saxum
saxum, a large stone, rough stone, broken rock, boulder, rock
BWL
temples built from ancient rock
Frieze-Dennison Vergil
- I In gen., Lucr. 4, 266 sq.; cf. id. 1, 882: non est e saxo sculptus, Cic. Ac. 2 (Luc.), 31, 100: pars ludicre saxa Jactant, inter se licitantur, Enn. ap. Non. 134, 13 (Ann. v. 76 Vahl.): (Sisyphum) adverso nixantem trudere monte Saxum, etc., Lucr. 3, 1001: miser impendens magnum timet aëre saxum Tantalus, id. 3, 980: saxo cere comminuit brum, Enn. ap. Serv. Verg. A. 1, 412 (Ann. v. 586 Vahl.); cf.: si glebis aut saxis aut fustibus aliquem de fundo praecipitem egeris, Cic. Caecin. 21,60: magni ponderis saxa, in muro collocare, Caes. B. G. 2, 29; cf. id. ib. 7, 22 fin.; 7, 23; 7, 46: (Thyestes) summis saxis fixus asperis, Enn. ap. Cic. Tusc. 1, 44, 107 (Trag. v. 413 Vahl.); cf.: aspicite religatum asperis Vinctumque saxis (Prometheum), Cic. poët. Tusc. 2, 10, 23: speluncas saxis pendentibu' structas, Lucr. 6, 195; cf., of the cave of Cacus: jam primum saxis suspensam hanc aspice rupem, Verg. A. 8, 190: tot congesta manu praeruptis oppida saxis, id. G. 2, 156: inter saxa rupesque, Liv. 21, 40: saxa spargens tabo, Enn. ap. Cic. Tusc. 1, 44, 107 (Trag. v. 414 Vahl.): vesco sale saxa peresa, Lucr. 1, 326: nec turbida ponti Aequora fligebant naves ad saxa, id. 5, 1001: si ad saxum quo capessit, Plaut. Rud. 1, 2, 89 (177) et saep.: lapis non saxum est, Plin. 36, 22, 49, § 169.—In apposition: in saxis silicibus uberiores aquae sunt, in limestone rocks, Vitr. 8, 1.—
- 2 Prov.
- a Saxum volvere, i. e. to strive or endeavor in vain (alluding to the stone of Sisyphus): satis diu hoc jam saxum volvo, Ter. Eun. 1085.—
- b Inter sacrum saxumque stare; v. sacrum, A. 2. b.—
- II In partic.
- A For Saxum Tarpejum (cf. Fest. p. 343 Müll. and v. Tarpejus, II.), the Tarpeian Rock: horribilis de saxo jactus, Lucr. 3, 1016; Plaut. Trin. 2, 1, 31 (253); Cic. Att. 14, 16, 2; Hor. S. 1, 6, 39; Tac. A. 2, 32; 4, 29; Dig. 48, 19, 25; v. Tarpeius.—
- B Saxum sacrum, the sacred rock on the Aventine, at which Remus consulted the auspices, Cic. Dom. 53, 136; called saxum alone, Ov. F. 5, 150.—
- C A superior kind of Cimolian chalk (creta Cimolia), Plin. 35, 17, 57, § 196.—
- D Saxa Rubra; v. ruber, II. B.—
- III Transf.
- 1 Plur.: saxa, stony ground, rocky places: mitis in apricis coquitur vindemia saxis, Verg. G. 2, 522: Ligurum, Mart. 3, 82, 22.—
- 2 A stone wall: Romulus saxo lucum circumdedit alto, Ov. F. 3, 431.—
- 3 The strong foundation of a building: Capitolium quadrato saxo substructum, Liv. 6, 4, 12.
inter altaria jurando demorantes et haec eadem ac si lutulenta paulo post ~a despicientes
onagri ‥ ~a de montibus evellunt
apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato ~o demergerentur
numquid meliora sunt ~a Hibernie quam Britannie ut regnum nostrum pro ipsis ad proeliandum provocetur?
hoc ~um,a stoune
sugamus ergo mel de petra et oleum de ~o
turbe manus durioris / saxo quod obriguit
plus amo cum tereti bellum decernere saxo / quam duris pugnans ferrata cuspide contis
tale fuit letum miserorum forte clientum, / quos simul ad mortem saxorum turba terebat
venit ‥ ultra ecclesiam ‥ quoddam missile saxum, vehementi volatu conans beati patris caput collidere
machinas construxit ‥ ingentia ~a in ‥ oppidanos projecit
parietibus et ~is ut amens caput suum illisit
tener fetus, extractus ab utero, impia manu ad ~um allidebatur
murorum ‥ celsorum ~a
missilibus firmavit moenia saxis, / vix quae bis terni cervice subire potentes
domus interior ‥ / jamque rotunda suis formabat moenia saxis
vbrochyngaxez pro ~is scindendis
non sunt sartae tectae [sc. Hibernicae ] aut ~orum laminis e lapidicina erutis aut caementis aut tegulis sed agrariis culmis ‥ conteguntur
in ~o marmoreo mirifice sepultus est
hic ~us, A.a bolokstone
- 1. rots(blok), grote steen; ➤ -a iacere, mittere; -a volvere in alqm; ~ vivum natuurlijke rots; -a latentia klippen; in -o sedere;
- 2. gesteente, steen als (bouw)materiaal, marmer; ➤ e -o sculpere alqd; templa -o structa;
- 3. (meton.) (a) (poët.) rotswand; (b) (Hor.) stenen gebouw;
- 4. eigennamen: (a) Saxum de Tarpeïsche Rots op het Capitool; ➤ de Saxo deicere; (b) Saxum (Sacrum) de Heilige Rots op de Aventijn, waar Remus de auspiciën hield; (c) Saxa Rubra: plaats met steengroeven in Z.-Etrurië aan de Via Flaminia.
石。高石。白紋石。圍墙。花石。山名。— silex 火石。— habitabile superis 羅瑪山名。Inter — et sacrum stare 進退兩難。躊躇。Saxa caeca 隐暗之石。Saxa rubra 地名。
Suggest a Translation
See an image
Item sibi retinuit(episcopus) nativum Saxum, quod communi vocabulo Tutela vocatur, ubi est ecclesia S. Justæ.
sasso, pietra, ciottolo; glebis aut saxis aut fustibus Cic con zolle di terra o pietre o colpi di bastone
roccia, rupe, scoglio; in saxis silicibus (app.) Vitr nelle rocce silicee; guasi murenula inter definitionum saxa prolabĕris Ag guizzi come una murena tra gli scogli delle definizioni
● pietra, marmo; non est e saxo sculptus Cic non è scolpito nella pietra
● qualità di creta Plin
⯀ inter sacrum et saxum
; → sacer.
- 2 SAC-, a large stone, rough stone, broken rock, bowlder, rock: e saxo sculptus: magni ponderis saxa, Cs.: saxis suspensa rupes, V.: inter saxa rupīsque, L.: Capitolium saxo quadrato substructum, with foundations of hewn stone, L.—Prov.: satis diu iam hoc saxum vorso, i. e. struggle in vain(as Sisyphus with his stone), T.—As nomprop., the Tarpeian Rock: quis audeat laedere propositā cruce aut saxo?: Deicere de saxo civīs?H.—The Sacred Rock(on the Aventine hill, where Remus consulted the auspices): pulvinar sub Saxo dedicare: Appellant Saxum, pars bona montis ea est, O.—In the name, Saxa Rubra; see ruber.—Plur, stony ground, rocky places: in apricis coquitur vindemia saxis, V.—A stone wall: saxo lucum circumdedit, O.
-
…acclivis aditus in latitudinem non amplius pedum CC relinquebatur ; quem locum duplici altissimo muro munierant ; tum magni ponderis saxa et praeacutas trabes in muro conlocabant. Ipsi erant ex Cimbris Teutonisque prognati, qui, cum iter in provinciam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…taciturna querenti, et vacuum Zephyri possidet aura nemus. hic licet occultos proferre impune dolores si modo sola queant saxa tenere fidem. unde tuos primum repetam, mea Cynthia, fastus quod mihi das flendi, Cynthia, principium…
Propertius, Elegies
-
…diffidunt monitis. Sed quid temptare nocebit Discedunt velantque caput tunicasque recingunt et iussos lapides sua post vestigia mittunt. Saxa quis hoc credat, nisi sit pro teste vetustas ponere duritiem coepere suumque rigorem mollirique mora mollitaque ducere formam .…
Ovid, Metamorphoses
-
…et structis cantat avenis. Voce nova captus custos Iunonius at tu, quisquis es, hoc poteras mecum considere saxo, Argus ait, neque enim pecori fecundior ullo herba loco est, aptamque vides pastoribus umbram. Sedit Atlantiades…
Ovid, Metamorphoses
-
…, mutatur in ossa ; quae modo vena fuit, sub eodem nomine mansit ; inque brevi spatio superorum numine saxa missa viri manibus faciem traxere virorum, et de femineo reparata est femina iactu. Inde genus durum sumus experiensque…
Ovid, Metamorphoses
-
…acies contenta tueri, nec porro quae cumque aevo macieque senescunt, nec, mare quae impendent, vesco sale saxa peresa quid quoque amittant in tempore cernere possis. corporibus caecis igitur natura gerit res. Nec tamen undique corporea…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…, Nympharum semper cupidas defende rapinas non minor Ausoniis est amor Adryasin ; ne tibi sit duros montes et frigida saxa, Galle, neque expertos semper adire lacus quae miser ignotis error perpessus in oris Herculis indomito fleverat Ascanio .…
Propertius, Elegies
-
…soporem languida permulcens medicata lumina virga. Nec mora, falcato nutantem vulnerat ense qua collo est confine caput, saxoque cruentum deicit et maculat praeruptam sanguine rupem. Arge, iaces, quodque in tot lumina lumen habebas, exstinctum…
Ovid, Metamorphoses
-
…, cogor ad argutas dicere solus avis. sed qualiscumque es resonent mihi Cynthia silvae, nec deserta tuo nomine saxa vacent. Non ego nunc tristis vereor, mea Cynthia, Manis, nec moror extremo debita fata rogo ;…
Propertius, Elegies
-
…pallebant musco stabantque sine ignibus arae. Ut templi tetigere gradus, procumbit uterque pronus humi gelidoque pavens dedit oscula saxo atque ita si precibus dixerunt numina iustis victa remollescunt, si flectitur ira deorum, dic, Themi, qua…
Ovid, Metamorphoses