Logeion | ἕλιξ

ἕλιξ (A), ῐκος, ὁ, ἡ, as Adj.,

twisted, curved: in Hom. and Hes., as in S. Aj. 374 (lyr.), Theoc. 25.127, epith. of oxen, commonly understood of their twisted, crumpled horns, cf. ἑλικτός I; also expld. of the movement of their bodies as they walk, rolling: freq. coupled with εἰλίπους, cf. Il. 12.293 and Sch. ad loc., etc.; ἕλιξ abs.,= βοῦς, E. Ba. 1170 (lyr.): later of various objects, ποταμός Pi. ap. Sch.Il.Oxy. 221 ix 15; ἕλικα ἀνὰ χλόαν on the tangled grass, E. Hel. 180 (lyr., cf. sq. [ἕλιξ] III); δρόμος Nonn. D. 2.263; σειρή Tryph. 322.

ἕλιξ (B), poet. εἷλιξ, ῐκος, ἡ, (ἑλίσσω)

anything which assumes a spiral shape: once in Hom., γναμπτάς θʼ ἕλικας, of armlets or ear-rings, Il. 18.401 (cf. ἑλικτήρ), cf. h.Ven. 87, Arist. Mir. 840b20:—afterwards in various relations:
- II whirl, convolution, ἕλικες στεροπῆς flashes of forked lightning, A. Pr. 1083 (anap.); of circular or spiral motion, αἱ κινήσεις καὶ ἕλικες τοῦ οὐρανοῦ Arist. Metaph. 998a5; ἕλικα ἐκτυλίσσειν Ti.Locr. 97c; wreath of smoke, A.R. 1.438.
- III tendril of the vine, Thphr. CP 2.18.2; βοσκὰς εὐφύλλων ἑλίκων E. Hel. 1331 (lyr.); βότρυος ἕλικα παυσίπονον the clustering grape, Ar. Ra. 1321 (lyr.).
- - 2 tendril of ivy, Id. Th. 1000; also, ivy. Hedera Helix, Thphr. HP 3.18.6, 7.8.1.
  - 3 curl or lock of hair, AP 10.19 (Apollonid.), 12.10 (Strat.), Anacreont. 16.6.
  - 4 coil of a serpent, E. HF 399 (lyr.): pl.,feelers of the polypus, AP 9.14 (Antiphil. Byz.).
  - 5 volute on the capital of a column, Callix. 1, Vitr. 4.1.12.
- IV convolution of a spiral shell (cf. ἑλίκη II), Arist. HA 547b11: pl., convolutions of the bowels, Id. PA 675b24: sg., colon, ib. 675b20; also of the ear, Id. de An. 420a13, Ruf. Onom. 44.
- V spiral running round a staff, Ael. VH 9.11, Ath. 12.543f; on a childʼs ball, A.R. 3.139; spiral strip folded round the scytale, Plu. Lys. 19.
- - 2 Geom., spiral, Epicur. Ep. 2p.40U., Hermesian. 7.86; περὶ ἑλίκων, title of work by Archim.; also,= κύκλος, Hsch.
  - - b of planets’ orbit, Eudox. Ars 5.3, Theo Sm. p.201 H.; but also of the sunʼs and moonʼs orbits, Eudox. Ars 9.2.
  - 3 helix, screw-windlass, employed in launching ships, invented by Archimedes, Moschio ap. Ath. 5.207b.
  - 4 treadmill used to raise water, Ph. 1.410.
- VI pl., involved sentences, D.H. Th. 48.
- VII Adj. winding, ὁ ῥοῦς φέρεται ἕλικα πορείαν Dion.Byz. 3.

1 no ref. al mov. curvo, retorcido, esp. epít. ref. los bóvidos de retorcidos cuernos ἕλικες καλαὶ βόες εὐρυμέτωποι Il.12.355, cf. 15.633, Stesich.Fr.Lille 272, frec. emparejado c. εἰλίπους: εἰλίποδας ἕλικας βοῦς ἔσφαζον Il.9.466, cf. 23.166, Od.1.92, Hes.Op.795, δὴ τότε χορτάζειν ἕλικας βόας ἔνδον ἐόντας a la sazón, ceba ya los bueyes de retorcidos cuernos que tienes en casa Hes.Op.452, ἐν δ' ἑλίκεσσι βουσὶ καὶ κλυτοῖς πεσὼν αἰπολίοις S.l.c.

• rizado, ondulado ἕλικά τ' ἀνὰ χλόαν E.Hel.180, πλόκαμος γὰρ ἕλιξ ἐπιδέδρομεν ὤμοις AP 2.284 (Christod.).

2 retorcido, sinuoso ἕ. πορείαpaso tortuoso del estrecho del Bósforo, Dion.Byz.3

• que describe un movimiento curvado, que gira ἕλικές τε καὶ πλατεῖαι ... ἄνοδοιsubidas anchas y en espiral de escaleras, I.BI 5.157, σειρή Triph.322, ἕ. δρόμοςcurso circular del orbe, Nonn.D.2.263, ἕ. κομήτης Nonn.D.2.515, ἕ. ναύτης por el bamboleo, Nonn.D.3.214, ἕ. ... ἠχώ Nonn.D.38.380, φυτὸν ... ἕ. ὄφις ἀμφιχορεύει una serpiente enrollada danza alrededor de una planta Nonn.D.40.476, fig. ἕ. ἄτρακτος ἀνάγκης el huso de la necesidad en su giro Nonn.D.2.678, ἕ. χρόνος ref. los cambios de la vida, Nonn.Par.Eu.Io.14.29

• que describe un movimiento en zig zag del relámpago, Nonn.D.2.461

• bot. κιττός ἕ. hiedra trepadora uno de los tres tipos de hiedra, quizá ref. la subespecie Hedera poetarum Nyman, Dsc.2.179.1, cf. ἕλιξ,-ῐκος, ἡ II 3.

3 negro ταῖς δὲ τριηκόσιοι ταῦροι συνάμ' ἐστιχόωντο κνήμαργοί θ' ἕλικές τε, διηκόσιοί γε μὲν ἄλλοι φοίνικες con ellas se alineaban juntamente trescientos toros patialbos y negros y otros doscientos rojizos Theoc.25.127, cf. Sch.Er.Il.12.293, Hsch.

I por su figura, de objetos

1 de joyas, gener. plu. brazaletes, collares γναμπτάς θ' ἕλικας κάλυκάς τε καὶ ὅρμους realizadas por Hefesto Il.18.401, cf. Nonn.D.43.401, εἶχε δ' ἐπιγναμπτὰς ἕλικας κάλυκάς τε φαεινάς de adornos de Afrodita h.Ven.87, cf. Arist.Mir.840^b20

• de otros adornos en forma circular pendientes, aros, anillos Hsch.s.u. ἕλικες.

2 de partes de plantas brote, de la vid sarmiento, pámpano φύλλοισι καὶ ἀργυρέῃς ἑλίκεσσινcon hojas y sarmientos de plata cincelados en el escudo, Hes.Sc.295, βοσκὰς εὐφύλλων ἑλίκων E.Hel.1331, φέρομεν ἐξ ὀρέων ἕλικα νεότομον ref. la cabeza de Penteo, E.Ba.1170, ἕ. ἀμπέλου con empleo medicinal, Dsc.Eup.1.154.1, φοίνικος κείρας πρωτογόνους ἔλικας cortando tallos recién brotados de palma, AP 4.1.50 (Mel.)

• zarcillo de la vid σκολιὸν πλέγμα ... ἕλικος red del zarcillo enmarañada Simon.FGE 957, βότρυος ἕλικα παυσίπονον Ar.Ra.1321, κέχυται βοτρυόπαις ἕλικι ἄμπελος con el zarcillo se extiende una vid cargada de racimos Theoc.Ep.4.8, cf. Thphr.CP 2.18.2, de la hiedra κύκλῳ δὲ περί σε κισσὸς εὐπέταλος ἕλικι θάλλει Ar.Th.1000

• tb. cepa, o tal vez sarmiento δεσμεύων ... τῇ ἕλικι τὸν πῶλον τῆς ὄνου αὐτοῦ atando a la cepa la cría de su pollino LXX Ge.49.11.

3 de diversos mov. zigzag, circunvolución, espiral ἕλικες ... στεροπῆς A.Pr.1083, del mov. de los planetas πάντας γὰρ τοὺς κύκλους αὐτῶν στρέφουσα (φορὰ) ἕλικα (el movimiento) arrastrando en espiral todos sus círculos Pl.Ti.39a, αἱ κινήσεις καὶ ἕλικες τοῦ οὐρανοῦ los movimientos y revoluciones del cielo Arist.Metaph.998^a5, de los astros ὥσθ' οἷόν τιν' ἕλικα κινεῖσθαι de manera que se mueven en una especie de movimiento helicoidal Epicur.Ep.[3] 93, Πυθαγόρην, ἑλίκων κομψὰ γεωμετρίης εὑρόμενον Hermesian.7.86, κυανέη ... †θάλασσα† οὐρανὸν ὀρφναίων ἑλίκων ἐζώσατο δεσμῷun azulado mar ciñó el cielo con una cadena de oscuras espirales en una tormenta, Colluth.207.

4 del cabello rizo, bucle, onda, AP 10.19 (Apollonid.), 12.10 (Strat.), Anacreont.17.6.

II usos esp. en cien.

1 zool., de partes de anim. espiral, espira δράκοντα ..., ὅς ... ἀμφελικτὸς ἕλικ'a la serpiente, que enroscada en su anillo dicho del dragón de las Hespérides, E.HF 399, de la que forma la concha de algunos moluscos, Arist.HA 547^b11, Dsc.2.4.2

• plu. de un pulpo tentáculos, AP 9.14 (Antiphil.)

• de las gambas antenas Ael.NA 16.13

• n. de un tipo de molusco οἱ πενταδάκτυλοι ... ὑπ' ἄλλων κλῃζόμενοι Ἕλικες ἢ Ἀκτινοφόροι Xenocr.23, cf. Plin.HN 32.147.

2 anat. espiral, circunvolución, pliegue plu. de los intestinos, Arist.PA 675^b25, tb. en sg., Arist.PA 675^b20, ἡ τῶν ἐντέρων ἕ. Gal.4.686, ἡ μακρὰ ἕ. τῶν ἀγγείων Gal.4.568, cf. 578

• en el oído conducto auditivo ὁ εἷλιξ τῆς ἀκοῆς Chrys.l.c.

• en la oreja hélix reborde externo, Arist.de An.420^a13, Ruf.Onom.44, Poll.2.86, 5.97.

3 bot., un tipo de planta trepadora Thphr.HP 3.18.6, 7, 7.8.1, ἁ δὲ κατ' αὐτόν καρπῷ ἕλιξ εἱλεῖται ἀγαλλομένα κροκόεντι y en torno a éste se enlaza la hiedra, ufanándose de su fruto color azafrán Theoc.1.31, cf. Phan.Fr.Hist.37.

4 téc. espiral, aro, cerco ἕ. κυανέηespiral esmaltada que rodea una pelota, A.R.3.139, ἕλικος περιθεούσης τό τε ἄνω καὶ τὸ κάτω μέρος de una mesa, I.AI 3.140, σκίπωνί τε ἐστηρίζετο χρυσᾶς ἕλικας ἐμπεπαισμένῳ se apoyaba en un bastón realzado con espirales de oro Ath.543f, (σκυτάλης) ἡ ἕλιξ que forma la correa enrollada alrededor de la escítala, Plu.Lys.19

• mec. cabrestante, árgana máquina inventada por Arquímedes para botar los barcos, Moschio Hist.1.2.4

• molino, noria para sacar agua ἡ ἕ., τὸ ὑδρηρὸν ὄργανον Ph.1.410

• rollo, envoltura ἕ.· τύλιγμα Hsch.

5 geom. espiral de una línea en un plano εἴ κα εὐθεῖα γραμμὰ τᾶς ἕλικος ἐπιψαύῃ Archim.Spir.13, 14, Papp.234, 238

• espiral cilíndrica ὥστε ἐν τῷ κυλίνδρῳ πλείονας ἕλικας γράφεσθαι Hero Fr.2.284, cf. 286, Papp.260

• espiral esférica, Papp.264, 268

• como tít. de una obra de Arquímedes περὶ ἑλίκων Sobre las espirales Papp.298, pero tb. περὶ τῆς ἕλικος Papp.272.

6 arq. voluta de un capitel, Callix.1 (p.165.12), cf. Vitr.4.1.12, Ath.206b, como adorno en vasos, copas ὑπερήρειστο δὲ κατὰ τὸ μεσαίτατον τοῦ κύτους σπείρᾳ περιαγομένῃ εἰς ἕλικας δέκα I.AI 8.79.

7 astr. órbita ἕλικα ἐκτυλίσσειdescribe una órbita el sol, Ti.Locr.97c, de las estrellas, Ps.Eudox.Ars 5.3, cf. 9.2, Theo Sm.201, οὐράνιαι ἕλικες Nonn.D.1.225.

8 ret., del estilo retorcido vuelta, complicación, revuelta τὰ πεπλεγμένα καὶ πολλὰς τὰς ἕλικας ἔχοντα σχήματα D.H.Th.48.4.

9 meteor., cierto rayo zigzagueante ἕλικες δὲ ὅσοι ἐς ἑλικοειδῆ γραμμὴν διᾴττουσι Arr.Phys.3 (p.189.9).

10 fil., otro n. de la tríada Phot.Bibl.143b39.

•DMic. e-]ri-ko.

•Deriv. en -ικ- de la r. *H₁u̯el- ‘girar’.

1 ἕλιξ, ικος (ὁ, ἡ)

1 roulé en spirale, en parl. d’une boucle de cheveux, Christ. Ecphr. 284 ; d’une corde, Triphiod. 322 ||

2 p. suite, qui décrit un mouvement circulaire, une courbe, Nonn. D. 2, 263 ; particul. ép. des bœufs, à cause du mouvement tortueux de leurs jambes (sel. d’autres, à cause de leurs cornes recourbées, cf. ἑλικτός ; ou sel. d’autres, noir), Il. 15, 633 ; Od. 1, 92 ; Soph. Aj. 375 ; Thcr. Idyl. 25, 127 (noir, sel. Fritzsche, cf. Hsch.).

Étym. cf. p.-ê. εἰλέω « tourner » ; autrement p.-ê. pré-grec.

2 ἕλιξ, ικος (ἡ) [ῐκ]

I spirale, particul.

1 zigzag d’un éclair, Eschl. Pr. 1083 ||

2 zigzag de la fumée, A. Rh. 1, 438 ||

3 orbe ou replis tortueux d’un serpent, Eur. H.f. 399 ||

4 évolution circulaire des astres, T. Locr. 97c ; ou mouvement circulaire du ciel, Arstt. Metaph. 2, 2, 27 ||

II tout objet en spirale :

1 objets naturels (spirale d’un coquillage, Arstt. H.A. 5, 13, 13 ; replis des intestins, Arstt. P.A. 3, 14, 23, etc. ; replis de l’oreille, Arstt. An. 2, 8, 9 ; boucle de cheveux, Anacr. 16, 7 ; Luc. Am. 26 ; poils frisés des cheveux ou de la barbe, Anth. 10, 19 ; 12, 10 ; tentacules du polype, Anth. 9, 14 ; vrille de la vigne ou sarment, Th. C.P. 2, 18, 2 ; sorte de lierre, Eur. Bacch. 1171 ; Th. H.P. 3, 18, 6) ||

2 objets travaillés en spirale (bracelets, Hh. Ven. 87 ; pendants d’oreille, Il. 18, 401 ; collier, Arstt. Mir. 110 ; spirale d’un bâton, El. V.H. 9, 11 ; Ath. 543c) ; particul. spirale de la scytale lacédémonienne, Plut. Lys. 19 ; volute ou spirale du chapiteau d’une colonne, Ath. 206b ; toute machine en forme de spirale, c. à d. hélice proprement dite, Hermésian. (Ath. 599a) ; poulie, Moschion hist. (Ath. 207a) ; sorte de machine hydraulique, Phil. 1, 410 ; vis, Athénée méc. ; fig. période arrondie, t. de rhét. DH. Thuc. 48 (ἕλιξ 1).

ἕλιξ -ικος, ἡ, poët. ook εἷλιξ [~ 2. εἰλέω]
1. spiraal, kronkel, schicht: ἕλικες στεροπῆς ζάπυροι vurige bliksemschichten Aeschl. PV 1083; van slangen: ἄπλατον ἀμφελικτὸς ἕλικα eromheen gekronkeld met zijn vreselijke kronkels Eur. HF 399; van spiraalvormige zaken (planten, haren, sieraden): γναμπτὰς ἕλικας gekromde spiraalarmbanden Il. 18.401; περί σε κισσὸς ... ἕλικι θάλλει om je heen bloeit klimop met zijn kronkelrank Aristoph. Th. 1000; βοστρύχων ἕλικες pijpekrullen [Luc.] 49.26.
2. als adj. gedraaid, gekronkeld: ἕλικά τ’ ἀνὰ χλόαν tussen het vervlochten groen door Eur. Hel. 180; uitbr. van runderen met gedraaide hoorns, kromhoornig.

ἕλιξ ¹, ικος, ὁ, ἡ, gewunden, geringelt, gekräuselt ; bei Hom. Beiwort der Rinder, mit gebogenen, schön gewundenen Hörnern ; andere Erkl. bezogen es auf die krummen Füße, oder οἱ εὖ ἑλισσόμενοι ἐν ταῖς ὅποι δέον κάμπαις, oder erkl. gar ἕλιξ = μέλας. – Auch Soph. Aj. 367 ; Theocr. 25.127 ; vgl. noch Eur. Bacch. 1171. Bei Sp. auch δρόμος, Nonn. D. 2.263, u. öfter von Tänzern, = ἑλισσόμενος, sich drehend ; πλόκαμος, Christodor. ecphr. 284. Bei Eur. Hel. 180 χλόα, vgl. 1330.

ἕλιξ ², ικος, ἡ, das Gewundene, Gezackte, der Zickzack des Blitzes, Aesch. Prom. 1085 ; Armbänder u. Ohrringe, Il. 18.401 ; h.Ven. 87 ; vgl. ἑλικτήρ ; Halsband, Arist. Mirab. 110 ; Windungen des Drachen, Eur. Herc.F. 499 ; des Schneckengehäuses, Arist.; eine Verzierung an Stöcken, Ael. V.H. 9.11 Ath. XII.543f ; von den Windungen der Lazedämonischen Skytala, Plut. Lys. 19 ; das Gekräusel der Locken, πλοκάμων Anacr. 16.7, wie Luc. am. 26 ; ξανθοφυεῖς, Strat. 8 (XII.10); des Barthaares, Apollnds. 8 (X.19); bei Polypen = πλεκτάναι, Fangfäden, Antiphil. 23 (IX.14); der Kreis, bes. den die Himmelskörper beschreiben, Arist. Metaph. 2.2.27, öfter, u. A., wie ἕλικα ἐκτυλίσσειν Tim.Locr. 97c ; Weinranken, Theophr., Diosc. u. A.; βότρυος ἕλικα παυσίπονον Ar. Ran. 1321, Weinrebe, Traube ; – die Schnecken am Säulenkapitäl, Ath. V.206b ; die Spirallinie, Hermesian. bei Ath. XIII.599a ; daher Name verschiedener Maschinen, Flaschenzug, Ath. V.207b, Schraubengang u. ä. – Eine Art Epheu, Ar. Th. 1000 u. A. – Der Schwibbogen, Gewölbe, Sp. – Von künstlichen Verschlingungen der Rede, Dion.Hal. Thuc. 48.

ἕλιξ

-ικος, ἡ

[ἑλικ-, ἑλίσσω.]

An ornament of some kind in spiral form Il. 18.401.

ἕλιξ

-ικος

[prob. as ἕλιξ., with twisted or crumpled horns. Or poss. fr. (σ)ελ- as in σέλας, shining, sleek.]

Epithet of oxen Il. 9.466 = Il. 23.166, Il. 12.293, Il. 15.633, Il. 18.524, Il. 21.448: Od. 1.92 = Od. 4.320, Od. 9.46, Od. 11.289, Od. 12.136, 355, Od. 22.292, Od. 24.66.

ἕλιξ (ϝελίσσω): bent around, as epith. of kine, crumple-horned; joined with εἰλίποδας, Il. 9.466, Od. 1.92, and with εὐρυμέτωποι, Od. 11.289, Od. 12.355.—Subst., ἕλικες γναμπταί, armlets bent into a spiral. (See cut No. 2.)

ἕλιξ, ῐκος, ὁ, ἡ, ἑλίσσω

adj. twisted, curved, of oxen, either with twisted, crumpled horns, or rolling as they walk, Hom., etc.:—later, ἕλικα ἀνὰ χλόαν on the tangled grass, Eur.

ἕλιξ ἑλίσσω

anything which assumes a spiral shape:
- - 1an armlet or ear-ring, Il.
  - 2a twist, whirl, convolution, ἕλικες στεροπῆς flashes of forked lightning, Aesch.
  - 3the tendril of the vine, Eur.: of ivy, Eur.
  - 4a curl or lock of hair, Anth.
  - 5the coil or spire of a serpent, Eur.

ἕλιξ

Saved

Recent