spes
spes, hope
to hesitate between hope and fear
- I Lit.
- A In gen., the expectation of something desired, hope (the predom. signif. of the word; syn. exspectatio).
- α Absol.: si spes est exspectatio boni, mali exspectationem esse necesse est metum, Cic. Tusc. 4, 37, 80: bona spes cum omnium rerum desperatione confligit, id. Cat. 2, 11, 25: ut aegroto, dum anima est, spes esse dicitur; sic, etc., id. Att. 9, 10, 3: nolite nimiam spem habere, Cat. ap. Gell. 13, 17, 1: spem habere in fide alicujus, Cic. Inv. 1, 39, 71; cf.: nostros tantum spei habere ad vivendum, quantum accepissent ab Antonio, id. Att. 15, 20, 2: miserum est nec habere ne spei quidem extremum, id. N. D. 3, 6, 14: in quīs plurimum habebat spei, Curt. 3, 3, 1: spem sibi aliquam proponere, Cic. Verr. 2, 5, 16, § 41: spem reliquorum in vestrā potestate positam esse, id. Fl. 1, 3: spem ponere in armis, Verg. A. 2, 676: spem deponere, abandon, Hor. S. 2, 5, 26; but: spem salvis in alicujus morte deponere, to place, Curt. 10, 9, 7: spem alicujus alere, Cic. Cat. 1, 12, 30; cf.: auxerat meam spem, quod, etc., id. Phil. 12, 1, 2: aliquem in spem adducere, id. Att. 3, 19, 2: quae (salus nostra) spe exiguā extremāque pendet, id. Fl. 2, 4: ut eos homines spes falleret, id. Div. in Caecil. 2, 4: quantā de spe decidi, Ter. Heaut. 250: hac spe lapsus Indutiomarus, Caes. B. G. 5, 55: nostris militibus spem minuit, id. ib. 5, 33: Helvetii eā spe dejecti, id. ib. 1, 8: ab hac spe repulsi Nervii, id. ib. 5, 42; cf.: de spe conatuque depulsus, Cic. Cat. 2, 7, 14: pro re certā spem falsam domum retulerunt, id. Rosc. Am. 38, 110: non solum spe, sed certā re jam et possessione deturbatus est, id. Fam. 12, 25, 2: spei nostrae finem inponere, Liv. 5, 4, 10: morando spem destituere, id. 1, 51, 5: dolor tantae ad inritum cadentis spei, id. 2, 6, 1: spes ad inritum redacta, id. 28, 31, 1: Philippus, magnā spe depulsus, id. 31, 25, 11: Tyrii ab ingenti spe destituti erant, Curt. 4, 3, 20: tantā spe destituti, id. 8, 6, 20: spem pro re ferentes, Liv. 36, 40, 7: hominem sine re, sine fide, sine spe, etc., Cic. Cael. 32, 78: sunt omnia, sicut adulescentis, non tam re et maturitate quam spe et exspectatione laudata, id. Or. 30, 107: ego jam aut rem aut ne spem quidem exspecto, id. Att. 3, 22, 4: nemo umquam animo aut spe majora suscipiet, qui, etc., id. Lael. 27, 102: multa praeter spem scio multis bona evenisse, Plaut. Rud. 2, 3, 69 (399); so, praeter spem evenit! Ter. And. 436; 678; id. Heaut. 664: repente praeter spem dixit, etc., Cic. Fam. 4, 4, 3: cetera contra spem salva invenit, Liv. 9, 23, 17: omnia bona in spe habere, Sall. C. 31, 7.—Plur.: ubi sunt spes meae? Plaut. Curc. 2, 3, 28 (307): si mihi mulierculae essent salvae, spes aliquae forent, id. Rud. 2, 6, 69 (553); id. Capt. 2, 3, 85 (445): in quo nostrae spes omnesque opes sitae Erant, Ter. Ad. 331; id. Phorm. 470; cf.: omnes Catilinae spes atque opes concidisse, Cic. Cat. 3, 7, 16; so often: spes opesque, Sall. J. 107, 4: (cadus) Spes donare novas largus, Hor. C. 4, 12, 19 al.—
- β With gen. obj.: spem istoc pacto nuptiarum omnem eripis, Ter. Heaut. 713: spe mercedis adducti, Cic. Lael. 9, 31: spes dignitatis suae, id. de Or. 1, 7, 25: spes diuturnitatis atque imperii, id. Rep. 2, 3, 5: nec in praemiis humanis spem posueris rerum tuarum, id. ib. 6, 23, 25; cf. id. de Or. 1, 7, 25: quoniam me tui spem das, id. Rep. 1, 10, 15: ni mihi esset spes ostensa Hujusce habendae, Ter. Phorm. 826: spes amplificandae fortunae fractior, Cic. Lael. 16, 59: ut reo audaci spem judicii corrumpendi praeciderem, id. Verr. 2, 1, 7, § 20: Antiochus a spe societatis Prusiae decidit, Liv. 37, 26, 1: hoc conloquium abstulit spem Hannibali recipiendae Nolae, id. 33, 44, 3: exulanti Amyandro spes recuperandi regni facta est, id. 38, 1, 3; Tac. Or. 14 fin.: spe templi capiendi, Liv. 31, 25, 2: spem suae mortis conceperat, Ov. M. 6, 554. —
- γ With obj.-clause: spes est, eum melius facturum, Plaut. Stich. 1, 1, 22 (22); id. Ep. 3, 1, 11 (330); Auct. Her. 2, 17, 25: magna me spes tenet, explicare, etc., Cic. Clu. 3, 7: in spem maximam adducti, hunc ipsum annum salutarem civitati fore, id. Mil. 28, 78: ne spes quidem ulla ostenditur, fore melius, id. Att. 11, 11, 1: magnam in spem veniebat, fore, uti, etc., Caes. B. G. 1, 42: magnam se habere spem, Ariovistum finem injuriis facturum, id. ib. 1, 33: injecta est spes patri, Posse illam extrudi, Ter. Phorm. 692: si qui vestrum spe ducitur, se posse, etc., Cic. Agr. 1, 9, 27: in spem venio, appropinquare tuum adventum, id. Fam. 9, 1, 1: magna me spes tenet, bene mihi evenire, quod mittar ad mortem, id. Tusc. 1, 41, 97: ad Aetolos legatum misit, magis ut nudaret animos, quam spe impetrari posse, Liv. 34, 24, 7: a spe scalis capi urbem posse, id. 6, 9, 9: spe castra eo die se oppugnaturos, id. 40, 31, 6.—
- δ With ut: quae te ratio in istam spem induxit, ut eos tibi fidelis putaris fore? Cic. Off. 2, 15, 53: si spem afferunt, ut ... fructus appareat, id. Lael. 19, 68: spes mihi certa fuit ut, etc., Aus. Idyll. 2, 46: irritā spe agitari, ut, etc., Tac. A. 16, 26.—
- ε With de: spes est de argento, Plaut. Most. 3, 1, 40 (571); Cic. Lael. 3, 11: de flumine transeundo spem se fefellisse, Caes. B. G. 2, 10: quam spem tunc ille de me concepit, Plin. Ep. 1, 10, 3: nato filio pater spem de illo quam optimam capiat, Quint. 1, 1, 1.—
- ζ With ad and gerund.: postea vero quam vidi nostros tantum spei habere ad vivendum, Cic. Att. 15, 20, 2: spem habere ad ejus salutem exstinguendam, id. Mil. 2, 5: Gallis ad temptanda ea defuit spes, Liv. 21, 25, 10 Weissenb. ad loc.: cum spei ad resistendum nihil esset, id. 43, 18, 10; 43, 19, 9.—
- 2 In partic.
- a The hope of being appointed heir (rare): leniter in spem Arrepe officiosus, ut et scribare secundus Heres, Hor. S. 2, 5, 47: in spem secundam nepotes pronepotesque (assumebantur), Tac. A. 1, 8. —
- b Spes, a Roman divinity who had several temples in Rome, Plaut. Bacch. 4, 8, 52 (893); id. Ps. 2, 4, 19 (712); id. Cist. 4, 1, 18 (670); Cic. Leg. 2, 11, 28; id. N. D. 2, 23, 61; 3, 18, 47; Liv. 2, 51, 2; 25, 7, 6; 40, 51, 6; Tac. A. 2, 49; Plin. 2, 7, 5, § 14; Tib. 1, 1, 9 (19); Ov. A. A. 1, 445; Aus. Idyll. 12, 9; cf. Hartung, Relig. d. Röm. 2, p. 264.—
- B Transf, concr., like the Engl. hope, of that in which hope is placed, or which is hoped for (poet. and in post-Aug. prose).
- 1 In gen.: puppes, Spes vestri reditus, Ov. M. 13, 94; cf.: vestras spes uritis, Verg. A. 5, 672: spes o fidissima Teucrum (of Aeneas), id. ib. 2, 281: spem suam (i. e. exta) circumvolat alis (milvus), Ov. M. 2, 719; cf.: spe (i. e. re speratā) potitur, id. ib. 11, 527.—
- 2 In partic., of hopeful children, and, by analogy, of the young of animals, or of the fruits of the earth: devovit nati spemque caputque parens, Ov. H. 3, 94 Ruhnk.; cf. also in plur., of one child: per spes surgentis Iuli, Verg. A. 6, 364; 10, 524; 4, 274; cf.: tuosne ego, o meae spes inanes, labentis oculis vidi, Quint. 6, prooem. § 12: (capella) gemellos, Spem gregis, silice in nudā connixa reliquit, Verg. E. 1, 15; cf. id. G. 4, 162: (sus) quia semina pando Eruerit rostro spemque interceperit anni, Ov. M. 15, 113.—
- b In gen., as a term of endearment, hope: spes mea, Plaut. Rud. 1, 4, 27 (246): o spes mea, o mea vita, o mea voluptas, salve, id. Stich. 4, 2, 5 (583): o salutis meae spes, id. Rud. 3, 3, 17 (680): et mea carissima filiola, et spes reliqua nostra, Cicero, Cic. Fam. 14, 4, 6.—
- II An anticipation or apprehension of something not desired, ἐλπίς (very rare): si meam spem vis improborum fefellerit atque superaverit, Cic. Cat. 4, 11, 23: mala res, spes multo asperior, Sall. C. 20, 13: Metellus contra spem suam laetissimis animis excipitur, id. J. 88, 1: id (bellum) quidem spe omnium serius fuit, Liv. 2, 3, 1: omnium spe celerius, id. 21, 6, 5: in malā jam spe, id. 22, 48: in spe Hannibali fuit defectio Tarentinorum, id. 25, 7: dum spes nulla necis, Stat. Th. 9, 129; cf.: naufragii spes omnis abit, Luc. 5, 455.
sic stolida praesidis praecordia Deoque invisa spes pascebant inanes
tres virtutes, fides, spes, caritas
Ida ‥ magnis spebus ad comitatum Lotharingorum petendum filium Godefridum erexit
contra spem in spem credens
cum ‥ nihil amplius spei, nihil jam vite vitalis superesse presentiunt
spes [ME: ] et timor debent semper commiscerihope
pro spe aeternae beatitudinis
ad Uilfridum ‥ spe melioris propositi adveniens
spe ‥ amplissima quod Stephanus avi sui ‥ mores servaret
spem certam gerentes de fidelitate ‥ camerarii nostri
abbas ‥ ipsa tenementa sub spem unius bovate terre ‥ Gerardo pro ipsis vij solidis annuis ad totam vitam suam dimittebat
quiscumque proponens confiteri ante confessionem peccat sub spe venie
fides recta in Deum, spes firma in illius bonitatem
spem ‥ in Domino fixam habebat
omnium spebus in Æthelstanum erectis
o pater, o pastor, vitae spes maxima nostrae
sis spes pauperibus atque salus miseris
spes mea, te sitio: te, mea vita, peto
memoriale quod ‥ constituimus ‘que cui a quo qualiter qua occasione quo proposito qua spe dicantur’
theologi vel decretiste de quibus est aliqua spes quod possint eligi ad hujusmodi officium
erat ‥ tellus ‥ saxosa, cui nulla omnino spes venae fontanae videretur inesse
spes est in vinea florente, non in ficulnea arescente
multos, quos vel es alienum vel conscientia scelerum exagitabat, magnis spebus sollicitatos secum abduxit
jam me diversis angustiis sic afflictum video quod amissis viribus corporis omnibus evadendi spem nullam ulterius habeo
urbi terra lacuque obsesse nulla spes salutis erat
‘alleluia’ congeminant, quia et quod mortem evaserunt, et quod vitam in spe habere meruerunt exsultant
I [dʼune chose favorable] espérance, espoir : ¶ 1 bona spes Cic. Cat. 2, 25, le bon espoir ; summæ spei adulescentes Cæs. G. 7, 63, 9, jeunes gens ayant les plus hautes espérances [visées] ; ad spem alicujus rei Cic. Rep. 2, 5, dans lʼespoir de qqch., en prévision de ; præter spem Cic. Verr. 2, 5, 91 ; præter spem omnium Cic. Phil. 5, 43, contre lʼespérance, contre toute espérance ; animo aut spe Cic. Læl. 102, en pensée ou en espérance ; quæ est spes ab irato ? Cic. Fam. 6, 6, 9, quʼespérer dʼun homme en colère ? cf. Liv. 21, 13, 4 ; omnes Catilinæ spes Cic. Cat. 3, 16, tous les espoirs de Catilina ¶ 2 [constr.] : in aliqua re, in aliquo spem collocare Cic. Verr. 2, pr. 9 ; de Or. 1, 25, fonder une espérance sur qqch., sur qqn ; tui spem das Cic. Rep. 1, 15, tu donnes espoir de toi ; in aliquo, in aliqua re spem habere Cic. Fam. 3, 10, 1 ; Inv. 1, 71, avoir espoir en qqn, en qqch. ; de aliquo spem habere Cic. Læl. 11, concevoir des espérances au sujet de qqn ; in spe esse Cic. Fam. 14, 3, 2 ; in nulla spe esse Cic. Att. 9, 19, 2, avoir de lʼespoir, nʼavoir aucun espoir, cf. Cic. Att. 6, 2, 6 ; 8, 11 D, 1 [mais in spe esse Cæs. C. 2, 17, 4, être espéré, et defectio in spe Hannibali erat Liv. 25, 7, 10, la défection était espérée dʼHannibal] ; in spem alicujus rei venire Cæs. G. 7, 12, 5, ou de aliqua re Cæs. G. 7, 30, 4, en venir à espérer, se prendre à espérer qqch. ; spes aliquem fefellit de aliqua re Cæs. G. 2, 10, 4, qqn est déçu dans ses espérances touchant qqch. ; ea spe dejectus Cæs. G. 1, 8, 4 ; ab hac spe repulsus Cæs. G. 5, 42, 1 ; hac spe lapsus Cæs. G. 5, 55, 3, déçu de cette espérance || spem habere ad ejus salutem exstinguendam Cic. Mil. 5, concevoir des espérances touchant sa perte, cf. Cic. Att. 15, 20, 2 ; Liv. 21, 25, 10 ; 43, 18, 10 ; 43, 19, 9 || [avec prop. inf.] : in spem maximam adducti, hunc annum... fore Cic. Mil. 78, conduits à espérer fermement que cette année sera... ; magnam habere spem Ariovistum finem facturum Cæs. G. 1, 33, avoir le ferme espoir quʼArioviste mettra un terme... ; magnam in spem veniebat fore uti Cæs. G. 1, 42, 3, il se prenait à espérer fortement [quʼil arriverait] que ; magna me spes tenet bene mihi evenire... Cic. Tusc. 1, 97, jʼai le grand espoir que cʼest pour moi un bonheur..., cf. Cic. Clu. 7 ; in spem venio appropinquare tuum adventum Cic. Fam. 9, 1, 1, je me prends à espérer ta venue prochaine ; non tam a spe scalis capi urbem posse quam Liv. 6, 9, 9, moins dans lʼespoir que la ville pourrait être prise par escalade que, cf. Liv. 40, 31, 6 || spem afferre, ut Cic. Læl. 68, laisser espérer que, cf. Pl. Bacch. 370 ; Tac. Ann. 16, 26 ; Gell. 7, 14, 4 ¶ 3 [en part.] espoir dʼhéritage : Hor. S. 2, 5, 47 ; spes secunda Tac. Ann. 1, 8, espoir dʼhériter en seconde ligne ¶ 4 espoir, objet de lʼespoir : vestras spes uritis Virg. En. 5, 672, ce sont vos espérances [les vaisseaux] que vous brûlez ; spe potitur Ov. M. 11, 527, il est au comble de ses vœux, cf. M. 2, 719 || capella gemellos, spem gregis, reliquit Virg. B. 1, 15, la chèvre a abandonné deux jumeaux, lʼespoir de mon troupeau || et spes reliqua nostra, Cicero Cic. Fam. 14, 4, 6, et toi, mon dernier espoir, mon cher Cicéron || t. de caresse : spes mea ! Pl. Rud. 247, mon doux espoir !
II attente, perspective : spes multo asperior Sall. C. 20, 13, une perspective [un avenir] encore bien plus pénible, cf. Sall. J. 88, 1 ; omnium spe celerius Liv. 21, 6, 5, plus vite quʼon ne sʼy attendait, cf. Liv. 2, 3, 1.
➳ arch. nom. acc. pl., speres, Enn. Ann. 128 ; 429 ; abl. speribus Varro Men. 1 ; 350 ; cf. Fest. 333.
- 1. verwachting, hoop [vera gegrond; falsa; (op, tav.: gen.; ad) consulis; patroni; pacis; arcis capiendae; ad ea temptanda]; (m. aci.; zelden m. ut); ➤ spem habere, in spe esse of spe duci hoop koesteren; alqd in spe est iets ligt in het vooruitzicht; ~ est in alqo de hoop is gevestigd op iem.; alci spem alcis rei dare iem. hoop op iets geven; in spem venire, ingredi of adduci hoop beginnen te krijgen; spem nancisci hoop krijgen; ~ me tenet (m. aci.) ik hoop; spe deici in zijn hoop teleurgesteld worden; spem deponere, dimittere, tollere, perdere de hoop opgeven; praeter, contra spem tegen de verwachting; omnium spe celerius sneller dan door iedereen verwacht; omnem spem salutis in virtute ponere alle hoop op redding in de dapperheid stellen; adulescens summae spei veelbelovend; egregiae spei filia met uitstekende vooruitzichten, veelbelovend; nullast ~ iuventutis (Plaut.) van de jeugd valt niets te verwachten; — personif. Spēs godin v.d. hoop: ad Spei (vul aan: aedem);
- 2. (meton.) (a) hoop = datgene waarop men zijn hoop vestigt (ook v. levende wezens); ➤ spe potiri zijn hoop werkelijkheid zien worden; ~ anni oogst; ~ gregis (v.d. lammeren); ~ grexque lammeren en hun moeders; Scipio ~ populi de hoop v.h. volk; (b) (Plaut.) als koosnaam [mea];
- 3. bange verwachting, bezorgdheid (om, over: gen.) [naufragii].
盼望。企望。女神名。— effulget 有可望。Non timida spes 不搖之望。Contra spem 辜負望。Praeter vel ultra spem 過所望。想不到。Abjicere spem 絕望。In spem ingredi vel adduci vel venire 始盼望。Spem ei afferre vel dare vel injicere 令其望。加其胆。Spem bonam capere de eo 望其成人。Spem in eo reponere 托賴彼。In secundam spem haeredes scribere 立次嗣子。Spem pretio emere 望遠而捨近。
Suggest a Translation
See an image
De quadam macha, de qua se deffendebat, non habens Spem occidendi eumdem, taliter irruit, etc.Vide Sperare 1.
- SPA-, hope: aegroto, dum anima est, spes esse dicitur: miserum est nec habere ne spei quidem extremum: spem ponere in armis, V.: spem deponere, abandon, H.: spem salutis suae in Meleagri morte deponebat, placed, Cu.: spem Catilinae mollibus sententiis alere: ut eos homines spes falleret: nostris militibus spem minuit, Cs.: de spe conatuque depulsus: morando spem destituere, L.: Philippus, magnā spe depulsus, L.: repente praeter spem dixit, etc.: cetera contra spem salva invenit, L.: omnia bona in spe habere, S.: omnīs Catilinae spes atque opes concidisse: (cadus) Spes donare novas largus, H.: spem istoc pacto nuptiarum omnem eripis, T.: qui spem salutis in aliā ratione non habuerit: unius recuperandi fili spes: Antiochus a spe societatis Prusiae decidit, L.: Spem suae mortis conceperat, O.: magna me spes tenet, explicare, etc.: in spem maximam adducti, hunc ipsum annum salutarem civitati fore: magnam in spem veniebat, fore, uti, etc., Cs.: te in istam spem inducere, ut, etc.: leniter in spem Adrepe officiosus, ut scribare Heres, H.: spem de eo iam puero habuerant: tantum spei habere ad vivendum: Gallis ad temptanda ea defuit spes, L.—A hope, ground of hope, object of desire, deliverance, trust: puppes, Spes vestri reditūs, O.: vestras spes uritis, V.: Spe (i. e. re speratā) potitur, O.—Of offspring, a hope, promise: Devovit nati spemque caputque parens, O.: nec spes iam restat Iuli, V.: spes reliqua nostra, Cicero.—An anticipation, expectation, apprehension, dread: si meam spem vis improborum fefellerit: mala res, spes multo asperior, S.: (bellum) spe omnium serius, L.: cum Tarentinorum defectio in spe Hannibali esset, L.—Person., as a divinity, Hope: ad Spei, at the temple of Hope, L., C., H.
-
…fretus polliceor vobis, Quirites, sed multis et non dubiis deorum immortalium significationibus, quibus ego ducibus in hanc spem sententiamque sum ingressus ; qui iam non procul, ut quondam solebant, ab externo hoste atque longinquo, sed…
Cicero, in Catilinam
-
…deminuta et Diviciacus frater in antiquum locum gratiae atque honoris sit restitutus. Si quid accidat Romanis, summam in spem per Helvetios regni obtinendi venire ; imperio populi Romani non modo de regno, sed etiam de ea quam habeat…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Baleares subsidio oppidanis mittit ; quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…hominum milia VI eius pagi qui Verbigenus appellatur, sive timore perterriti, ne armis traditis supplicio adficerentur, sive spe salutis inducti, quod in tanta multitudine dediticiorum suam fugam aut occultari aut omnino ignorari posse existimarent, prima nocte…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. His rebus cognitis Caesar Gallorum animos verbis confirmavit pollicitusque est sibi eam rem curae futuram ; magnam se habere spem et beneficio suo et auctoritate adductum Ariovistum finem iniuriis facturum. Hac oratione habita, concilium dimisit. Et secundum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…condicionem Caesar iamque eum ad sanitatem reverti arbitrabatur, cum id quod antea petenti denegasset ultro polliceretur, magnamque in spem veniebat pro suis tantis populique Romani in eum beneficiis cognitis suis postulatis fore uti pertinacia desisteret. Dies conloquio dictus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…primosque, qui transierant, equitatu circumventos interfecerunt. Hostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spem se fefellisse intellexerunt neque nostros in locum iniquiorem progredi pugnandi causa viderunt atque ipsos res frumentaria deficere coepit, concilio…
Julius Caesar, Gallic War
-
…exsilium converterit, non ille a me spoliatus armis audaciae, non obstupefactus ac perterritus mea diligentia, non de spe conatuque depulsus, sed indemnatus innocens in exsilium eiectus a consule vi et minis esse dicetur et erunt qui illum…
Cicero, in Catilinam
-
…turpitudinem fugae virtute delerent, omnibus in locis pugnae se legionariis militibus praeferrent. At hostes, etiam in extrema spe salutis, tantam virtutem praestiterunt ut, cum primi eorum cecidissent, proximi iacentibus insisterent atque ex eorum corporibus pugnarent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…id tempus pependerint. Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque se hac spe petisse. Si per populum Romanum stipendium remittatur et dediticii subtrahantur, non minus libenter sese recusaturum populi Romani amicitiam…
Julius Caesar, Gallic War