alte
alte, high, on high, from above, loftily
altē: (adv.), aloft, on high; high, 1.337; high up; deeply, deep; comp., altius, higher. (altus)
altē, adv., v. alo, P. a. fin.
altē, Adv. m. Compar. u. Superl. (altus), I) hoch, a) eig.: escendere in malum (Mast) alte, Varr. fr.: alte in terram cadere, Varr. fr.: extollere pugionem, Cic.: cadere, hoch herab, Cic.: se tollere a terra altius, Cic.: altissime evolare, v. Adler, Suet.: alte cinctus, Hor. – b) übtr.: alte ascendere, Cic.: spectare, die Blicke hoch heben = nach Hohem (nach einem hohen Ziele) streben, Cic.: ingenium altissime assurgit, Plin. ep.: ille dies virtutem Catonis altissime illuminavit, Vell.: eadem facta claritate vel obscuritate facientium aut tolluntur altissime aut humillime deprimuntur, Plin. ep.: alte natus, Albinov. – II) tief, a) eig.: alte obruere celocem, Varr. fr.: ferrum haud alte in corpus descendisse, Liv.: sulcus altius impressus, Cic.: repetiti od. tracti altius gemitus, Sen. rhet. u. Sen. phil. – b) übtr.: quod verbum in Iugurthae pectus altius quam quisquam ratus erat descendit, Sall.: quod dictum altius in pectus Bassiani descendit, Spart.: alte conquiesse, Afran. com.: penitus atque alte usum ac sententiam legis introspicere, Gell.: verbum transferre altius, zu kühn, hart usw., Cic.: alte petere, weit herholen, Cic.: altius repetens, Verg.: altius perspicere, weiter sehen, tiefer nachdenken, Cic.: altius expedire, von Anfang an erzählen, Tac.: altius animis maerere, Tac.: ea offensio altius penetrabat, quia etc., Tac.: haec odia altissime sedent, Ps. Quint. decl. – altius (eingehender) disserere m. folg. indir. Fragesatz, Tac. ann. 3, 25 extr.
ut lapis ‥ ~ius ipso in loco reponeretur
adduxerat ‥ equos dextrarios ‥ ingredientes ~ius
~ius elevati
altea ‥ laciora habet folia quam alia malva et alcius crescit
perversitatis procella ~ius intumescat
quod ~ius in cor regis ascendit
inter nobiles urbes ‥ civitas Londonie ‥ una est que ‥ caput ~ius extollit
ut ~ius repetens ab origine pandam
deliciosa minus alteque in scrinia mentis / digna venire parum
clerici non nutriant longos capillos sed ~e tonsos
tuba raucisonis reboat clangoribus alte
pueri ‥ primitus ~e legant et postea ‥ cantent
canentes ~e
canere ~issime et serenissime
petierunt ‥ quod nulla acra terre que in bondagio vel servicio tenetur ~ius quam ad iiij d. haberetur(
illam villam ‥ teneat ‥ in perpetuum ‥ ~e et basse subtus terram et supra terram
stare ordinationi nostre ~e et basse
submittendo se ‥ diffinicioni nostre ~e et basse
altē, (9) adv. (altus), ¶ 1 en haut, de haut : alte spectare Cic. Tusc. 1, 82 ; Rep. 6, 25, regarder en haut (vers les hauteurs) ; cruentum alte extollere pugionem Cic. Phil. 2, 28, lever en lʼair un poignard ensanglanté ; alte cadere Cic. Or. 98, tomber de haut ¶ 2 profondément : sulcus altius impressus Cic. Div. 2, 50, sillon creusé un peu profondément ; ferrum haud alte in corpus descendisse Liv. 1, 41, 5, [elle dit] que le fer nʼa pas pénétré profondément dans le corps ; quod verbum in pectus Jugurthæ altius descendit Sall. J. 11, 7, cette parole pénétra dans lʼâme de Jugurtha plus profondément ; altius animis mærebant Tac. Ann. 2, 82, la douleur était plutôt au fond des âmes ¶ 3 de loin : rem alte repetere Cic. Or. 11, reprendre une chose de loin ; altius initium rei demonstrandæ petere quam... Cic. Cæc. 10, commencer sa démonstration en remontant plus haut que...; cum verbum aliquod altius transfertur Cic. Or. 82, quand on emploie une métaphore un peu hardie || altissime Plin. Min. Ep. 5, 14, 5 ; 8, 4 ; Suet. Aug. 94.
de LezignanComitis Marchiæ anno 1242. in Not. ad Joinvillam pag. 49 :
Nos et terram nostram Alte et Basse ipsius Domini Regis supposuimus voluntati.Charta Gregorii X. PP. apud Petrum Mariam Campum in Regesto part. 2, Histor. Eccles. Placentinæ num. 156 :
Memoratus Guido cum ejulatu non modico.... se Alt et Bas, sine tenore, modo vel conditione aliqua nostris mandatis exponens, etc.Libertates villæ de
Villereysann. 1253 :
Quæ quatuor forisfactaCharta S. Ludovici Regis ann. 1259 :(furtum, homicidium, raptus et adulterium) Haut et Bas ad nostram remanent voluntatem.
In ipsos Alte et Basse compromiserunt.
Tandem nos et dictus Guillelmus frater nosterEt pag. 105. ex Registro Parlamenti ann. 1270 :compromisimus ad invicem mera et spontanea voluntate ducti Alte et Basse in dominum Guidonem fratrem nostrum præpositum Insulensem, interposito juramento.
Fuit a partibus... compromissum ita quod idem dux rationibus partium auditis, Alte et Basse suam possit omnino facere voluntatem.
Vide Probat. Hist. Monmorenciacæ pag. 96. 97.La li ont fait homage et feauté Cil dou pais volaintiers et de gré, Et Haut et Bas deviennent si juré.
Possint ordinare, declarare, addere, detrahere... temperare, ac litteras et firmitates inde faciendas dictare de Alto et Basso, et pro suæ omnimodo libito voluntatis.Vide Rymerum tom. 1. pag. 776. col. 3.
Potestatem habemus Haut et bas disponere et ordinare de præmissis ad voluntatem nostram.
Alta justitia, alta jurisdictio, altum et bassum dominium, seu ut sæpius legitur,
Alt et bas, Alte et basse, de alto et basso, non, ut Cangius vult, supremum jus denotant, sed potius omnimodam jurisdictionem, omnimodam potestatem.
Alte et basse, etc. est, Omnino, prorsus. libere, ad arbitrium ; uti bene interpretatur Carpenterius. Plane aliud sonand Alta justitia et Alta jurisdictio.
de Mazaugues:
Et custodiebant oves suas in dicto territorio Alte et basse, sine prohibitione alicujus, etc.
Promiserunt ei quod nuntios seu oratores suos post eam transmitterent, quibus expressum darent mandatum, quod Alte et basse nihil agerent, nisi prout et quantum ipsa dictaret et diceret eis.Nostris
Haut et bas, eadem notione, in Lit. ann. 1364. tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 473 :
Nostre hostel dessusdit, tout ainssi comme il se comporte, extent en lonc, en ley, en toutes ses parties, Haut et bas, avec touz les jardins, etc.Vide infra Alto et basso.
altē adv.with comp.
- altus, high, on high, from above, loftily: cruentum alte tollens pugionem: dextram alte extulit, V.: puer alte cinctus, H.: se tollere altius: altius praecincti, H.— Meton., deep, deeply, far: ferrum haud alte in corpus descendisse, L.: alte volnus adactum, V.: frigidus imber Altius ad vivum persedit, V.: sulcus altius impressus. — Fig., highly, loftily: alte spectare: altius se efferre.—Deeply, profoundly: altius aspicere: aliquid repetendum altius.—From afar, remotely: alte petitum prooemium, far-fetched: oratio tam alte repetita: altius expedire, from the beginning, Ta.