πυθμήν

πυθμήν, ένος, ὁ,

• bottom, of a cup or jar, δειλὴ δʼ ἐνὶ πυθμένι φειδώ Hes. Op. 369 (so prov. ἐν τῷ πυθμένι τοῦ πίθου Lib. Ep. 127.2); τὼ δὲ πίθω πατάγεσκʼ ὀ πύθμην Alc. Supp. 25.9, cf. Arist. Pr. 936a32, Sor. 1.91; distd. from πύνδαξ, Arist. Pr. 938a14; φιάλη . . ἡ ἐπὶ τὸν π. καὶ τὸ στόμα τιθεμένη Asclep.Myrl. ap. Ath. 11.501d, cf. Apollod. ib. a; this sense is doubtful in Il. 11.635 (cf. infr. 4 and Ath. 11.488f), and in IG 1(2).282.111, 11(2).161 B 120, 287 B 89,131,143 (Delos, iii B.C.); ἐν τῷ π. ἐπιγραφὴν ἔχουσα Inscr.Délos 313a102, cf. 320 B 45, al. (iii B.C.).
• • • 2 generally, base, foundation, χθόνα ἐκ πυθμένων κραδαίνειν A. Pr. 1046 (anap.); π. γαίης, πέτρης, Orph. A. 92, L. 162; foot of a mountain, Arat. 989.
    • 3 of the sea, bottom, depth, π. θαλάσσης, πόντου, λίμνης, Hes. Th. 932, Sol. 13.20, Thgn. 1035; τοῦ πελάγους Pl. Phd. 109c, cf. 112b; also Ταρτάρου, abyss, Pi. Fr. 207.
    • 4 support under a cupʼs handle, δύω δʼ ὑπὸ πυθμένες ἦσαν Il. 11.635 (cf. supr. I); legs of a tripod, 18.375.
    • 5 pl., sockets, ἐκ πυθμένων ἔκλινε κλῇθρα S. OT 1261.
    • 6 in Anatomy, fundus of univalves, Arist. HA 529a6, PA 680a23; lower parts of the testes, Ruf. Onom. 105 (but, upper part of the uterus, Sor. 1.7, Gal. 2.889); also γενειάδος π. A. Fr. 27; distal end of a quince, Aët. 1.111.
    • 7 metaph., Δίκας ἐρείδεται π. the base of Justice is firmly set, A. Ch. 646 (lyr.); π. κακῶν Orph. A. 893; πυθμένες λόγων fundamental principles, Protag. ap. D.L. 9.54; Ζεὺς π. γαίης τε καὶ οὐρανοῦ Orph. Fr. 168.4.
  • II stock, root of a tree, παρὰ πυθμένʼ ἐλαίης Od. 13.122, 372, cf. 23.204; ἐν π. φηγοῦ Hes. Fr. 134.8; π. δρυός Ion Trag. 28; ὁ π. τῆς ῥίζης Dsc. 4.104, cf. 3.126; σεύτλου πυθμένες beet-roots, BGU 1118.17 (i B.C.); ἁλικακκάβων π. ib. 1120.37 (i B.C.); ἀμπέλου Str. 2.1.14, cf. PPetr. 1 p.78 (iii B.C.); ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ π. Thphr. HP 2.2.9, cf. CP 3.13.3: metaph., ἐκ νεάτου π. ἐς κορυφήν Sol. 13.10.
  • • 2 stem, stalk, πυροῦ, κριθῶν, Arist. GA 728b36, D.S. 1.14; σύκων Poll. 2.170; τυτθὸν . . ἐν χθονὶ πυθμένα τείνει Nic. Th. 639.
    • • b metaph., stem, stock of a family, A. Ch. 260, Supp. 106 (lyr.); σμικροῦ γένοιτʼ ἂν σπέρματος μέγας π., i.e. great things might come from small, Id. Ch. 204; πυθμένες θάλλουσιν ἐσθλῶν B. 5.198; π. δικῶν, of a litigious person, Com.Adesp. 896.
  • III in Arithmetic, base of a series, i.e. lowest number possessing a given property, π. ὁ δέκα (of the numbers such that the previous integers contain an equal number of primes and non-primes) Speus. ap. Theol.Ar. 62; ἐπίτριτος π. the first couple of numbers giving the ratio 4:3, Pl. R. 546c, cf. Nicom. Ar. 1.21, 2.19. [ῠ in A. ll. cc.; ῡ by position in Ep., etc.] (Cf. Skt. budhnás ‘bottom, base’, Lat. fundus, OE. botm.)

πυθμήν, ένος, ὁ, die Tiefe, der Grund, Boden von Trinkgefäßen ; χρύσεα δέ σφʼ ὑπὸ κύκλα ἑκάστῳ πυθμένι θῆκεν, Il. 18.375, vgl. 11.535 ; Hes. O. 367 ; θαλάσσης, der Grund, die Tiefe des Meeres, Th. 932, wie πόντου, Solon. 5.20 ; λίμνης, Theogn. 1029 ; Ταρτάρου, Pind. fr. 223 ; χθόνα δʼ ἐκ πυθμένων αὐταῖς ῥίζαις πνεῦμα κραδαίνοι, Aesch. Prom. 1048 ; ἐκ δὲ πυθμένων ἔκλινε κοῖλα κλῇθρα, aus den Angeln, Soph. O.R. 1261 ; ἐν μέσῳ τῷ πυθμένι τοῦ πελάγους οἰκῶν, Plat. Phaed. 109c ; πυθμένα οὐκ ἔχει οὐδὲ βάσιν, 112b ; eines Fasses, Pol. 22.11.15 ; Sp., wie Luc. Navig. 5, Mort.D. 11.3 ; πυθμένι λίμνης, Nic. Ther. 368 ; θαλάσσης, Orph. Arg. 421 ; auch übertr., κακῶν ἀνεφαίνετο πυθμήν, 893. – Bes. auch der Stamm od. das Wurzelende eines Baumes, παρὰ πυθμένʼ ἐλαίης, Od. 13.122 ; 23.204 ; Strab. 11.10.2 ; übh. Stamm, σμικροῦ γένοιτʼ ἂν σπέρματος μέγας πυθμήν, Aesch. Ch. 202, vgl. 258 ; Suppl. 98 ; Arist. gen. anim. 1.20 ; DS. 1.14 ; Wurzel, ταῦρον ἐν χθονὶ πυθμένα τείνει, Nic. Ther. 639. – In der Arithmetik die Wurzelzahl ; ἐπίτριτος, Plat. Rep. VIII.546e, eine Zahl, welche die Wurzelzahl und noch ein Drittel derselben enthält ; vgl. Arist. Polit. 5.12 ; Theol.arithm. – Verwandt mit πύνδαξ, von dem es Arist. Probl. 25.2 unterscheidet.

πυθμήν

-ένος, ὁ.

• • 1

    A base or support : δύω ὑπὸ [δέπαϊ] πυθμένες ἦσαν Il. 11.635 (app. the base of the hollow part ran out again after contraction to form a foot).

    A leg of a tripod : χρύσεά σφʼ ὑπὸ κύκλα ἑκάστῳ πυθμένι θῆκεν (fitted a wheel under each leg) Il. 18.375.

  • 2

    The base of a tree, the part of the trunk next the ground Od. 13.122, 372, Od. 23.204.

πυθμήν

• 1depths Ταρτάρου πυθμένα πτίξεις ἀφανοῦς σφυρηλάτοις ἀνάγκαις fr. 207.

πυθμήν , ἔνος: bottom of a vase, trunk, butt of a tree, Il. 11.635, Od. 13.122, 372.

πυθμήν, ένος,

• • Ithe hollow bottom or stand of a cup, Lat. fundus, Il., Hes., etc.
  • • 2of the sea, the bottom, depth, Hes., Solon., etc.
    • 3the bottom or foundation of a thing, in pl., χθόνα ἐκ πυθμένων κραδαίνειν Aesch.; ἐκ π. ἔκλινε κλῇθρα Soph.; δίκας π. the anvil-stand on which is forged the sword of retribution, Soph.
  • IIthe bottom, stock, root of a tree, Od., Solon.:—metaph. the stem or stock of a family, Aesch.; σμικροῦ γένοιτʼ ἂν σπέρματος π. μέγας, i. e. great things might come from small, Aesch.