antiphona
antiphōna, ae, f. (v. ἀντίφωνος), der Wechselgesang, Ps. Augustin. serm. 303, 3. Cassian. inst. 2, 2, 1. Greg. Tur. hist. Franc. 2, 37. – Nbf. antiphōna, ōrum, n., Cassian. inst. 3, 8, 4.
dulcibus antifŏnae pulsent concentibus aures
quomodo juxta ritum primitivae ecclesiae assono vocis modulamine, binis adstantibus choris, persultare responsoriis antifonisque reciprocis instruerem
dum nequaquam omnes ‥ antifonas sive responsoria dicere nossent
ambulans in circuitu ‥ canendo antifonam: ‘asparges me, Domine, ysopo’
cantent ~am de cruce, inde ~am de S. Maria
composita quattuor ~arum cantilena
~e sunt quasi cantilene ad animorum recreationem divinis laudibus inserte
officium misse quinquepartitum est: pars prima est ~a ad introitum misse ‘kyrie eleison’
secundum morem ipsius patrie [Majoris Britannie ] ipsi layci ipsam ~am †qui [l. que ] incipit ‘ave, rex gentis angelorum’ circa ignem loco benedic[i ]te frequentant
antiphŏne signant flammas ardentis amoris
~a dicta quod sit ‘vox reciproca’ et per eam psalmus intonatus de choro ad chorum revertetur
cum una zona nigra texta litteris aureis continentibus †~a
†antiphora, A.evensonge
antĭphōna, æ, f. (ἀντιφώνη), chant alternatif : Cassian. Inst. 2, 2, 1 ; Eccl.
Cordigerotemeritatem fuisse hunc in modum publice repressam :
Aprehendens ipsum revolvit super genua sua, erat enim valde fortis ; elevatis itaque pannis, quia ille magister contra sanctum Dei Tabernaculum locutus fuerat, cepit eum palmis percutere super quadrata Tabernacula quæ erant nuda ; non enim habebat femoralia vel Antiphonam ; et quia ipse infamare voluerat Beatam Virginem, allegando forsitan Aristotelem in libro priorum, iste predicator confutavit legendo in libro suorum posteriorum. De hoc autem omnes qui aderant gaudebant. Tunc exclamavit quædam devota mulier dicens : Domine predicator detis ei alias quatuor palmatas pro me, et alia postmodum dixit : detis etiam ei quatuor, sicque multæ aliæ rogabant, etc.Hinc forte
Visus est sibi in occiduo graduum, qui ad sacram ædem ducunt, ascensu stare, ubi præter divinam Domini imaginem, quam Antiphoneti appellant, ipsius etiam Niconis effigies expressa est.
Antiphonetireferri posse : unde cum Martenio lubentius interpretor de imagine Christi pulpito apposita aut depicta, ubi
Chastelainin Martyr. univers. pag. 955. ita nimirum appellatam fuisse hanc imaginem, quod eam Judæo in pignus mercator quidam tradiderat. Cui sententiæ non parum favet vox
Antibiblium, quam vide. Vide præterea
Mannide Sigil. ant. tom. 6. sigil. 8.
Καὶ ἀναστάντα πάντα τὰ μοναστήρια, ἅμα τοῖς Ἀρχιμανδρίταις αὐτῶν, ἐξῆλθον ἐπὶ τὸ παλάτιον, ψάλλοντες ἀντίφωνα.Eddius Steph. in Vita S. Wilfridi cap. 44 :
Aut quomodo juxta ritum primitivæ Ecclesiæ consono modulamine,Alcuin. Poem. 3 :binis adstantibus choris, persultare responsoriis Antiphonisque reciprocis instruerem.
Præsentem ergo diem cuncti celebremus ovantes, Et reciproca Deo modulemur carmina Christo.
Nulla Professa vel vidua absente Episcopo vel Presbytero, in domo sua Antiphonas cum Confessore, vel servo suo faciat.
Antiphonarumusum Antiochenæ tradidisse scribunt, ut Theodoretus, lib. 2. Hist. Eccl. cap. 24. et ex eo Sigebertus, et Radulphus Tungrensis.
Anthaine, nostris. eadem notione, in Lit. remiss. ann. 1413. ex Reg. 167. Chartoph. reg. ch. 98 :
Une hymne ou Anthaine de saint Nicolas, qui se commence :Nicolai solemnia.
Antoine, in Testam. Joan.
Lessilléann. 1382. inter probat. Hist. Sabol. pag. 390 :
Pour avoir par chacun Dimanche au commencement de la grant messe dudit rectour et de ses successeurs une Antoine, verset et oraison ordinaire des mors sur la sepulture de moy.
Responsorio, quod in Responsoriis unus dicat versum, in Antiphonis autem alternent versibus chori.
Interim cantatur Antiphona ad Introitum, quæ ab introitu Sacerdotis ad altare hoc nomen meruit habere.Ita etiam appellatur in libro Sacramentorum Gregorii Magni, statim initio. Fortunat. lib. 5. Poem. 3 :
in natalitio Gregorii Episcopi, cum Antiphona dicere rogaretur, in Missa dictum.Eadem quæ Introitus vocatur. Vide in hac voce, et Menardum ad Sacram. Gregor. pag. 3.
quæinquit Alamarius lib. de Ord. Antiph. cap. 69.
currunt per Dominicas noctes.
Antiphonamque præoptatamipse in Evangelium levavit, et clare percantavit.
de Cangédicuntur illæ solemniores Antiphonæ incipientes per interjectionem O, quæ septem diebus ante Nativitatem Domini decantantur.
Salve Regina,quod facta fuerit ab Ademaro Episcopo Podiensi, ut auctor est Albericus in Chron. MS. ann. 1130 :
Dicebatur autem Antiphona de Podio, eo quod HaimarusPluribus probatLeibnit. Episcopus Podiensis eam fecerit.... unde in quodam Capitulo generali Cisterciensi veniam suam accepitAdemarus(Beatus Bernardus) , qualiter hæc Antiphona ab omni Ordine reciperetur ; quod et factum est.
Wionlib. 5. Ligni Vitæ cap. 105. hujus Antiphonæ auctorem fuisse Hermannum Contractum Ordinis S. Benedicti Monachum. At Guill. Durandus in Rationar. lib. 4. cap. 22. Petro Compostellano Episcopo illam adscribit : cui suffragatur Claudius a Rota in Notis ad Pseudo-Luitprandum. Hanc alii S. Bernardo, qui sub ea tempora vixit ascribunt.
Bernardum voce Angelica audivisse decantari Antiphonam Salve Regina ex integro usque ad finem, quam corde tenus et postea scripsisse, atque B. Eugenio Papæ transmisisse refertur, ut ex præcepto auctoritatis Apostolicæ per Ecclesias solemnis haberetur... quod et factum est. Hinc tom. 2. Operum S. Bernardi hæc Antiphona
compositadicitur
a Sanctis et a Sanctis instituta. Refert laudatus Albericus,
quater in anno Ordinem suum(Cluniacensem) hanc Antiphonam concinere, quatuor nempe solemnitatibus præcipuis B. Virginis, Purificatione, Annunciatione, Assumtione et Nativitate.
Sabbato in Adventu Domini,.... cantor major tenet chorum in capa serica rubea, injungens Antiphonam, etc.