sudare

sudare [CL] 1 to exude sweat, perspire (also fig.). b to exude, discharge like sweat. c to suffer from the sweating-sickness. sunt ‥ tam fugaces ut, si quis insequitur, fugiunt quosque [l. quousque] sanguine ~ant Lib. Monstr. II 17; cum ‥ vir ‥ quasi in mediae aestatis caumate ~averit Bede HE III 19; regnum, quod unum fuerat, in duos reges divisum gravibus aliquantisper conflictibus bellorum ~abat Osb. V. Dunst. 28; equi ~abant fatiscentes Ord. Vit. IX 10 p. 560; quare quidam ~ant in principio prandii Quaest. Salern. P 77; si sudas, estuat sudore nimio / et frontem manice tergit sudario Walt. Wimb. Palpo 104; educite eum et ponite in lectum ut post balneum ~et. ‥ post hoc ‥ satis ~avit ad presens, modo bibat post sudorem Spec. Laic. 49 p. 72.  b sanguinem quem ~erat Bede Mart. 1004A; in omni actu, sermone, et gesta interne putabatur dulcedinis mella ~are G. Hoyland Serm. 217B; propter hoc forsan ~at homo sanguinem Bart. Angl. IV 7; ipse qui caput nostrum est ~avit [ME: swet] sanguinis sudorem pro infirmitate nostra AncrR 140.  c non enim, propter sudoris suspicionem, Grynwicum venire volebat, nec in Eltham, quibus locis principales domicellae regiae ~averunt André Hen. VII 128. 2 to exert oneself, toil, labour, work so hard as to sweat (also transf. or fig.). b (w. ad or pro) to strive for, seek. c (trans.) to perform or execute with exertion or sweating. c801 placuit mihi multum piae pacis atque ecclesiasticae concordiae vos secundum Deum seminatores esse, in qua vestram benivolentiam semper ~are exopto Alcuin Ep. 212; ut ‥ populus crescat innumerus, quod †suadavit [l. ~avit] in fide sacerdos Egb. Pont. 91; omnes operarii laborando et ~ando ad artem perveniunt Ælf. Ep. 2. 153; sudandum nimis est, ut lingua Latina sciatur J. Sal. Enth. Phil. 161; circa hec autem, formam scilicet et materiam, sive speciem et substantiam, preclara philosophorum ~averunt ingenia Bald. Cant. Sacr. Alt. 678D; O quantus miles et qualis in agmine primus sudabit princeps Garl. Epith. III 316; omnis homo non ~ans prohibitus est vesci pane quem alius proprio sudore quesierit Fortescue NLN II 33.  b sudat ad aera faber L. Durh. Hypog. 66; ad lucra non sudo, semina nulla sero Ib. 67; c1170 ut quid ad supervacua ~atur? G. Foliot Ep. 242; quis unquam regum voluit ‥ sibi fieri ut optima pro quibus ipse ~avit sibi auferri deberent et tribui non ~anti? Fortescue NLN I 12.  c propriam messem ~ati laboris pro posse virium piare procedam B. V. Dunst. 1. 3 to become or be damp with surface moisture or sim.. b (w. internal acc.) to exude (substance) on the surface (also in fig. context); c (transf.). que gemma Libre datur, quia circa Octobrem sole partes Libre tenente, maxime ‥ arbores ~ant Alb. Lond. DG 8. 10; sepultus ‥ in mausoleo marmoreo, quod jugiter ~at, sed non adunantur in rivum gutte, nisi mortem alicujus divitis Romani prophetantes Map NC IV 11 f. 53v; [unde ~ant] sicut videmus marmora ~are, non quod humiditatem a se emittant, sed ex fumositatibus ab omnibus circa marmora permanentibus inculcatis in marmoribus Quaest. Salern. P 7.  b [arbores] quae certo anni tempore balsamum ~ant Bede Cant. 1098B; lectulus ‥ calet magni incolae accubitu, ~at opifera balsama, et odore suo curat morbida Gosc. Transl. Aug. 19A; nam arbor illa salutifera, scilicet sanguine Salvatoris infusa, non cessavit postea fundere oleum letitie, ~are balsamum gratiarum, stillare unguentum fortitudinis P. Blois Opusc. 974A.  c pallidus argenti scrutator viscera terre ‥ permeat et massam sudat abinde rudem L. Durh. Dial. II 172.