πρόνοια
πρόνοια, foresight, foreknowledge
- perceiving beforehand, foresight, foreknowledge, τοὖπος τὸ θεοπρόπον τᾶς παλαιφάτου π. S. Tr. 823 (lyr.); προνοίαισι τοῦ πεπρωμένου A. Ag. 684 (lyr.).
- 2 = πρόγνωσις II.b, Hp. ap. Gal. 18 (2).8.
- II foresight, forethought, ἐπῄνεσʼ . . πρόνοιαν ἣν ἔθου S. Aj. 536; π. δʼ ἐστὶν οὐδενὸς σαφής Id. OT 978; προνοίας οὕνεκα so far as foresight, caution is required, Id. Ph. 774, cf. El. 1015; ἐκ προνοίης with forethought, purposely, Hdt. 1.120, 159, etc.; opp. κατὰ τύχην, Id. 8.87, cf. Antipho 5.21, Lys. 26.19, Pl. Phdr. 241e; ἀπὸ προνοίας τινῶν by their precautions, Th. 8.95; τὴν π. τὴν ἐς ἡμέας ἔχουσαν Hdt. 8.144; προνοίᾳ τῶν συγγενῶν, φίλων, τῆς πόλεως, by care for . ., And. 1.56; esp. of crimes committed with design or malice prepense, ἐκ προνοίας τραῦμα, ἐκ π. φόνοι, Aeschin. 3.212, Din. 1.6, etc.; ἐκ π. ἀποθνῄσκειν Antipho 1.22, cf. Lys. 3.28; τὰ ἐκ π., opp. ἀκούσια, Arist. Pol. 1300b26; so οὐδεμία π. ἐστι τραύματος no intention of wounding, Lys. 3.41; πρόνοιαν ἔχειν (or ἴσχειν) τινός to take thought for . ., show care for . ., E. Alc. 1061, Th. 2.89, etc.; περί τινος S. Ant. 283; ὑπέρ τινος Isoc. 16.9; ἡ τοῦ χόρτου π. PFlor. 131.7 (iii A. D.), cf. 148.2 (iii A. D.): c. inf., πολλὴν π. εἶχεν εὐσχήμως (fort. εὐσχήμων) πεσεῖν E. Hec. 569; πολλὴν π. ἔχειν μέλλοντας . . to beware of doing a thing, Antipho 5.91; π. ποιεῖσθαί τινος D. 21.97, etc.: pl., X. Oec. 7.38.
- 2 providence, τοῦ θείου ἡ π. Hdt. 3.108; τοῦ θεοῦ S. OC 1180; θεία π. E. Ph. 637 (troch.); πρόνοιαι θεῶν Pl. Ti. 44c: abs., divine providence, προνοίας ἔργῳ X. Mem. 1.4.6, etc., cf. Zeno Stoic. 1.44, Cleanth. ib. 121, Chrysipp. ib. 2.168, al. (περὶ προνοίας as title of one of his works, ib. 3.203).
- 3 Pythag. name for five, Theol.Ar. 31.
- 4 office of προνοητής, POxy. 472.10 (ii A. D.).
- III Πρόνοια Ἀθηνᾶ Athena as goddess of Forethought, under which name she was worshipped at Delphi, D. 25.34, D.S. 11.14, Parth. 25, Paus. 10.8.6, Plu. Praec. 2.825b, Jul. Or. 4.149b, etc.; at Delos acc. to Macr. Sat. 1.17.55, cf. Aristid. 1.97 J., Or. 37(2).26; also Ἰουλία θεὰ Σεβαστὴ Π. IG 3.461: this name of Athena, which is guaranteed by the context in D., Aristid., Jul., Macr. ll. cc., seems to have been a distortion of the name Προναία or Προνᾴα (v. πρόναος I), but πρόνοια is f.l. for Προναία (or Προνᾴα) in Aeschin. (v. πρόναος 1), and D.S., Parth., Paus., Plu. ll. cc. shd. perh. be corrected.
1. voorkennis:
2. voorzorg:
3. zorg, aandacht:
- 1forethought λέγοντι Ζῆνα φυλάξαι π[ρ]ονοί[ᾳ], ἁνίκ (supp. Lobel) Pae. 12.11
- Iforesight, foreknowledge, Aesch., Soph.
- IIforesight, forethought, forecast, Soph.; ἐκ προνοίας with forethought, purposely, Lat. consulto, Hdt.; ἀπὸ προνοίας τίνων by their precautions, Thuc.:—esp. of crimes committed with design or malice prepense, ἐκ προνοίας τραύματα Aeschin.; τὰ ἐκ πρ., opp. to ἀκούσια, Arist.:— πρόνοιαν ἔχειν (or ἴσχειν) τινός to take thought for . ., shew care for . ., Eur., etc.; περί τινος Soph.; c. inf., πολλὴν πρ. εἶχεν εὐσχήμως πεσεῖν Eur.
- 2divine providence, Hdt., Attic
-
…παίδων ἐφιλονικήσαμεν ἡμεῖς πρὸς ἀλλήλους, τούτου ἕνεκα ἐξελάσαι τινὰς ζητῆσαι ἐκ τῆς πατρίδος. ἔπειτα δὲ καὶ οὐδεμίαν ἡγούμην πρόνοιαν εἶναι τραύματος ὅστις μὴ ἀποκτεῖναι βουλόμενος ἔτρωσε. τίς γὰρ οὕτως ἐστὶν εὐήθης, ὅστις ἐκ πολλοῦ προνοεῖται ὅπως ἕλκος…
Lysias, Speeches
-
…κατέσχον, οὐδὲν ἧττον τό γʼ ἐκείνων πεποιῆσθαι. καὶ ταῦτα ἤδη καὶ πρότερον πολλάκις ὑμεῖς οὕτω διέγνωτε περὶ τῆς προνοίας. καὶ γὰρ δεινὸν ἂν εἴη, εἰ ὅσοι ἐκ μέθης καὶ φιλονικίας ἢ ἐκ παιδιῶν ἢ ἐκ λοιδορίας ἢ…
Lysias, Speeches
-
…ἐπὶ τὴν οἰκίαν τὴν τούτου ὄστρακον ἔχοντες, καὶ ὡς ἠπείλουν αὐτῷ ἐγὼ ἀποκτενεῖν, καὶ ὡς τοῦτό ἐστιν ἡ πρόνοια. ἐγὼ δʼ ἡγοῦμαι, ὦ βουλή, ῥᾴδιον εἶναι γνῶναι ὅτι ψεύδεται, οὐ μόνον ὑμῖν τοῖς εἰωθόσι σκοπεῖσθαι…
Lysias, Speeches
-
…μεθʼ ἡμέραν, ἀλλʼ ἐνταῦθα ἦλθον οὗ αὐτὸς ἔμελλον ὑπὸ πλείστων ὀφθήσεσθαί τε καὶ συγκοπήσεσθαι, ὥσπερ κατʼ ἐμαυτοῦ τὴν πρόνοιαν ἐξευρίσκων, ἵνʼ ὡς μάλιστα ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ὑβρισθείην ; ἔτι τοίνυν, ὦ βουλή, καὶ ἐκ τῆς μάχης…
Lysias, Speeches
-
…τὴν δύναμιν. ἐπεβίω δὲ δύο ἔτη καὶ ἓξ μῆνας · καὶ ἐπειδὴ ἀπέθανεν, ἐπὶ πλέον ἔτι ἐγνώσθη ἡ πρόνοια αὐτοῦ ἡ ἐς τὸν πόλεμον. ὁ μὲν γὰρ ἡσυχάζοντάς τε καὶ τὸ ναυτικὸν θεραπεύοντας καὶ ἀρχὴν μὴ ἐπικτωμένους ἐν…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…μʼ ἐλέγξῃ τὴν ἐμὴν εὐεργέτιν προδόντʼ ἐν ἄλλης δεμνίοις πίτνειν νέας, καὶ τῆς θανούσης ἀξία δέ μοι σέβειν πολλὴν πρόνοιαν δεῖ μʼ ἔχειν. σὺ δʼ, ὦ γύναι, ἥτις ποτʼ εἶ σύ, ταὔτʼ ἔχουσʼ Ἀλκήστιδι μορφῆς μέτρʼ…
Euripides, Alcestis
-
…, ὁ δʼ αὖτις τὸν αὐτόν σφι χρησμὸν ἔφαινε, κελεύων ἐκδιδόναι Πακτύην Πέρσῃσι. πρὸς ταῦτα ὁ Ἀριστόδικος ἐκ προνοίης ἐποίεε τάδε · περιιὼν τὸν νηὸν κύκλῳ ἐξαίρεε τοὺς στρουθοὺς καὶ ἄλλα ὅσα ἦν νενοσσευμένα ὀρνίθων γένεα ἐν τῷ νηῷ…
Herodotus, The Histories
-
…. πρέπον γέ τἂν ἦν δαίμονος τοὐμοῦ τόδε. ἀλλʼ οὖν ἐγὼ ʼφύλαξα τοῦτό γʼ ἀρκέσαι. ἐπῄνεσʼ ἔργον καὶ πρόνοιαν ἣν ἔθου. τί δῆτʼ ἂν ὡς ἐκ τῶνδʼ ἂν ὠφελοῖμί σε ; δός μοι προσειπεῖν αὐτὸν ἐμφανῆ τʼ ἰδεῖν…
Sophocles, Ajax
-
…κἀτελῆ φυλάξομαι, αὐτὴ δὲ νοῦν σχὲς ἀλλὰ τῷ χρόνῳ ποτέ, σθένουσα μηδὲν τοῖς κρατοῦσιν εἰκαθεῖν. πείθου · προνοίας οὐδὲν ἀνθρώποις ἔφυ κέρδος λαβεῖν ἄμεινον οὐδὲ νοῦ σοφοῦ. ἀπροσδόκητον οὐδὲν εἴρηκας · καλῶς δʼ ᾔδη σʼ ἀπορρίψουσαν ἁπηγγελλόμην…
Sophocles, Electra
-
…καὶ βροτῶν. ἴστω δʼ, ὅστις οὐχ ὑπόπτερος φροντίσιν, δαεὶς τὰν ἁ παιδολυ μὰς τάλαινα Θεστιὰς μήσατο πυρδαῆτιν πρόνοιαν, καταίθουσα παιδὸς δαφοινὸν δαλὸν ἥλικʼ, ἐπεὶ μολὼν ματρόθεν κελάδησε, ξύμμετρόν τε διαὶ βίου μοιρόκραντον ἐς ἆμαρ .…
Aeschylus, Libation Bearers