Glieder machten den vorderen jedes Weichen unmöglich, Caes. b. G. 5, 43, 5. – b) übtr., v. Lebl.: lunae accessus et r., Annäherung (an die Sonne) und Entfernung (von ihr), Cic.: (aestuum marinorum) accessus et r., Anströmen u. Abströmen, Flut u. Ebbe, Cic. – 2) bildl.: natura bestiis dedit cum quodam appetitu accessum (instinktartige Neigung) ad res salutares, a pestiferis recessum (ein Sich-Abneigen oder Abwenden), Cic. de nat. deor. 2, 34: processus et recessus crescens simul et decrescens, Salv. adv. avar. 1, 1, 4. – u. das Bild vom milit. Rückzug entlehnt, tum accessus (Anläufe) ad causam, tum recessus (Rückzüge), Cic.: strenua ingenia, quo plus recessus sumunt, hoc vehementiores impetus edunt, je weiter sie sich in Ruhe zurückziehen, Val. Max.: ut metus recessum quendam animi et fugam efficiat, ein gewisses Sich-Zurückziehen und Entweichen des Mutes, Cic. – II) meton., v. zurückstehenden-, zurücktretenden Örtlichkeiten, 1) eig.: a) die Einbiegung, Hohlung, Vertiefung, der Hintergrund, processus singulorum et recessus, Vorsprünge und Einbiegungen der einzelnen Körperteile, Cels.: oris, Quint.: gemmae, Plin.: aprici montium recessus, Berghöhlen, Plin.; vgl. spelunca vasto submota recessu, Verg.: Oceanus Europam recessibus crebris excavans, Meerbusen, Plin. – b) ein abgeschiedener-, einsamer-, entlegener Ort, als Zurückgezogenheit, mihi solitudo et recessus provinciae est, Cic. – als sicheres Versteck, nos terrarum ac libertatis extremos recessus ipse ac sinus (Bucht, Hafen) famae in hunc diem defendit, Tac. Agr. 30: tuti recessus, Verg. – als inneres, dem Geräusche der Welt fernes Gemach eines Hauses, domus in multos diducta recessus, Quint.: marmoreo superi sedere recessu, Geheimgemach, Ov. – als abgelegener Platz, Winkel, Phrygiae recessus (Löcher) omnes atque angulos peragrasti, Liv.: descripto in onmes recessus maris praesidio navium, Vell. – magni recessus, ausgedehnte Parkanlagen, Curt. 7, 2 (8), 22. – 2) bildl.: in animis hominum tanti sunt recessus, Winkel, Falten, Cic.: grammatica, plus habet in recessu, quam fronte promittit, hat mehr im Hintergrunde, Quint.: u. das Bild vom Hintergrunde der Gemälde, sed habeat tam illa in dicendo admiratio ac summa laus umbram aliquam et recessum, quo magis id, quod erit illuminatum, exstare atque eminere videatur, Cic. de or. 3, 101 (vgl. Ellendt zB. St.).
qui [sc. Deus ] locis non distenderis, nec temporibus variaris, neque habes accessus et ~us
‘quia recesserunt a me’. qualis est iste accessus et ~us? non fit de loco ad locum, sed de affectu in affectum, si amas mundum, recessisti a Deo
licet avaritia recedente recedat luxuria, non tamen ~us avaritie causa est quare luxuria recedat
sol ‥ cujus accessui et ~ui obnoxia est quatuor temporum varietas
accessus,flod ; ~us,ebbe
de accessu maris et ~u
tendens a Crawmonde Ilande usque Bernbougale qui propter tunc ~um maris aridus apparuit
primo ~u ejus a spiritu Dei inbutus cito conversus revocans eum dixit ‥
quantum nunc in ~u meo gaudebis, tantum iterum in adventu ‥ tristaberis
causam †recessuras [l. recessus ] sui de Malvernia ‥ ostendisse
causa ejus recessionis
rex hostium audito ~u pedetentim eos sectatus
post ~um suum ab Anglia
per compotum factum inter ipsum et dictum vicecomitem factum super expensas regis ibi factas ante ~um suum
hic ~us,a departynge
patet ‥ cur eundem Spiritum ‥ consolatorem cognominat quia nimirum corda discipulorum quae ~us ipsius maesta reddidisset hujus consolaretur ‥ adventus
recordantur justiciarii itinerantes quod breve originale venit in ~u eorum de comitatu illo
cum longo confectus senio sciret inminere diem ~us sui
pre etate et egritudine ‥ ~um minatur spiritus(
ejus ‥ ~um deflerent irremediabilem
si egrotus insompnietatem passus fuerit et sepius ad hostium attenderit signat se ~um placere
pisa: de remanenti post ~um Henrici prepositi ‥
avena: de remanenti post H. prepositum
in solucione facta domino Willelmo de Hexham canonico, in partem solucionis viginti marcarum pro iiijxx quarteria pisarum ab eo empta pro c quarteria xl d., unde xxv quarteria venerunt ad granarium ante ~um suum
redi ‥ e longinquis ‥ peccatorum ~ibus ad piissimum patrem
~us,heolstras
de ~ibus, i. de occultis vel de secretis interioribus,of heolhstrum, of diglum
fontis Siloe ~us
domicilium ‥ casa, ~us
sanctuarii interioris ~um in prostibulum permutatum
lar, thalamus, camera, simul et penetrale, recessus
de latebrosis animae nostrae ~ibus [gl.: i.visceribus, i. exitibus ] et clandistinis praecordiorum latibulis eliminatus
velut fetidam melancoliae nausiam de ~ibus [gl.: i.visceribus ] falsi pectoris evomuisset
oro te non gravetur majestas tua solvere, quod animi mei ~us diu volutarunt
quanto frutex perniciosa altius in ipsis anime ~ibus radices infixerit
ipse a finibus terre a cunctis cordis nostri ~ibus ad te supplex clamat “Abba Pater”
W. ‥ fuit ad cervisiam quandam ‥ et in ~u suo supervenit R. ‥ et eum vulneravit
in ~u domine regine versus Kenigton
cotidie metet dim’ acram et inde habebit j garbam in ~u
si predicte acre blad’ majoris precii in ~u suo inveniantur
totam pecunie summam qu[am michi de ]liberastis ultimo in ~u
1 rĕcessus, a, um, p.-adj. de recedo : recessior scena Vitr. Arch. 5, 7, 2, scène plus profonde.
2 rĕcessŭs, (12) ūs, m. , ¶ 1 action de se retirer, de sʼéloigner : luna accessu et recessu... Cic. de Or. 3, 178, la lune en se rapprochant et en sʼéloignant... ; natura bestiis dedit... a pestiferis rebus recessum Cic. Nat. 2, 34, la nature a donné aux animaux... la faculté de fuir les choses nuisibles ; recessum primis ultimi non dabant Cæs. G. 5, 43, 5, les derniers ne laissaient pas aux premiers la possibilité de se retirer, cf. Cæl. d. Cic. Fam. 8, 10, 1 || fretorum recessus Cic. Div. 2, 34, le reflux de la mer ¶ 2 endroit retiré, retraite : Cic. Att. 12, 26, 2 ; Liv. 5, 6, 2 ; Tac. Agr. 30 || enfoncement : Virg. En. 8, 193 ; 11, 527 ; Ov. M. 3, 157, etc. ¶ 3 [fig.] a) mouvement de retraite : Cic. Fam. 9, 14, 7 ; b) mouvement de rétraction : Cic. Tusc. 4, 15 ; c) arrière-plan dans une peinture : Cic. de Or. 3, 101 ; d) fond, recoins de lʼâme, replis secrets : Cic. Marc. 22 ; Plin. Min. Ep. 3, 3, 6 || plus habet in recessu quam fronte promittit Quint. 1, 4, 2, [la grammaire] a plus dans lʼarrière-fond quʼelle ne promet en façade.
- 1. het terugwijken, terugkeer; ➤ maris of aestuum marinorum accessus et ~ eb en vloed; lunae accessus et ~ nadering tot de zon en verwijdering van de zon vandaan; (metaf.) ~ a rebus pestiferis afkeer van;
- 2. terugtocht; ➤ recessum primis ultimi non dabant de achterhoede maakte het de voorhoede onmogelijk te wijken;
- 3. holte, inham [speluncae; maris];
- 4. afgelegen plek, uithoek, geheime plek [Phrygiae; marmoreus geheim vertrek, toevluchtsoord];
- 5. (metaf.) verborgenheid; ➤ in animis hominum tanti sunt recessus (Cic.).
recessus , us. m.
往後退。靜密之所。— oculorum 目深。— in animis hominum 人之密事。Vasto recessu submota spelunca 深山洞。Domus haec plus habet in recessu quam in fronte promittat 此屋而不顯其中之美。
Suggest a Translation
See an image
往後退。靜密之所。— oculorum 目深。— in animis hominum 人之密事。Vasto recessu submota spelunca 深山洞。Domus haec plus habet in recessu quam in fronte promittat 此屋而不顯其中之美。
Suggest a Translation
See an image
Recessis ambasciatoribus, in Vita S. Ursulinæ Parmensis num. 28. tom. 1. Aprilis pag. 732.
dietisseu conventibus habitarum, ideo sic dictus, quod scribi soleat antequam a conventibus recedant proceres congregati. Maxime dicitur de Codice deliberationum in
dietisimperialibus habitarum, vulgo
Jam vero de appellationibus ad nos denegatis sic statuimus, eas pactis publicis subjectionis in recognitionem supremi et directi dominii, majestati nostræ regiæ fuisse reservatas ; quæ quia per Constitutiones quasdam, quas Recessusvocant, sub pœna mille thalerorum sunt prohibitæ nobilitati, ideo ejusmodi Recessus omnes uti cum pactis publicis subjectionis pugnantes, revocamus et tollimus.
Recessusprocuratorum, quos memorat Franc. Mich.
Neveu de Windtschléein Dissert. de Arch. num. 31. et 32. laudatus tom. 1. novi Tract. diplom. pag. 339.
SupplendumO quam multiplices indocta potentia formas Edidit, indulgens, donans faciensque Recessu, Atque vacaturas concedens atque vacantes.
Ecclesias.
recessus (1)
- P. of recedo.
recessus (2) ūs, m
- re-+CAD-, a going back, receding, retiring, retreat, departure: a pestiferis (rebus): ut luna accessu et recessu suo solis lumen accipiat: recessum primis ultimi non dabant, i. e. means of retreat, Cs.—A remote place, retired spot, nook, corner, retreat, recess: mihi solitudo et recessus provincia est: non recessus ipse defendit, our remote position, Ta.: auctumno tecta ac recessum circumspicere, L.: spelunca vasto submota recessu, in a deep recess, V.: Luminis exigui prope templa, inner chamber, O.: Phrygiae recessūs omnīs peragrasti, L.: pulchri, inner rooms, O.—Fig., a withdrawal: tum accessus a te ad causam fati, tum recessus, advances and retreats: habere in dicendo umbram aliquam et recessum, shade and background: in animis hominum sunt recessūs.