signare

signare [CL] 1 to mark with a distinctive sign, sign (also transf. & fig.); b (as sign of ownership); c (w. ref. to marking by baker of loaf of bread); d (w. ref. to marking land as to its boundaries); e (of person); f (w. ref. to disfigurement as judicial punishment). g (geom.) to mark out or construct (a figure). hic celebranda rudis florescit gloria templi, / limpida quae sacri signat vexilla triumphi Aldh. CE 1. 2; libera planities signatur imagine sphere, / murmurat in medio vox salientis aque Vinsauf AV II 2. 19; nomisma est solidus vel denarius, et dictum nomisma quod nominibus principum effigiisque ~etur Comm. Cant. app. p. 562; in celo signum splendens crucis salutaris apparuit, sed etiam Judeorum vestes crucis signaculo sunt implete, non ~ate tamen splendenti colore sed nigro J. Sal. Pol. 803A; ? 1236 sigilla nostra apposuimus litera Ebraica ~ata Starrs I 46; s1257 ~atur ‥ capa eorum [sc. fratrum Bethleemitorum] in pectore quadam stella rubra quinque radiis crinita M. Par. Maj. V 631; xij coclearia qui ~antur ‘prioris’ (Invent.) Arch. J. LIII 270; discos ‥ salsaria et ‥ chargeria ‥ ~ata cum istis duabus litteris, scilicet N et L Flete Westm. 135; 1516 vj matte bone quorum duo ~antur cum rosis Ac. Durh. 253.  b 1231 mandatum est majori et camerariis Lond' quod sexaginta dolia vini, que capta et singnata fuerunt ad opus regis apud Lond', arestari faciant ubicumque fuerint inventa Cl 529; 1295 marescallo regis ‥ pro equicio regis signo ejusdem regis ~ando Prests 91; 1313 pro ‥ ferro pro quercubus singandis [sic MS] MinAc 771/7 m. 3; 1322 et in ij petris picis, j petra sepi emptis pro bidentibus predictis post tonsionem ~andis Ib. 1146/11 m. 11; 1399 omnes cignos volantes infra rivulum Thamisie minime ~atos Pat 350 m. 33; 1460 pro ij m'kyngiryns pro vasis electrinis ~andis, unde in uno illorum imprimitur una mitra et in altero j croche, xij d. Ac. Durh. 88.  c 1268 quilibet pistor habeat sigillum suum, et ~et panem suum, per quod possit cognosci cujus panis sit Pat 86 m. 26.  d c1200 per istas divisas ‥ sicut ego W. de M., cum abbate et aliis pluribus, quercus propria manu ~ando erexit [sic] Couch. Furness II 524; c1268 sexdecim acras terre ‥ infra has divisas: octo acras juxta le Birchineley continue jacentes prout putei ~ati qui ibidem facti sunt, et alias viij acras juxta Rylondes continue jacentes, sc. quod putei ~ati ibidem facti Cart. Cockersand 693; 1279 a predicta cornera dicti fossati iidem habebunt ix pedes, sicut ~ati sunt, de terra ipsorum de Stanlowe Cart. Chester 308 p. 204; 1349 habebit eciam ‥ xlvj acras terre ~atas cum pitto ‥ [also other strips] ~atas cum cruce [and] cum scuto IPM 106/6 m. 2.  e haec [sc. Maria] praedicta fuit, tacitis signata figuris Wulf. Brev. 132; unde dictum est, “cavete a ~atis,” et alibi, “in homine ~ato, in aliquo membro, non confidas” M. Scot Phys. 24 f. 16; primus circulus est cogitacio que peccatum precedit, secundus est delectacio ‥. istis circulis erat Adam ~atus quando peccavit G. Roman. 293; c1460 philosophorum princeps ait, “cave ab hiis quos natura ~avit” Paston Let. 610 p. 211.  f si servus culpabilis appareat in ordalio, ~etur [AS: mearcie man hine] in prima vice (Quad.) GAS 219 (cf. (Cons. Cnuti) , (Inst. Cnuti) ib. 337); si servus ‥ furetur ‥ verberetur et ~etur ‥ prima vice. ‥ de fugitivis vero ‥ institutum ‥ furatos reducendos et ~andos esse (Leg. Hen. 59. 23, 26) Ib. 580; 1166 renegatorum qui excommunicati et ~ati fuerunt SelCh 173; primus [sc. fur], qui se clericum confessus est, candenti ferro clavis ecclesie in facie ~atus est Found. Waltham 24; si furem mutilas pro latrocinio / vel signas stigmate sive cauterio, / vide si debeat justo judicio cenceri gloria talis signacio Walt. Wimb. Carm. 420; 1275 J. S. ‥ probator ‥ appellavit ‥ J. M. ‥ captus [sic] per dictum J. ‥ et est ~antus [sic] in auricula dextra Gaol Del. 71 r. 1.  g nunc ~andum est corpus habens quattuor alkaidas triangulas equalium laterum in cubo assignato Adel. Elem. XV 1. 2 to make the sign of the cross on or over (also with signo crucis or sim.). b (w. ref to Crusades) to mark (person) with the cross (also with cruce or sim., v. et. crucesignare); c (w. ref. to other affiliation, in quot. w. signo Hospitalis). ~ans se signo sanctae crucis ‥ vitam finivit. ‥ lingua ‥ ultima ‥ verba in laudem [Domini], signando sese et spiritum suum in manus ejus commendando, clauderet Bede HE IV 22 p. 262; sublevatis eorum cervicibus veniam indulsit, pacem concessit, iter ~avit [gl.: i. benedixit] Felix Guthl. 44; at ille [pontifex] ‥ ~ans oleum in manu diaconi ‥ Egb. Pont. 120; cum oleo sancto debetis signare infantes in pectore et inter scapulas, antequam mittantur in fontem baptismatis. et postquam ascenderint de lavacro, debetis ~are eos in vertice cum oleo crismatis in modum crucis Ælf. Ep. 3. 5–6; dum ‥ panem sua ‥ manu ~atum considentibus distribuisset ‥ Eadmer V. Osw. 28; 1279 quedam mulier ‥ ipsum J. insultavit eo quod idem J. singnavit se singno crucis super luminaria quando dixerunt “Benedicite” AssizeR Northumb 343; ~anda [ME: crossið] sunt diligenter os, aures, oculi, et pectus AncrR 16.  b 1201 (v. crucesignare 1a); s1214 apud Norht' in nonis Februarii trescenti homines utriusque sexus cruce sunt ~ati Chr. Clun. 96; 1234 ut [prelati] ‥ illos qui signum crucis deposuerunt resumere, ac tam ipsos quam alios crucesignatos, et quos adhuc ~ari contigerit, ad reddendum Domino vota sua ‥ moneant (Lit. Papae) M. Par. Maj. III 285; peccatorum remissionem ampliorem ‥ quam pro peregrinatione in Terram Sanctam facienda. nam si quis contra Conradum ~aretur, ~atus, et ~ati pater et mater, omnium peccatorum suorum veniam consequerentur Ib. V 260; s1313 rex Francie et rex Anglie et plures de Francia sunt cruce ~ati Ann. Exon. f. 20v; s1267 Ludovicus Francorum rex ‥ seipsum contra inimicos Christi in terram sanctam profecturum ~avit cruce Plusc. VII 27 (cf. Bower X 21: crucem ‥ accepit).  c 1284 et quod expedores sui, singno Hospitalis singnati, solebant esse quieti de exercitu principum, cariagiis et aliis operibus. et quod hujusmodi expedores non possunt singno singnari absque voluntate dominorum suorum, si fuerint villani IMisc 43/15 (= CalIMisc I 1322 p. 383). 3 to mark notionally (in the mind or imagination), to note. b to single out, specify, designate. c (phil.) to individuate. s1006 cujus tristitie causam requisitus, respondit “Wentanus ‥ episcopus hodie defunctus est.” illi autem diem ~antes, ut per sanctum dictum fuerat postea invenerunt Brompton 886.  b si ‥ supra arcum BAG et arcum HDZ ~avero duo puncta A et D ‥ Adel. Elem. III 25; ~etur ‥ punctus supra arcum AD casu quolibet sitque punctus Z Ib. III 30; sapiens ‥ est, qui corporis humani ~ati novit debitam proportionem et quibus proportionibus fiunt elementorum et humidarum partium principalium spirituum et anime cum corpore concordie Gros. 5; ‥ [anima] si esset situalis, posset a puncto extra situm ipsius sumpto duci linea ad ipsam, et mensurari et determinari certis mensuris spatium inter ipsam et punctum ~atum Ib. 115; non loquor de singularitate vaga et indeterminata sed ~ata et determinata Duns Ord. VII 442; quocunque motu locali ~ato potest motus localis uniformis et continuus ‥ velocior et tardior inveniri Bradw. Cont. 234; usque, ~ato percussionis loco, canelle ‥ efflarent lapides vi pulverum ignitorum G. Hen. V 6; 1465 conveniant ad locum et tempus arbitrio magistri J. L. ‥ ~andum MunAcOx 715.  c omnis forma ~ata formam supponit universalem Ps.-Gros. Summa 306; de sensibili ~ato non est scientia, set de sensibili abstracto, quod est universale, est scientia Bacon XIII 1; videbimus formam ‥ primo receptam in materia esse unicam numero et ~atam, non universalem Siccav. PN 86; differt Petrus ab homine inquantum id, quod dicit ‘homo’ sub esse non ~ato dicit ‘Petrus’ sub esse ~ato Middleton Quodl. 2b. 4 to assign, allocate, designate (person or animal). b to earmark (resources). cetera sint pecora fidis signata ministris D. Bec. 2181; ~atis ‥ tironibus per cotidiana exercitia armorum est demonstranda doctrina ut ‥ strenuum militem possint implere J. Sal. Pol. 597D; 1243 exceptis parochianis ‥ prebende de B., quorum confessiones capellanus prebende de B., [et] confessiones familie nostre secularis omnino terre domus nostre ~ate et mobilis, annuatim audiet Ch. Sal. 287.  b expensas non diminuas que sunt ad honores / edis signate D. Bec. 1148; s1287 cum quo pro se et clero suo mille marcas sinavit pro amerciamentis in itinere justiciariorum factis Oxnead Chr. 269; urbis custodem miles quem rex ibi signat R. Maidstone Conc. 283. 5 to affix a seal or other authenticating signature to (letter or other document), to seal, sign. b (p. ppl. as sb. n.) sealed letter or document (also in fig. context); c (w. ref. to sealing or marking of approved weights or measures). c1157 istam cartam feci ~ari sigillo dapiferi mei AncD A 1832; 1160 litteris ‥ non ~atis tamen sed testibus munitis (Lit. Archiep.) Ep. J. Sal. 131; hoc [sigillo] ‥ facte summonitiones et alia pertinentia dumtaxat ad scaccarium regis mandata ~antur Dial. Scac. I 15; sic scriptum est et anulo regis ~atum, et totius dextera Trinitatis impressum J. Ford Serm. 8. 5; ? 1264 hoc scriptum littera mea Ebrayca singnavi Starrs I 70; 1265 signo ~antis fracto, signabit idem R. brevia ‥ non nisi in presencia ~antis sigillabit Cl 54; 1336 quandam formam quam eis misimus sub magno sigillo ~atam RScot 425a; 1365 †eaque [l. ea que] sic fieri vidi et audivi in hanc publicam formam redegi meisque signo et nomine ~avi Cart. Mont. S. Mich. 11 p. 13; 1426 ut patet per cedulam ~atam ExchScot 412; scriptis ‥ suo ‥ sigillo armorum una cum signo manuali suo ~atis Fortescue Def. Lanc. 5.  b non est ultra ~ata effringere J. Ford Serm. 8. 5; alium ‥ modum sorciatur scribendi in ~atis [gl.: enseus] et in cirographis, cartis et in transactionibus, alium in textu, et alium in glosis Neckam Ut. 117.  c quod habeant per universum regnum mensuras fidelissimas et ~atas et pondera fidelissima et ~ata (Leg. Will.) GAS 490; 1228 dicit quod multociens vidit afferre mensuras ‥ in curiam prioris, sc. rasuras et galones, et quando recta erant signo prioris ~ari Feod. Durh. 299; 1285 braciatores vendiderunt servisiam sine lagenis ~atis Hund. Highworth 276; venit et tulit galonam, potellum, quartam ~atas Rec. Elton 32; 1322 quia non tulit [mensuras] et unam signnatam Ib. 255; 1427 unum [sigillum] ad ~andum mensuras ligneas ‥ et aliud ad ~andum ollas et mensuras pro vino et cervisia MunAcOx 284. 6 (in pass.) to have affixed one's seal or signature (to a document), to have bound oneself by affixing one's seal or signature, ‘to be (under)signed’. ? 1234 nos qui sumus ~ati et subscripti recognoscimus veram recongnicionem quod nos ‥. et hoc quod recognoscimus consignavimus Starrs I 4. 7 to close or close up, to make fast, seal; b (fons ~atus, usu. in fig. context, w. ref. to Cant. iv 12). signaturque manus statim de more sigillo Wulf. Swith. II 350; c1144 aurum melius dispersum rutilat quam ~atum G. Foliot Ep. 7 p. 44; de libro ‥ qui aliis ~atus tibi apertus est [cf. Apoc. v 5] J. Sal. Pol. 456B; 1303 petraria diversa in quodam cluto ~ato sigillo R. de M. (KR Ac 363/6) DocExch 281; 1478 ~ando ‥ quodcumque ‥ saccum [de lanis] ‥ in fine ‥ sacci ‥ talibus forma et modo quod ‥ signa ‥ nequeant tolli sine ruptura ‥ sacci Foed. XII 81.  b haec [sc. Maria] ‥ / ‥ / hortus conclusus florenti vertice vernans, / fons quoque signatus caelesti gurgite pollens Aldh. CE 2. 22; ~atus est fons iste quia sermo fidei, qui evangelico est signaculo tutatus, nulla ‥ valet ‥ incursione turbari Bede Cant. 1145A; non ‥ immissiones illas aromatum producit nisi hortus conclusus et fontis ~ati fluentis irriguus G. Hoyland Serm. 185A; ~atus inquam ‥ fons noster, cui alienus non communicat H. Bos. Thom. IV 27 p. 433. 8 (of phenomenon) to be an indication of, betoken, indicate. b to be a sign or symbol of, symbolize, signify. c (spec. w. ref. to language) to refer to, denote. d to mean (that). apparuerunt cometae duae ‥ ut ‥ mala mortalibus inminere ~arent Bede HE V 23 p. 349; non ‥ signorum ~atorumque eam coherentiam arbitror, ut alterum ex altero necessario consequatur J. Sal. Pol. 457C; de causis ~antibus augmentationem et diminutionem in accessione Gros. Flux. 459; si ‥ [anhelitus] fuerit velox et parvus, calorem alienum ~at [Trevisa: tokeneþ] Bart. Angl. V 37; signum ‥ naturale oportet quod sit ‥ vel ex concomitantia naturali respectu sui ~ati, vel ex figuratione signi ad ~atum per quam potest naturaliter representare ~atum Bacon CSTheol. 38; a1441 quod in verisimilibus future tempestatis indiciis jam signum sine ~ato pertransiit Reg. Whet. II 469.  b quinarius ‥ septenarius ‥ novenarius, inter quos duo intermissi ~ant duplicem naturam unius Jesu Christi Abbo QG 22 (48); noctua ‥ eo quod noctis tenebris non cecatur, diligentis hominis vigilantiam ~at J. Sal. Pol. 411C; signifer in bis sex partes distinguitur equas, / quas quia tot signant tempora, signa vocant Neckam DS I 286; si dispensationem salutis humani generis potest creatura sensibilis ~are Gros. Cess. Leg. I 9. 1; manus Moysi ‥ aparuit leprosa. per quod ~atur [ME: þurh hwet is bitacnet] quod bonum opus ostensum ‥ per jactanciam amittitur AncrR 48; semibrevis perfecta ~at tempus trium minimarum Fig. 44.  c nota siquidem predestinationis, quocumque verbi casu utaris, quantum in eo est, futurum quam preteritum potius ~at J. Sal. Pol. 450D; hoc nomen ‘ignis’ speciem quandam creacionis ~at Gros. Cess. Leg. I 9. 5; ‘generari’ ‥ ~at illam transmutationem faciendam in principio subjecto generationis Bacon XIII 46; differencia inter actum ~atum et exercitum patet in multis: per ‘non’ exercetur negacio, per ‘nego’ ~atur; per ‘tantum’ similiter exercetur exclusio, per ‘excludo’ ~atur Duns Univ. 14. 178a; non valet illa consequencia quia ibi in consequente plus ~atur quam in antecedente Id. Ord. IV 36; vocatur ‥ ~atum termini adequatum res que vere est exprimenda per terminum tamquam nomen completum ejusdem rei Wycl. Ver. II 123.  d hoc tamen versus presens in cartula signet, / quod ‥ Æthelwulf Abb. 516; quod illa pars scripture ~at adequate quod resurreccio mortuorum non est Wycl. Ver. II 71; beati ‥ intelligentes hoc signum ‘homo est asinus’ ‥ non intelligunt per ipsum, sicut nec ipsum eis ~at, quod homo est asinus ‥ sed signat eis Deum Ib. II 75; a1441 domini Cantuariensis epistolas susceperam, michi ~antes qualiter ‥ rex ‥ me unum ‥ in specie designavit Reg. Whet. II 422. 9 (of person) to indicate (by action, word, or symbol), to point out. b (absol.) to make a sign (with hand or other part of body, as non-verbal form of communication), to sign. non ad otium ‥ sed ad laborem se monasterium intrare ~abat Bede HE IV 3 p. 208; 1228 ~avit nobis comes Flandrie per literas suas quod ‥ Cl 36; super prescriptis quod sanctitatis vestre sederit beneplacito ‥ sine more dispendio mihi rogo ~ari Ad. Marsh Ep. 51; oportet quod figura sensui ministretur. ‥ ~abo civitates ‥ in locis suis Bacon Maj. I 296; exposita veritate per suas rationes, statim ~entur obicienda in contrarium et solvantur Id. CSTheol. 37; sicut nobis litterarie ~astis Chr. Rams. 396; a1441 unde et mihi premissa idem dominus, prout scripserat, ~avit ad hunc finem, ut ‥ ad iter hujusmodi ‥ me disponerem Reg. Whet. II 423.  b si pueri nimium ~averint, vel excusse riserint ‥ ad se pueros vocabit et ex transverso manus acutum manubrii cultelli sui ad vindictam deducet Obed. Abingd. 362.