armillum
- a vessel for wine (ante- and post-class.): armillum, quod est urceoli genus vinarii, Varr. ap. Non. p. 547, 15: armillum vas vinarium in sacris dictum, quod armo, id est humero deportetur, Paul. ex Fest. p. 2 Müll.—Hence the proverb, ad armillum revertere, or redire, or simply, ad armillum, to return to one's old habits, to begin one's old tricks again, Lucil. ap. Non. p. 74, 13: at illa ad armillum revertit et ad familiares feminarum artes accenditur, Ap. Met. 9, 29, 3.—With a more pointed reference, Apuleius, speaking of Cupid, changes armillum in the proverb into armile = armamentarium, an armory, Met. 6, 22, 3.
armellum, vas vinarium
Χρυσοφοροῦσι δε, περὶ μὲν τοῖς τραχήλοις στρεπτὰ ἔχοντες. περὶ δὲ τοῖς βραχίοσι καὶ τοῖς καρποῖς ψέλλια.Et Polyb. lib. 2 : (29, 8.)
Armillæ Gallicælatioris segmenti instar, lapillis ac margaritis intextæ, quæ si non totum brachium, certe inferiorem brachii partem tegebant, unde et
Brachialiadicuntur, interdum et
Manicæ. Glossæ Biblicæ MSS. :
Armil, sive
Armel, eam vestium partem, qua lacerti brachiaque teguntur, vocant, uti monet Cluverius lib. 1. Germ. antiq. cap. 8. Vide Cregor. Turonens. lib. 2. Hist. cap. 42. et Gesta Reg. Franc. cap. 18.
ArmillasDanis militibus tribuunt Dudo de Act. Norman. lib. 1. pag. 64. 65. Will. Malmesburiensis lib. 2. de Gest. Angl. cap. 12. Saxo Grammaticus lib. 2. pag. 28. 33. Florentius Wigorn. et Hovedenus ; ad quas jurare solitos scribit Ethelwerdus lib. 4. Histor. Anglic. cap. 3 :
Eique statuunt jusjurandum in eorum Armilla sacra.Nisi hoc loco
Ut Armillæ et bruniæ non dentur negotiatoribus :hac enim lege vetantur arma distrahi mercatoribus. Has denique armillas, quas et
Baugasvocabant, ut præcipua Regiæ dignitatis ornamenta habuisse Francos nostros, pluribus docuimus ad Alexiadem pag. 261. 262. quod etiam de Danis ac Anglis testatur Simeon Dunelmensis lib. 2. de Dunelmensi Ecclesia cap. 13. et Thom. Walsinghamus pag. 196. Vide Luithprandum lib. 1. cap. 7. et infra in Bauga.
Au départir (le duc Richart) dona à l'un une Armille de fin or, quatre livres pesant ; à l'autre dona une moult riche espée.Quod vero in hastiludiis
armilla, ut plurimum, donabantur victores,
Henriet saicha une dague,.... et la geta à laditte femme partele manière, que se icelle dague n'eust encontré une Armiole plaine de vin, tenant trois quartes ou environ, etc.
ARMILLUMa sort of wine-jug (urceolus, Varro, ap. Non. s. 5. p. 547). Festus mentions it as used in sacrifices, and derives it from armus, as carried on the shoulder (Paul. Diac. p. 2, Müller). The word must, however, have been a familiar one, as it gave rise to a proverb, anus ad armillum, or ad armillum redire, revertere, to return to one's old tricks (Lucil. ap. Non. p. 74, 13; Apul. Met. 9. p. 197; in 6. p. 123, armile is variously explained by armillum and armarium).
The three last words, armilausa, armilla, and armillum, all illustrate the use, rare in classical Latin, but no doubt common enough at an earlier period, of armus for the human shoulder (humerus). This sense of the word is well discussed by Conington on Verg. A. 4.11, 11.641-Z2.
[W.W]A wine-jug (urceolus) used in sacrifices, and carried on the shoulder (armus), whence the name.