προνοέω
προνοέω, to perceive before, foresee
- perceive before, foresee, δόλον Il. 18.526, cf. Pi. P. 10.63; προνοῆσαι βραδεῖς τὰ . . ἀποβησόμενα Th. 3.38; τὸ μέλλον ἔσεσθαι Arist. Cael. 291a24; προνοῶν ὅτι ἀνάγκη ἔσοιτο foreseeing that . ., X. Cyr. 8.1.13; of divine foreknowledge, θεῖος νοῦς νοεῖ μὲν ὡς νοῦς, προνοεῖ δὲ ὡς θεός Procl. Inst. 134, cf. Plot. 4.8.2.
- b preconceive, Porph. Sent. 26.
- II think of or plan beforehand, provide, οὐ . . τι πάρα προνοῆσαι ἄμεινον Od. 5.364; opp. μετανοέω, Epich. 280; π. τὸ παραγγελλόμενον attend to it, X. Cyr. 4.1.6: abs., to be on oneʼs guard, take precautions, ὥρα προνοεῖν πρὶν πελάσαι στρατόν E. Heracl. 289; περαιτέρω π. Th. 3.43; π. καὶ προβουλεύεσθαι X. Mem. 2.10.3: folld. by relat. Adv., π. ὅπως . . provide, take care that . ., Id. Eq.Mag. 4.1; π. μὴ . ., or ὡς μὴ . ., cavere ne . ., Id. Oec. 9.11, Cyr. 1.6.24; π. ὅτι . . pay due regard to the fact that . ., Th. 3.58.
- 2 c. gen., provide for, take thought for, τῶν παίδων X. Cyr. 8.1.1, cf. 8.7.15, etc.; θεὸς π. τῶν ὅλων Arr. Epict. 2.14.11, Procl. Inst. 120; μάλιστα δὲ προνόησον Ἀρσινόης PHal. 1.179 (iii B.C.); opp. ὀλιγωρεῖν, Str. 5.3.8:—Pass., Procl. Inst. 122.
- 3 Pass., to be provided, τὰ -ούμενα, of a poetʼs equipment, Phld. Po. 5.3; of a patient, to be treated, Gal. 2.632; receive consideration, PGiss. 7.23 (ii A.D.).
- III = προνοητεύω, CIG 3408 (Magn.Sip.).
- B Att. writers (also Inscrr. and Pap., v. infr.) prefer Med. προνοοῦμαι, Th. 6.9, etc. (so also X. An. 7.7.33, Mem. 4.3.12): fut. -ήσομαι D. Prooem. 43, IG 2(2).1035.18, D.H. 8.90, etc.: aor. προὐνοησάμην E. Hipp. 399, Ar. Eq. 421, Antipho 5.43; in Prose mostly προὐνοήθην, Pl. Cra. 395c, Lys. 3.29, Is. 2.46, D. 44.64, PSI 3.166.34 (ii B. C.) (used in pass. sense by S.E. M. 9.404, Gal. 2.632): pf. προνενόημαι Plb. 6.48.2, D.S. 12.69 (but inf. πεπρονοῆσθαι 17.23), etc.—The sense and constr. are the same as in the Act.: provide, ταῦτα Th. 4.61, cf. Is. l.c., D. 44.64, etc.; οὐδέν Pl. l.c.; οἰκίδιόν τινι D.L. 6.23; τὰ συμφέροντα ὑπὲρ τῶν μελλόντων X. Mem. l.c.: abs., Lys. 3.29, etc.; π. περὶ τούτων ib. 37; ὑπὲρ ὑμῶν καὶ τῆς πόλεως Id. 26.15, cf. D. 14.4: c. inf., take care to do, E. l.c., Antipho l.c.; π. μή c. inf., D. 23.135; π. ὅπως . . Lys. 3.41; ὅτι . . Plb. 38.16.1; ἵνα . . Inscr.Prien. 27.12 (ii B. C.).
- 2 c. gen., provide for, Th. 6.9, etc.; τοῦ μέλλοντος And. 4.12; τῆς χώρας X. An. 7.7.33; superintend, τῆς οἰκοδομίας Haussoullier Milet p.252; τῆς ἀναστάσεως τοῦ ἀνδριάντος CIG 2930b10 (Tralles).
1. van tevoren opmerken, voorzien, met acc.:
2. van tevoren bedenken, vooraf plannen,
3. zorg besteden aan, bezorgd zijn voor;
[προ- 3.]
- 1
To perceive or detect beforehand, have an inkling of: δόλον Il. 18.526.
- 2
To think of, devise Od. 5.364.
- 1
- 1foresee τὰ δʼ εἰς ἐνιαυτὸν ἀτέκμαρτον προνοῆσαι P. 10.63
Strong 4306
1. to foresee.
2. to provide (RV, take thought for): c. acc. rei, καλά, Ro 12:17 (-ούμενοι), II Co 8:21 (-οῦμεν).
3. to provide for (seq. περί, Wi 6:7): c. gen. pers., I Ti 5:8 (-εῖ, WH, mg., -εῖται).†
- Ito perceive before, foresee, Il., Thuc., Arist.; προνοῶν ὅτι . . foreseeing that . ., Xen.
- IIto think of or plan beforehand, provide, Od.:—absol. to be provident, take measures of precaution, Eur., Thuc.: —πρ. ὅτι . ., to provide, take care that . ., Thuc.; ὅπως . ., Xen., etc.
- 2c. gen. to provide for, take thought for, Xen.
- Bin same sense, Dep. προνοοῦμαι fut. ήσομαι aor1 mid. προὐνοησάμην and pass. προὐνοήθην perf. προνενόημαι
- 1Act. to provide, Thuc., etc.:—c. inf. to take care to do, Eur.
- 2c. gen. to provide for, Thuc., etc.
-
…τοῖς εἰωθόσι σκοπεῖσθαι περὶ τῶν τοιούτων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι. τῷ γὰρ ἂν δόξειε πιστὸν ὡς ἐγὼ προνοηθεὶς καὶ ἐπιβουλεύων ἦλθον ἐπὶ τὴν Σίμωνος οἰκίαν μεθʼ ἡμέραν, μετὰ τοῦ μειρακίου, τοσούτων ἀνθρώπων παρʼ αὐτῷ συνειλεγμένων ,…
Lysias, Speeches
-
…ἀποκτεῖναι δὲ οὐκ ἐδυνήθησαν, περὶ τῶν τοιούτων τὰς τιμωρίας οὕτω μεγάλας κατεστήσαντο, ἡγούμενοι, ὑπὲρ ὧν ἐβούλευσαν καὶ προὐνοήθησαν, ὑπὲρ τούτων προσήκειν αὐτοῖς δίκην δοῦναι · εἰ δὲ μὴ κατέσχον, οὐδὲν ἧττον τό γʼ ἐκείνων πεποιῆσθαι .…
Lysias, Speeches
-
…οὐδεμίαν ἡγούμην πρόνοιαν εἶναι τραύματος ὅστις μὴ ἀποκτεῖναι βουλόμενος ἔτρωσε. τίς γὰρ οὕτως ἐστὶν εὐήθης, ὅστις ἐκ πολλοῦ προνοεῖται ὅπως ἕλκος τις αὐτοῦ τῶν ἐχθρῶν λήψεται ; ἀλλὰ δῆλον ὅτι καὶ οἱ τοὺς νόμους ἐνθάδε θέντες, οὐκ εἴ…
Lysias, Speeches
-
…ὁ πᾶς χρόνος οὐχ ἱκανὸς λόγον ἴσον παρασκευάσαι τοῖς τούτων ἔργοις, διὰ τοῦτο καὶ ἡ πόλις μοι δοκεῖ, προνοουμένη τῶν ἐνθάδε λεγόντων, ἐξ ὀλίγου τὴν πρόσταξιν ποιεῖσθαι, ἡγουμένη οὕτως ἂν μάλιστα συγγνώμης αὐτοὺς παρὰ τῶν ἀκουσάντων τυγχάνειν…
Lysias, Speeches
-
…βίᾳ καὶ ἐμὲ ἔτυπτον. καὶ ταῦθʼ ὑμῖν ὑπὸ τῶν παραγενομένων μεμαρτύρηται. ὥστε δεινὸν εἰ περὶ τούτων ἐγὼ δόξω προνοηθῆναι, περὶ ὧν οὗτοι τυγχάνουσιν οὕτω δεινὰ καὶ παράνομα πεποιηκότες. τί δʼ ἄν ποτε ἔπαθον, εἰ τἀναντία τῶν…
Lysias, Speeches
-
…ἕλικας βοῦς. οἳ δὲ τάχα προγένοντο, δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες τερπόμενοι σύριγξι · δόλον δʼ οὔ τι προνόησαν. οἳ μὲν τὰ προϊδόντες ἐπέδραμον, ὦκα δʼ ἔπειτα τάμνοντʼ ἀμφὶ βοῶν ἀγέλας καὶ πώεα καλὰ ἀργεννέων οἰῶν ,…
Homer, Iliad
-
…καὶ ἅμα οὐ περὶ τῆς Κερκύρας νῦν τὸ πλέον ἢ καὶ τῶν Ἀθηνῶν βουλευόμενος, καὶ οὐ τὰ κράτιστα αὐταῖς προνοῶν, ὅταν ἐς τὸν μέλλοντα καὶ ὅσον οὐ παρόντα πόλεμον τὸ αὐτίκα περισκοπῶν ἐνδοιάζῃ χωρίον προσλαβεῖν ὃ μετὰ μεγίστων καιρῶν…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…τλήσομαι ἄλγεα πάσχων · αὐτὰρ ἐπὴν δή μοι σχεδίην διὰ κῦμα τινάξῃ, νήξομʼ, ἐπεὶ οὐ μέν τι πάρα προνοῆσαι ἄμεινον. ἧος ὁ ταῦθʼ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν, ὦρσε δʼ ἐπὶ μέγα κῦμα Ποσειδάων ἐνοσίχθων ,…
Homer, Odyssey
-
…πῶς δή ; οἷόν που καὶ κατʼ ἐκείνου λέγεται τοῦ ἀνδρὸς ἐν τῷ τοῦ Μυρτίλου φόνῳ οὐδὲν οἵου τε γενέσθαι προνοηθῆναι οὐδὲ προϊδεῖν τῶν πόρρω τῶν εἰς τὸ πᾶν γένος, ὅσης αὐτὸ δυστυχίας ἐνεπίμπλη, τὸ ἐγγὺς μόνον ὁρῶν καὶ…
Plato, Cratylus
-
…μὴ ζητεῖτε τούτων ἔτι μείζους πίστεις · οὐ γὰρ ἂν ἔχοιμι εἰπεῖν ἀλλʼ ἢ ταύτας, ὡς οὐδὲν εἰς τοῦτον προὐνοήθην. ἀγανακτῶ δʼ, ὦ βουλή, εἰ διὰ πόρνην καὶ δούλην ἄνθρωπον περὶ τῶν μεγίστων εἰς κίνδυνον καθέστηκα ,…
Lysias, Speeches