προδίδωμι
προδίδωμι, προδίδωμι, betray, give up (to an enemy), abandon
- give beforehand, pay in advance, X. HG 1.5.7, IG 2(2).1304.34; προεδίδου cj. for προσ- in Plb. 8.15.7; προδιδούς, opp. ἐπιδιδούς, Gal. 12.174; give first, Ep.Rom. 11.35:—Pass., Arist. Oec. 1350a36; τῶν -δεδομένων τιμῶν Inscr.Prien. 107.17, cf. GDI 5181.34 (Crete); of a menu-tablet, Ath. 2.49d.
- II give up, [κλῆρον] PPetr. 3p.96 (iii B.C.); deliver up, τοὺς ὁμοκωμήτας ἡμῖν PThead. 17.16(iv A.D.): most freq., give up to the enemy, betray, τοὺς λοιποὺς τοῖσι Σαμίοισι Hdt. 6.23; τὸ σὸν θνητοῖσι π. γέρας A. Pr. 38, etc.; π. τὴν Ποτείδαιαν Hdt. 8.128; τὰν φυγάδα A. Supp. 420 (lyr.); ἱκέτας E. Heracl. 246; πυργώματα A. Th. 251; τὰς πύλας, φρούριον, Ar. Av. 766, Ra. 362; of a woman, π. τὸ σῶμα Lys. Fr. 90: c. inf., ὃν σὺ προὔδωκας θανεῖν E. Or. 1588, cf. Alc. 659:—Pass., προδοθέντες ὑπὸ Σιτάλκεω ἥλωσαν Hdt. 7.137; ἀπόλωλα τλήμων, προδέδομαι S. Ph. 923.
- 2 forsake, abandon, οἵ με φίλοι προὔδωκαν Thgn. 813; π. τὴν Ἑλλάδα Hdt. 9.7.βʹ, Ar. Pax 408; μηδαμῶς . . προδῷς με Id. Th. 229; τὴν μητέρα π. Antipho 1.5; τὴν πολιτείαν Pl. Lg. 762c; σαυτόν Id. Cri. 45c:—Pass., προδεδόμεθα ὑπὸ τῶν συμμάχων Hdt. 9.60, cf. Vett.Val. 78.19.
- 3 abs., play false, desert, Hdt. 5.113, 6.15, etc.; οὔτοι προδώσει χρησμός will not prove traitor, A. Ch. 269; χάρις . . προδοῦσʼ ἁλίσκεται S. Aj. 1267; ἢν προδιδῶσι πρὸς τοὺς κατιόντας treat treasonably with them, Hdt. 3.45: c. acc. cogn., προδοσίαν π. to be guilty of treachery, Din. 1.10.
- 4 with a thing as subject, betray, fail one, [αἱ κάτω πλίνθοι] π. τὰς ἄνω X. HG 5.2.5; ὁ ὀφθαλμὸς π. τινά D. 52.13: intr.,fail, of wine, Xenoph. 1.5; of a river, run dry, Hdt. 7.187; of a barricade that has proved useless, Id. 8.52.
- 5 with a thing as object, surrender, give up, προδέδοται τὰ κρυπτά E. IA 1140; χάριν π. to be thankless, Id. Heracl. 1036; τὰ πράγματα Ar. Eq. 241; τὸ δοκοῦν ἀληθὲς οὐχ ὅσιον προδιδόναι Pl. R. 607c; τὸ δίκαιον Id. Lg. 907a; ἑτέροισι τὴν νίκην ib. 906e; καιρὸν τοῖς ἐναντίοις D. 19.6; to be false to, fail to uphold, ὅρκους X. Cyr. 5.1.22; τὴν καταχειροτονίαν D. 21.120; give up as lost, bid adieu to, ἡδονάς S. Ant. 1166; τὰς ἐλπίδας Ar. Nu. 1500; τὴν ἐκείνου προαίρεσιν D. 60.28; τὸν ἀγῶνα Aeschin. 1.115.
1. overgeven, prijsgeven, uitleveren,
2. opgeven, in de steek laten,
3. van tevoren geven, vooruit betalen:
1) vorher od. vorausgeben, vorausbezahlen, Pol. 8.17.7.
2) bes. herausgeben, dem Feinde ausliefern, verraten ; ὅστις τὸ σὸν θνητοῖσι προὔδωκεν γέρας, Aesch. Prom. 38 ; μὴ προδῷς πυργώματα, Spt. 233 ; τὸν φυγάδα μὴ προδῷς, Suppl. 415, u. öfter ; ἀπόλωλα τλήμων, προδέδομαι, Soph. Phil. 911 ; μήποτε προδώσειν τάσδε ἑκών, O.C. 1630, u. oft ; auch ἐπʼ ἀργύρῳ γε τὴν ψυχὴν προδούς, Ant. 322 ; ἄνδρʼ ἀπόντʼ ἐκ δωμάτων προὔδωκε, Eur. Or. 574, u. öfter ; auch c. inf., ὃν σὺ προὔδωκας θανεῖν, 1588 ; τὰς πύλας, φρούριον, Ar. Av. 766, Ran. 362 ; τὰ πράγματα, Eq. 241 ; u. in Prosa : τινί τι, Her. 6.23, 8.128 ; u. pass., 7.137 ; in der Not verlassen, im Stiche lassen, bes. in der Schlacht, 5.113, 6.15 ; πρός τινα, 3.45 ; τὸ δοκοῦν ἀληθὲς οὐχ ὅσιον προδιδόναι, Plat. Rep. X.607c ; οἳ τὸ δίκαιον οὐκ ἄν ποτε προδοῖεν ἕνεκα δώρων, Legg. X.907a, u. öfter, wie Xen., z.B. Cyr. 6.3.27 ; προδοσίαν ἣν προδέδωκε, Din. 1.10 ; – aufgeben, τὰς ἡδονὰς ὅταν προδῶσιν ἄνδρες, Soph. Ant. 1165 ; ἀγῶνα, Aesch. 1.115. – Auch scheinbar intr., wie deficere, abnehmen, ausgehen, z.B. von einem Flusse, der austrocknet und nicht mehr für das Bedürfnis der Trinkenden hinreicht, sie gleichsam verrät oder im Stiche läßt, Her. 7.187 ; von einem Walle, der nachgibt, seine Dienste versagt, 8.52 ; vgl. Xen. Hell. 5.2.5 ; ἐπεὶ ᾔσθετο τὸν ὀφθαλμὸν αὐτὸν προδιδόντα, daß seine Augen ihn verließen, Dem. 52.13.
Strong 4272
1. to give before, give first: Ro 11:35 (Jb 41:2 (11) LXX, al.).
2. to betray (IV Mac 4:1).†
- Ito give beforehand, pay in advance, Xen.
- IIto give up to the enemy, deliver up, betray, Lat. prodere, Hdt.:—c. inf., ὃν σὺ προὔδωκας θανεῖν Eur.:—Pass., Hdt., Soph.
- 2to forsake in distress, abandon, Hdt., Attic:—Pass., Hdt.
- 3absol. to play false, desert, Hdt., etc.; προδοῦσʼ ἁλίσκεται is convicted of treachery, Soph.; πρ. πρὸς τοὺς κατιόντας to treat treasonably with them, Hdt.
- 4with a thing as subject, to betray or fail one, Xen.:—intr. to fail, Lat. deficere, of a river that has run dry, Hdt.; of a tottering wall, Hdt.
- 5with a thing as object, to betray, give up, Eur.; χάριν πρ. to be thankless, Eur.:—hence, to give up as lost, bid adieu to, ἡδονάς Soph.; τὰς ἐλπίδας Ar.
-
…μηδένα λυπεῖν τῶν κατὰ Θετταλίαν. ἔτι δέ, ὦ Σώκρατες, οὐδὲ δίκαιόν μοι δοκεῖς ἐπιχειρεῖν πρᾶγμα, σαυτὸν προδοῦναι, ἐξὸν σωθῆναι, καὶ τοιαῦτα σπεύδεις περὶ σαυτὸν γενέσθαι ἅπερ ἂν καὶ οἱ ἐχθροί σου σπεύσαιέν τε καὶ ἔσπευσαν…
Plato, Crito
-
…ταύτην τὴν γνώμην ἕξουσι, περὶ ἅπασαν τὴν Πελοπόννησον τεῖχος περιβαλεῖν · εἰ γὰρ αὐτοὶ ὑπὸ ; τῶν ; Ἑλλήνων προδιδόμενοι μετὰ τῶν βαρβάρων ἔσονται, οὔτʼ ἐκείνοις δεήσειν χιλίων νεῶν οὔτε τούτους ὠφελήσειν τὸ ἐν Ἰσθμῷ τεῖχος · ἀκινδύνως γὰρ…
Lysias, Speeches
-
…τὸν Ἑλλήσποντον, διορύξας δὲ τὸν Ἄθω, ὑφισταμένου οὐδενός, ἀλλὰ τῶν μὲν ἀκόντων ὑπακουόντων, τῶν δὲ ἑκόντων προδιδόντων. οἱ μὲν γὰρ οὐχ ἱκανοὶ ἦσαν ἀμύνασθαι, οἱ δʼ ὑπὸ χρημάτων διεφθαρμένοι · ἀμφότερα δʼ ἦν αὐτοὺς τὰ…
Lysias, Speeches
-
…ἐχθροί σου σπεύσαιέν τε καὶ ἔσπευσαν σὲ διαφθεῖραι βουλόμενοι. πρὸς δὲ τούτοις καὶ τοὺς ὑεῖς τοὺς σαυτοῦ ἔμοιγε δοκεῖς προδιδόναι, οὕς σοι ἐξὸν καὶ ἐκθρέψαι καὶ ἐκπαιδεῦσαι οἰχήσῃ καταλιπών, καὶ τὸ σὸν μέρος ὅτι ἂν τύχωσι τοῦτο πράξουσιν…
Plato, Crito
-
…λάλημα δῆλον ἐκπεφυκὸς εἶ. οὔκουν τό γʼ ἔργον τοῦτο ποιήσας ποτέ. καὶ ταῦτʼ ἐπʼ ἀργύρῳ γε τὴν ψυχὴν προδούς. φεῦ · ἦ δεινὸν ᾧ δοκῇ γε καὶ ψευδῆ δοκεῖν. κόμψευέ νυν τὴν δόξαν · εἰ δὲ ταῦτα…
Sophocles, Antigone
-
…κακῶς τοὺς συμμάχους τῶν Ἀθηναίων ποιοῦσαι ἀποσπάσειαν τὸ στρατόπεδον ἀπὸ τοῦ Βυζαντίου. ἐπεὶ δʼ ἐξέπλευσεν ὁ Κλέαρχος, οἱ προδιδόντες τὴν πόλιν τῶν Βυζαντίων, Κύδων καὶ Ἀρίστων καὶ Ἀναξικράτης καὶ Λυκοῦργος καὶ Ἀναξίλαος ὃς ἐπαγόμενος θανάτου ὕστερον ἐν Λακεδαίμονι…
Xenophon, Hellenica
-
…Ἄδμητος κακοῖς, ἐσθλῆς γυναικὸς εἰ στερηθῆναί σφε χρή ; κλαίει γʼ ἄκοιτιν ἐν χεροῖν φίλην ἔχων, καὶ μὴ προδοῦναι λίσσεται, τἀμήχανα ζητῶν · φθίνει γὰρ καὶ μαραίνεται νόσῳ. παρειμένη δέ, χειρὸς ἄθλιον βάρος, ; κεῖται…
Euripides, Alcestis
-
…τέθνηκας, φίλτατʼ Αἰγίσθου βία. φιλεῖς τὸν ἄνδρα ; τοιγὰρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ κείσῃ · θανόντα δʼ οὔτι μὴ προδῷς ποτε. ἐπίσχες, ὦ παῖ, τόνδε δʼ αἴδεσαι, τέκνον, μαστόν, πρὸς ᾧ σὺ πολλὰ δὴ…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…· τούτου γὰρ οὐδὲν σφῷν ἔχω λῷον φράσαι. φεῦ · τοῦ θανόντος ὡς ταχεῖά τις βροτοῖς χάρις διαρρεῖ καὶ προδοῦσʼ ἁλίσκεται, εἰ σοῦ γʼ ὅδʼ ἁνὴρ οὐδʼ ἐπὶ σμικρῶν λόγων, Αἴας, ἔτʼ ἴσχει μνῆστιν, οὗ σὺ…
Sophocles, Ajax
-
…πατρὸς πάντων ἀρίστου παῖδα κεκλῆσθαι, καλοῦ τῆς μητρός · οὕτω γὰρ φανεῖ πλείστοις κακή, θανόντα πατέρα καὶ φίλους προδοῦσα σούς. μηδὲν πρὸς ὀργήν, πρὸς θεῶν · ὡς τοῖς λόγοις ἔνεστιν ἀμφοῖν κέρδος, εἰ σὺ μὲν μάθοις…
Sophocles, Electra