scandalizare

scandalizare [LL < σκανδαλίζειν] 1 to cause to stumble (morally) or do wrong; b (w. ref. to Scripture); c (pass.). d to give a bad example. ille ‥ ~at fratrem qui ei dicto factove minus recto occasionem ruinae dederit Bede Mark 227B; ~are est dare occasionem ruine Holcot Wisd. 140.  b ut ‥ impleret Christi mandatum dicentis oculum dextrum ~antem evelli debere [Matth. v 29] Gildas EB 69; post aestum pro ~antibus, post infirmitatem pro infirmis Ib. 73 (cf. I Cor. xi 29); hi qui ad primas mox tentationes et labores resiliunt et instar quorumdam discipulorum Domini ~ati ‥ passionis illius imitationem abhorrent, dicentes “durus est hic sermo” Ailr. Spec. Car. II 13. 557 (cf. Joh. vi 62); eruendi etenim sunt oculi ~antes Gir. SD 18 (cf. Matth. xviii 9); hoc precepit Christus ne pusillos ~ent, unde ‘qui ~verit unum de pusillis etc.’ [Matth. xviii 6] S. Langton Ruth 101.  c c705 exposco prece nequaquam hujus perturbationis strofa ~ari, ne quisquam vestrum inertis segnitiei fide torpescat Aldh. Ep. 9 (12); a755 secretum peccatum revelatum fuerit et scandalizaverit [v. l. ~abitur] multitudo plebium et per scandalum plurime peribunt anime Bonif. Ep. 91; cave ne alii per rigorem tuum scandalissentur, quia testa fragilior alia testa est (Fintanus 5) VSH II 98; 1549 ne ‥ malo exemplo laici scandalisentur Conc. Scot. II 90.  d to yif exampille, exemplificare, ~are CathA. 2 to bring disgrace on. multa alia adjecit, ostendens quare deposuerat W. precipuam ‥ causam subticuit, nolens eum ~are Brakelond f. 129; 1275 mala conversatione sua universitatem ~antes StatOx 82; 1375 Willelmum ‥ interfecerunt, dando ei diversas plagas mortales et ne per sanguinis effusionem ~arentur, vulnera ‥ Willelmi ‥ excoquerunt SelCKB VI 174; 1424 si aliquis civis ‥ injuste dispersonaverit, vilependerit vel ~averit majorem BB Wint. 60; s1426 nunquid ‥ sit ‥ corruptela ‥ que bonos valeat corrumpere mores aut ~are locum de mala fama Amund. I 207. 3 to offend, shock, scandalize; b (w. abl., or de or in & abl.). c to treat with contempt. ~antur boni, mali letantur Ailr. Nin. 5; qui facile ad iram movetur, pro re parvula ~atur, tumultuatur, jurgia conserit Alex. Cant. Dicta 20 p. 191; licet ‥ de tantis oppressionibus ~ati fuerimus et exacerbati ‥ amaricatum animum nostrum citius dulcorabunt Gerv. Cant. Imag. 83; hujus prohibicionis observatio est permissa propter duriciam cordis Judeorum qui ‥ ~ati nimis fuissent Gros. Cess. Leg. I 10 p. 57; quis ‥ non ~atur, cui invito sue libertates et jura tolluntur? Ockham Pol. I 37; neminem ~are volui, sed et si scandalum surrexit, sedavi ut potui Meaux I 113; ad pedes regis ‥ procidit archiepiscopus, dicens “domine rex, totam causam unde inter nos orta est dissensio tuo committo arbitrio, salvo honore Dei.” tali adjectione audita, rex ~atus est vehementur Ib. I 192.  b a797 cave ut nec minimus quis in tua ~etur vita, sed aedificetur in via veritatis Alcuin Ep. 74; qui sua comestione non manducantem ~at [w. ref. to Rom. xiv 20–1] Lanfr. Comment. Paul. 150; ne quis in hac re nesciens conscientiam meam ~etur in me, fateor ‥ quia ‥ maluissem ‥ in ardentem rogum comburendus precipitari quam archiepiscopatus dignitate sublimari Eadmer HN p. 63; seorsum archiepiscopo sedente cum suis in hoc verbo [sc. resignationis] ~atis A. Tewk. Ep. 23; potest ‥ papa aliter satisfacere passis injuriam, et de suis ~atis excessibus, quam se alicujus judicio submittendo Ockham Dial. 563.  c quidquid ‥ tibi prelatus injunxerit ‥ sic illud amplecti debes ac si Deus ipse preceperit. ‥ perniciosum est suum qualitercunque ~are prelatum P. Blois Ep. 131. 389A; 1433 videbatur clero quod non tam ~anda aut parvipendenda esset auctoritas ecclesie quod ‥ recedendum esset a fidelibus eciam in minime ab eo quod in premissis determinavit Reg. Cant. III 249. 4 to insult, slander, accuse falsely. 1167 malitiam et fraudes eorum qui falsis rumoribus ~averunt ecclesiam Gallicanam Becket Ep. 331; defamer, diffamare, ~are, seducere Gl. AN Ox. f. 154v; 1419 plenius de insultum facientibus, maledicentibus, mencientibus et ~antibus in aldermannos patet ‥ MGL I 36; s1437 ceperunt fautores partis abbatis Westmonasterii ~are vehementer causam ‥ abbatis Sancti Albani Amund. II 153; 1451 ipsum ‥ infamarunt, denigrando ejus famam ‥ sic insuper ipsum malitiose ‥ ~ando MunAcOx 616; to sclaundere, ~are CathA; to scorne ‥ deridere ‥ insultare ‥ ~are Ib.; 1493 Elena Dalok scandilizavit quandam honestam mulierem viventem et quia non potuit vindicare in ea vivente ‥ vellet vindicare in ipsam mortuam W. Hale, Precedents and Proceedings in Criminal Causes (London, 1847) p. 37; 1526 suum sponsum ‥ injuriasse, scandilasse, deffamasse ‥ Offic. S. Andr. 127.