regimen
regimen, a means of guidance, director, rudder
rĕgĭmen, ĭnis, n. [rego], a guiding, guidance, direction (freq. only after the Aug. per., esp. in. Tac.; not in Cic. or Caes.).
- I Lit.: regimen equorum exercere, Tac. A. 13, 3 fin.: classis, Vell. 2, 85, 2; cf.: procellis regimen impedire, Tac. A. 2, 23: equarum, id. ib. 13, 3: vocis sermonisque regimen primores (dentes) tenet, Plin. 7, 16, 15, § 70.—
- B Poet., concr., a rudder: frangitur et regimen, Ov. M. 11, 552: regimen carinae Flectere, id. ib. 3, 593: cum magnus inhorruit Auster ... Non regimen prodest, Petr. poët. 123, 235. —
- II Trop., a guiding, governing, directing; rule, guidance, government, command.
- A In gen.: in quo (sc. animo) consilium vitae regimenque locatum est, * Lucr. 3, 95: regimen totius magistratūs penes Appium erat, Liv. 3, 33: rerum, id. 6, 6: summae rei penes Germanicum, Tac. A. 1, 31: regimen tenere, id. ib. 13, 49: cohortium, id. ib. 12, 42: morum legumque, Suet. Aug. 27 fin.: virtutis vestrae, Tac. H. 1, 84: in omnia regimen, id. A. 3, 47.—
- B In partic., the direction of State affairs, rule, government, Enn. ap. Fest. p. 278 (Ann. v. 400 Vahl.); id. ap. Censor. Fragm. c. 14 (Trag. v. 381 ib.): regimen suscipere, Tac. A. 4, 9: regimen manu tractare cruentum, Stat. Th. 11, 658.—
- C Concr., a ruler, director, governor: regimen rerum, i. e. of the State, Liv. 4, 31, 5: rerum humanarum, Val. Max. 1, 1, 9.
regimen, inis, n. (rego), I) die Lenkung, Leitung, a) eig.: navis, Tac.: cohortium, Oberbefehl, Tac. – b) bildl., die Regierung, Verwaltung, magistratus totius, Liv.: omnium rerum, Liv.: vitae, Lucr.: absol. = Staatsleitung, Herrschaft, Enn. u. Tac. – II) das Lenkende, a) (poet.) das Steuerruder, Ov. met. 3, 593. Petron. poët. 123. v. 235. – b) übtr., der Lenker, Regierer, rerum (des Staates), Liv.: humanarum rerum, Val. Max.: senectae, Stat. – ➳ synk. regmen, Corp. inscr. Lat. 7, 2.
est ‥ aratrum difficilis ~iminis [gl.: ] cum ‥ in terra gipsea ‥ sit inpressumguvernement
Domino ‥ imperii sceptra gubernanti, illustris regalis regni ~imina dispensanti
sceptri dum solus tunc regmen in orbe tenebam
terrigenas ‥ duco ad caelestia regna, / viribus ut freti tradant ad corpora paenas, / regmina venturi captantes aurea saecli
claviger aethereus servat qui regmina caeli
pontificalis apex ‥ / Eadfridus ‥ sanctorum regmina servans
nonus ‥ annus adest ex quo regalia erexit [? l. rexit ] ~imina
o Dee cunctipotens cosmi qui regmina flectis
cerebrum ‥ sensus et motus, fantasie, estimationis, rationis, memorie ~imen [v. l. regnum ] tenet
potius ‥ ponendum est mundum habere animam, cum stabilius sit ejus ~imen
quando est [anima ] in corpore, convertit ipsa aciem animi et intentiones suas ad ~imen corporis
[Icarus ] ~imine cere soluto decidit in mare
complexio ‥ neque sui ipsius neque caloris cordis ~imen est
superni ~iminis provida moderacio, per quam sudoris vestri vigor ‥ vitia superabit
tandem unus illorum [sc. philosophorum ] ‥ cum ab aliis ‥ interrogaretur ‥ quid se scire arbitraretur, respondit se scire ignium ~imina
ascendens ‥ Moyses ad Dominum, Aaron et Hur ‥ in campestribus ad ~imen populi dereliquit
quia gravius adolescentie certamen superaverat, ad forcius infirmioris sexus ~imen ‥ assumptus est
ubi vir Dei vacans contemplationi et gregis sui ~imini reperitur
volumus ‥ quod avunculus noster dux Exon’ habeat persone sue [r ]eg[i ]me’ et gubernacionem
ut in ipsorum ~imen et tutelam preessent
ducem ‥ Exonie ‥ ad ~imen persone venerabilis Karoli Francorum regis ‥ deputavit
militum Christi ‥ x milia sub distincto Juliani ~imine [gl.: potestate, regula, gubernatione, ]gymene
o genus est superum felix, me virgine nancta: / regmine nempe meo perdono piacula terris
cujus [sc. Dunstani ] magisterio multum proficiens. tandem monastici ordinis habitum ab ipso suo cepit, humili devotione ejus ~imini deditus
sola duarum / et regimen [v. l. duarum / regmen ] hominis aliaque sceptra patrabo
quod quicumque scolas gramaticales ‥ tenere voluerint, sub pena privacionis a ~imine scolarum, ac sub pena incarceracionis ‥ subeunde, ab hujusmodi lectura desistant
juxta exigenciam officii quo fungimur super ~imine dicti collegii
demum ad elecciones et cessaciones, ac modum ~iminis cancellarii, procuratorum, et bedellorum progreditur
propter paucitatem regencium in artibus, quorum plurimi onus ~iminis pre paupertate relinquant
per octabas dicatur eadem missa nisi festum cum ~imine chori intercurrat
in omnibus festis in quibus chorus regitur
quando cantatur missa de Domina in choro, cum ~imine chori
in choro per notam psallant, si commode fieri potest, vel ad minus in festis cum ~imine chori
cum ~imine chori secundum usum Sar’ ecclesie
rex regum ‥ / ‥ de rerum regmine rector
sicut ad ~imen nature [] exiguntur sensus et virtutes, ita ‥ : Trevisa to þe reulinge of kinde
humores ‥ quia stant sine ~imine nature, putrescunt et inficiunt locum dolorosum
domini R. abbatis, in cure pastoralis ~imine proximo succedentis
ut nullus episcopus vel archidiaconus ‥ causam que ad ~imen animarum pertinet ad judicium secularium hominum adducant
decani officium est quod omnibus canonicis et vicariis cum animarum ~imine et morum correctione preemineat
construccio intransitiva cum verbo non absolvitur a ~imine; set vocativus casus intransitivam habet construccionem cum verbo ‥, quare non absolvitur a ~imine
magister B. accipit super se magnum ~en ‥ et ‥ si pecunia legata ‥ non fuerit ‥ distributa, erit ad magnum dedecus
morosam dictandi intercapidinem ‥ ecclesiastici ~iminis [gl.: gubernationis ] sollicitudo denegabat
quod adhuc infelicius est ecclesiastici etiam in hanc ipsam dissensionem qui sub ipsis [sc. regibus ] ~iminis gubernacula sortiuntur ‥ de utraque parte inplicantur
cepit interea tedere Ceolfridum prioratus, magisque delectare libertas monachicae quietis quam alieni cura ~iminis
longe convenientius clerici loca ~iminum tenent. ‥ clerici ‥ regant et loca ~iminum teneant, monachi vero regantur et pascantur
commemorat ‥ prioris ‥ modum ~iminis, quomodo vivebat ‥
quia lucerna ~iminis ‥ avunculi mei, ecclesie ‥ de Tynemutha prioris, ‥ jam ‥ reponitur ‥ super candelabrum
nonnulli Linum et Ancletum in pontificatus ~mine [v. l. ~imine; gl.: i. potestate, ] nequiquam praeferantwissunge
quales ad ecclesiae ~imen adsumi ‥ debeant
solus ut illum pontificii preibat honore, / regmine qui fruitur sedis apostolice
vacavit sedes Lundonie, et ad ipsius favorem Rodbertus de Sigillo ‥ tunc monachus de Redingas, vir bonus ad ~imen illius sedis accitus est
Thomas ‥ deposito prioratus ~imine in insulam Farne secessit
‥ secularitas in curatis ‥ est omnino ab ecclesia depellenda, et commune ~imen [ME: ] ecclesie ‥ est ‥ resumendumgovernail in comoun
petimus ordinari pontificem, quatenus ‥ nos sub hujus ~imine salubriter militare possimus
obiit ‥ abbas ‥ anno sui ~iminis duodecimo
ecclesiam ‥ strenuissime rexit. ‥ anno octavo sui ~iminis ‥
salutat te Hereca abbas in salutatione sancta et omnis ~imen [sic ], qui in suo caenubiale [sic ] vita maneat
aethereum qui servat regmine regnum
sponte ‥ sua seipsum meo ~imini [v. l. regimonio ] commisit
hodie ‥ Gasconia et Aquitannia tota eodem quo et Britannia ~imine gaudet
ut ‥ suo ~imini subjectos ab omni cohibeat illicito
dimisit Johanni fratri suo ~en Anglie
lex nature ‥ mulierem a suppremo ~imine in radice humani generis ‥ naturaliter propellebat
Deus bonos quosque ad populorum ~imina perducit(
has litteras patentes sigillo ~imini regni Scoc’ deputato fecimus sigillari
ut regionis sue statum experiatur et ~imen
fratri meo duci Bedfordie custodiam et ~imen ducatus Normannie ‥ committendum fore decerno
ille cui consulatus vice ~imen [gl.: custodia, dominium, ] ceterarum [recedom ,wissung sc. apium ] commissum est
arbiter aethereo jugiter qui regmine sceptra / disponis
ab Aþulfo rege tocius sui ~iminis rura decimante
huic ‥ in ~inis sumministratione succedit filius Eadbaldus
in fovendo attenduntur duo, sc. inicium et ~imen vel dispositio, quia tunc incipit ‥ animal ‥ disponi secundum membra
et cum omnia ista concurrunt in convenientia secundum ordinem, tunc salvum est ~imen corporis, et procedunt omnia cum incolumitate et quiete nature
secundum hoc ~imen dirigas et curiose nutrias, et cum signa digestionis apparere inceperint manifesta, tunc multo ~imine et subtili reficies
~imen completum sanitatis ‥; quod consistit in his que sunt cibus, potus, somnus, vigilia, motus, quies, evacuatio ‥
tunc habet aliud ~imen usque ad complementum lxx annorum
in debito ~ine corporis et prolongationis vite ad ultimos terminos naturales
capitulum 18m , de ~imine replecionis et inanicionis. ‥ capitulum 21m , de sompni et vigilie ~imine
ut pro vestre sanitatis ~imine congruior et apcior constituatur dieta
Deus, qui me studium Oxonie et ipsius doctoratus ~imen trienale ‥ concessisti perficere
sanctimonialium sub ~imine [gl.: sub regula, ] coenubii conversantiumunder gymene
frater erat quidam sancte sub regmine celle
normalis sese dedans sub regmine vitae
quae ter quinque vivens annis / regularibus sub pannis / claustrali regimine
abbates monasteriorum et aliorum locorum conventualium, dicti ordinis [(sc. Cisterc’ ] ~iminibus presidentes
rĕgĭmĕn, (11) ĭnis, n. (rego), ¶ 1 direction : navis Tac. Ann. 2, 23, direction dʼun navire, cf. Tac. Ann. 13, 3 || [poét.] gouvernail : Ov. M. 11, 552, etc. ¶ 2 [fig.] direction, conduite, gouvernement, administration : Lucr. 3, 95 ; Liv. 3, 33, 7 ; Tac. Ann. 1, 31 ; 13, 49 ; Suet. Aug. 27 || [en part.] direction de lʼÉtat, gouvernement : Enn. d. Fest. 278 ; Tac. Ann. 4, 9 || [sens concret], directeur, Val. Max. 1, 1, 9.
- 1. het besturen [navis];
- 2. (poët.) (meton.) stuur, roer [carinae];
- 3. bestuur, leiding, regering, commando [magistratūs; rei publicae; cohortium];
- 4. (meton.) leider, bestuurder [rerum van de staat].
Itaquevii. Cal. Augusti adeptus est locum Regiminis ecclesiastici ; consecratus autemvii. Idus Augusti.
Kl. Sept. :
Eodem die anno domini 1067. obitus comitis Balduini memoriæ felicis, Regiminis Francorum sub rege Philippo procuratoris et hujus ecclesiæ fundatoris.Vide Procurator 1.
regimen inis, n
- REG-, a means of guidance, director, rudder: carinae, O.—Fig., a guiding, directing, rule, guidance, government, command: totius magistratūs, L.: equorum, Ta.—A ruler, director, governor: rerum, i. e. of the state, L.
-
…in ipso discrimine exercitus est qui ante discrimen quietissimus. vobis arma et animus sit mihi consilium et virtutis vestrae regimen relinquite. paucorum culpa fuit, duorum poena erit ceteri abolete memoriam foedissimae noctis. nec illas adversus senatum voces…
Tacitus, Historiae
-
…miseri senes vacua relicti, totque per thalamos vident praeter Lacaenam ceteras viduas nurus, tot illa regum mater et regimen Phrygum, fecunda in ignes Hecuba fatorum novas experta leges induit vultus feros circa ruinas rabida latravit suas, Troiae…
Seneca, Agamemnon
-
…patre datur, nam quae sunt parta labore militiae, placuit non esse in corpore census, omne tenet cuius regimen pater, ergo Coranum signorum comitem castrorumque aera merentem quamvis iam tremulus captat pater ; hunc favor aequus provehit et…
Juvenal, Satires
-
…, magnitudinem imperii extollens, neque decorum principibus, si una alterave civitas turbet omissa urbe, unde in omnia regimen. nunc quia non metu ducatur iturum ut praesentia spectaret componeretque. decrevere patres vota pro reditu eius supplicationesque et…
Tacitus, Annales
-
…strepere aut velis inpelli mox atro nubium globo effusa grando, simul variis undique procellis incerti fluctus prospectum adimere, regimen inpedire ; milesque pavidus et casuum maris ignarus dum turbat nautas vel intempestive iuvat, officia prudentium corrumpebat. omne…
Tacitus, Annales
-
…luce carentes in Iovis Augustique adytis templisque duarum Iunonum Martisque etiam venerisque sacellis mactatas taetro leti inmersere barathro, supremum regimen crassis in partibus orbis esse rati mersoque poli consistere fundo. quidquid humus, quidquid pelagus mirabile gignunt, id…
Prudentius, Contra Symmachum
-
…proelia ducit ac velut ex alto cum magnus inhorruit auster et pulsas evertit aquas, non arma ministris, non regimen prodest, ligat alter pondera pinus, alter tuta sinus tranquillaque litora quaerit hic dat vela fugae Fortunaeque omnia credit…
Petronius, Satyricon, Fragmenta, and Poems
-
…Scyllas et inane furentes Centauros solidoque intorta adamante Gigantum vincula et angustam centeni Aegaeonis umbram Immo ait. o nostrae regimen viresque senectae, ne volgata mihi. quis enim remeabile saxum fallentesque lacus Tityonque alimenta volucrum et caligantem longis lxiona…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…felicitatis dona perduxit, accepitque sedem episcopatus in ciuitate Domnoc ; et cum X ac annos eidem prouinciae pontificali regimine praeesset, ibidem in pace uitam finiuit. . XVI. Ut Paulinus in prouincia Lindissi praedicauerit, et…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum
-
…, qui rapta convolvunt, sed ipsi ante volvuntur et ob hoc maiore impetu incurrunt, quia nullum illis sui regimen est ideoque cum multis fuerunt malo, pestiferam illam vim, qua plerisque nocuerunt, ipsi quoque sentiunt. Non…
Seneca, Ad Lucilium Epistulae Morales
Regĭmen
See legio; turma.