homo
homo, a human being, man, person
man is a prudent and wise being
- a human being, man.
- I Lit.
- A In gen.: animal hoc providum, sagax, multiplex, acutum, memor, plenum rationis et consilii quem vocamus hominem, praeclara quadam condicione generatum esse a summo deo, etc., Cic. Leg. 1, 7, 22; cf., on the natural history of man, Plin. 7 praef. sq.; § 5 sq.: decem hominibus vitam eripis, indictā causā, Cato ap. Gell. 13, 25 (24), 12: dum quidem unus homo Romanus toga superescit, Enn. ap. Fest. p. 302 Müll. (Ann. v. 486 Vahl.); cf.: unus homo nobis cunctando restituit rem, id. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 313 ib.): navus repertus homo Graio patre Graius homo rex, id. ap. Fest. p. 169 Müll. (Ann. v. 183 ib.): homo jam grandior, Ter. Phorm. 362: homo amicus nobis ... homo antiqua virtute ac fide, id. Ad. 440 sq.; cf.: bonus homo et nobis amicus, Cic. Fam. 16, 18 fin.: quid est, quod homo masculus lubentius videre debeat bella uxore?Varr. ap. Non. 248, 16: infelix, Plaut. Am. 1, 1, 169 (321): homo omni doctrina eruditus, Cic. Fin. 1, 5, 13; cf.: homo summā prudentiā, multā etiam doctrinā, id. Fam. 3, 7, 5: de hujus hominis (i. e. Pompei) felicitate, etc., id. de Imp. Pomp. 16, 47: iners atque inutilis, id. Off. 3, 6, 31; cf.: contemptus et abjectus, id. Agr. 2, 34, 93: insulsus, id. Tusc. 1, 8, 15; cf. also: hominum homo stultissime, Ter. Ad. 218: quid hoc homine faciatis? Cic. Verr. 2, 1, 16, § 42: consulere generi hominum, the human race, mankind, id. Rep. 3, 12: genus hominum, id. ib. 2, 26; id. de Or. 1, 9, 36; Hor. Ep. 2, 1, 7 et saep. (more freq., genus humanum; v. humanus and genus); cf.: natura hominem conciliat homini ... hominum coetus et celebrationes, Cic. Off. 1, 4, 12: placet Stoicis, quae in terris gignantur, ad usum hominum omnia creari, homines autem hominum causa esse generatos, id. ib. 1, 7, 22: homines plurimum hominibus et prosunt et obsunt, id. ib. 2, 5, 17: is dictus popularibus olim, Qui tum vivebant homines, Enn. ap. Cic. Brut. 15, 58 (Ann. v. 308 Vahl.): homines Romani, Cic. de Imp. Pomp. 14, 41: lege conciliati homines cum dis putandi sunt, id. Leg. 1, 7, 23: pro deum atque hominum fidem! Plaut. Curc. 5, 3, 16 (694) et saep.: divumque hominumque pater, Enn. ap. Varr. L. L. 5, § 65 Müll. (Ann. v. 566 Vahl.); so, id. ap. Cic. N. D. 2, 2, 4 (Ann. v. 567) and ap. Gell. 12, 4 (Ann. v. 254); but homo, sing., is used of the human race, mankind (= homines, genus humanum), when it has no predicate joined with it: qua haud scio an quidquam melius sit homini datum, Cic. Lael. 6, 20; 3, 11: taces, Monstrum hominis? Ter. Eun. 696; cf.: odium illud hominis impuri, Cic. Fam. 12, 1, 1: quid hoc sit hominis? Plaut. Am. 2, 1, 26 (576); cf.: quid illuc hominus est? Ter. Eun. 833; in addresses: nisi caves tu homo, etc., id. Heaut. 1003: tu homo adigis me ad insaniam, id. Ad. 111.—In apposition: mares homines, Plaut. Poen. 5, 5, 32 (1311): amanti homini adulescenti, id. Trin. 1, 2, 94 (132); cf.: filius homo adulescens, Ter. Phorm. 1041; v. adulescens: verberare hominem senem, id. Ad. 562: servom hominem, id. Phorm. 292: oculi hominis histrionis, Cic. de Or. 2, 46, 193: nemo homo, Plaut. Pers. 2, 2, 29 (211); cf.: ut homo nemo velit nisi hominis similis esse, Cic. N. D. 1, 28, 78; v. nemo. —Of females: mater, cujus ea stultitia est, ut eam nemo hominem appellare possit, Cic. Clu. 70, 199: quae (Io) bos ex homine est, Ov. F. 5, 620; Juv. 6, 284: dulcissimum ab hominis camelinum lac, Plin. 28, 9, 33, § 123: homines feminae (opp. mares homines), Aug. Civ. Dei, 3, 3.—
- 2 Prov.
- a Quot homines, tot sententiae, many men, many minds, i. e. every one has his own opinion, Ter. Phorm. 454; Cic. Fin. 1, 5, 15.—
- b Ut homo est, ita morem geras, Ter. Ad. 431 (but in Plaut. Most. 3, 2, 36 (725) spurious, v. Ritschl ad h. l.).—
- c Homines, dum docent, discunt, Sen. Ep. 7, 8 fin.—
- d Aiunt homines plus in alieno negotio videre quam in suo, the lookers-on see farther in the game than the players, id. ib. 109, 16. —
- e Homo nulli coloris, neither fish nor flesh, Plaut. Ps. 4, 7, 99 (1201).—
- f Homo sum; humani nihil a me alienum puto, Ter. Heaut. 77; cf.: homo ego sum, homo tu es, Plaut. Trin. 2, 4, 46 (447).—
- g Lupus homo homini, non homo, quom qualis sit non novit, Plaut. As. 2, 4, 88 (494).—
- B In partic.
- 1 Pregn., in a good or a bad sense.
- a In a good sense (cf. vir), a man, as a reasonable or moral being: homo es, qui me emunxisti mucidum, Plaut. Ep. 3, 4, 57 (493): si homo esset, eum potius legeret, Cic. Att. 2, 2, 2: nox te expolivit hominemque reddidit, id. de Or. 2, 10, 40: si vis homo esse, id. Att. 4, 15, 2: homines visi sumus, id. ib. 13, 52, 2: nos quod simus, quod habeamus, quod homines existimemur, id omne abs te habere, id. Fam. 7, 29, 1: si tu sis homo, Ter. Ad. 934: et tu illum tuom, si esses homo, sineres, etc., if you had a man's sense, id. ib. 107: exuens hominem ex homine, Cic. Fin. 5, 12, 35: cum Socrates Alcibiadi persuasisset, eum nihil hominis esse, that he was nothing of a man (i. e. in no respect such as a man should be), id. Tusc. 3, 32, 77: (Nero) dicebat se quasi hominem tandem habitare coepisse, like a human being, Suet. Ner. 31: me hominem inter homines voluit esse, Petr. 39. —
- b In a bad sense, a man, as a weak, mortal being, subject to error, of low condition (rare): fateor me saepe peccasse, nam et homo sum et adhuc juvenis, Petr. 130: cf. homines sumus, non dei, id. 75: (Demosthenes, Homerus) summi sunt, homines tamen, Quint. 10, 1, 25.—In fem.: quae si hoc tempore non diem suum obiisset, paucis post annis tamen ei moriendum fuit, quoniam homo nata fuerat, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5, 4.—Also of servants (as distinguished from a free Roman): homo P. Quinti, Quintus's man, i. e. his slave, servant, Cic. Quint. 19, 61: vinum familiae ... Saturnalibus et Compitalibus in singulos homines congios, Cato R. R. 57, 2; Cat. 10, 16.—
- 2 In opp. to a woman, a man (anteand post-class., and very rare): mi homo et mea mulier, vos saluto, Plaut. Cist. 4, 2, 57 (727); Lact. 2, 12; Dig. 48, 19, 38.—*
- 3 In milit. lang., homines, opp. to cavalry, foot-soldiers, infantry: capti homines equitesque producebantur, Caes. B. C. 2, 39, 5; cf. vir. —
- 4 Homo novus, v. novus.—
- 5 Bodies, corpses: jam pigritia singulos sepeliendi promisce acervatos cumulos hominum urebant, Liv. 5, 48, 3.—
- 6 Particular phrases.
- a Paucorum hominum esse, to have but few intimates, be choice in one's company: (Maecenas) paucorum hominum et mentis bene sanae. Hor. S. 1, 9, 44: homo est Perpaucorum hominum, Ter. Eun. 409.— Hence, comically, of the favorite but rare fish, acipenser: Scipio vide, quid agas: acipenser iste paucorum hominum est, Cic. Fragm. ap. Macr. S. 2, 12 (see the anecdote in connection).—
- b Inter homines esse (agere).
- α To be among the living, to be alive, to live (very rare): Hercules numquam abiisset ad deos, nisi cum inter homines esset, eam sibi viam munivisset, Cic. Tusc. 1, 14, 32: inter homines esse desinere, i. e. to die, Dig. 31, 1, 59; so, agere inter homines desinere, Tac. A. 15, 74 fin.: ab hominibus ereptus est, Dig. 31, 1, 58.—
- β To see the world, be among men: iste homo qui numquam inter homines fuerit, Cic. Rosc. Am. 28, 76.—
- II Transf., esp. in familiar lang., the man, the fellow, instead of the pron. he, his, him: haben argentum ab homine? Plaut. Ps. 4, 7, 65 (1167): ibi homo coepit me obsecrare, ut, etc., Ter. Eun. 261: itast homo, id. Ad. 143: dixit, se senatui roganti de Marcello ne hominis quidem causa negaturum, Cic. Fam. 4, 4, 3: ei medico imperasti, ut venas hominis incideret, id. Pis. 34, 83: tantum esse in homine sceleris, id. Sest. 9, 22 Halm.; 41, 89; id. Verr. 2, 4, 27, § 62: persuasit homini, Nep. Dat. 10, 3: aut insanit homo aut versus facit, Hor. S. 2, 7, 117: agnoscit hominem Caesar, Phaedr. 2, 5, 19 Burm. ad loc.; al.—
- B Hic homo, this man, = I, myself (ante-class. and poet.): hunc hominem velles si tradere, Hor. S. 1, 9, 47: solus hic homo est, qui sciat, etc., Plaut. Curc. 2, 1, 33 (248): tibi verba, huic homini verbera, Ter. Heaut. 343 (cf. hic, G.).
de utriusque sexus ~ine
vita, salus, hominum factor
Christus ‥ jugum mortis ab ~ine excussit
fit ‥ campanarum mirabilis tinnitus, nullis ~inibus funes trahentibus
declinaverunt ~ines a cultu Dei
appellati de morte ~inis
esui ~inum apta
ad formam ~inis que apparet in luna
~o est compositus ex vegetativo, sensitivo, et intellectivo
~o intelligitur ut animale racionale
laborem ad quem ~o nascitur
in ~ine et aliis animalibus
crevit mortalitas ~inum
cum felicitas sit ‥ finis cujuslibet ~inis naturalis
cum patrem ~inem Christus non habuerat
Deo et ominibus
solus Deus heredem facere potest, non ~o
animalia coitu ~inum pulluta occiduntur
ut intellegeret non ~inem esse qui sibi apparuisset, sed spiritum
inclamitans daemones esse et non ~ines
hii [sc. incubi ] partim habent naturam ~inum, partim angelorum
statuam ‥ non ~inem
cum ‥ sitis ~ines, habetote vos ut ~ines
non homines, hominum sunt umbre quos habet orbis / brutescens vitiis
homo se supra ~inem fieri opinatur cum istorum assecutus est disciplinam
trans hominem / induens fortitudinem(
ut ~inem dediscat
finit ~inem
dum primus pulchro fuerat homo / pulsus ab horto
si non pecasset ~o
primus ~o Adam factus est a primis elementis
nascitur humana celsus de carne Creator / ut homo per hominem scandat ad astra Deum
anno millesimo octogesimo primo Dominici hominis [sic MS ]
fuerunt heretici qui docerent Christum esse purum hominem et non Deum
mediator homo Deus unus Christus
per te vivit homo reus, / quem audivit homo Deus
descendit justicia a Deo per Christum, hominem-Deum
Filius viz. Deus-homo
sicut iste homo, demonstrato Filio-homine, est Filius naturalis Dei Patris; sic, si Pater esset homo, iste homo, demonstrato Patre-homine, esset Pater naturalis Dei Filii
Spiritus Sanctus-homo
veterem exuit ~inem; cilicium et monachum induit, carnem crucifigens cum vitiis et concupiscentiis suis
ad ejus [S. Oswaldi ] motionem, veteris ~inis depositis exuviis, ovilis illius gregi sociatus ‥ ibidem ‥ est relictus
ut novum induens ~inem
lacerans homines trux detractio linguae
omnem ‥ ~inem ‥ qui sub Christiana religione vitae caelestis praemia consequi desiderat
[dabuntur ] Leofrune ‥ apud Westune duo ~ines et octo boves
beatus sit omo qui orat pro anima ejus
ibi habet rex lxiij burgenses ‥ et ‥ burgenses aliorum ~inum reddunt ibi ix sol.
omnem recordationem dominice regis curie non potest ~o contradicere(
multis modis potest ~o weram suam forisfacere(
heliotropia ‥ inem ‥ reddit invisibilem
~ines ante tempus fetus colligere cupientes abhortivos genuerunt
cum ‥ ~inibus utriusque sexus
color ~inis sincopizantis
~inibus transeuntibus per pedes
~inibus de ‥ lollardia suspectis
antequam annus volveretur prefatus ~o vita privatur
in ‥ situla positus ~o ‥ descendere cepit
ornetur ‥ virginitatis integritas non exterioris ~inis ‥ venustate sed interioris ‥ caritate
caritatis tuae copulam, fateor, ast dum per interiorem ~inem gustavi ‥(
dum ‥ tota vigilantia interioris ~inis profectum adquirerent neque eos ‥ loci asperitas deterreret ‥
importunitas ‥ occupationum mearum ‥ indies ad vexationem intolerabilem utriusque ~inis succrescentium
in ea parte crypte ubi beati Thome repositus erat mundanus ~o
de adulterio ‥ per totum Chenth habet rex ~inem et archiepiscopus mulierem
uxor istius ~inis
warrantizabimus ‥ terram contra omnes ~ines et feminas
alii sunt ~ines, alii femine
dixerunt quod ipsi scirent dicere unicuicumque ~ini et mulieri que ‥ fortune sibi advenirent
videbam ‥ quantum securitatis ~inibus nostri temporis ‥ increverat
tantis ‥ bonis que premia reddet homonis / paupertas miseri?
inter silvestres ubi pauper mansit homones(
stultum ~inem
dicuntur ficarii ~ines silvani de ficubus viventes
vidit ‥ ~ines equites et ‥ ~ines pedites
robustos corpore ‥ in delicato otio sibi victum querere ‥ eligentes, qui ‥ quandoque ludorum ~ines ‥ nuncupantur
discretus ~o
dominus G. L., jucundus ~o
quidam liber ~o hanc terram tenens
medietatem j liberi ~inis
viij ~ines consuetudinarios
~ines bordarii
liberalis ~inis qui habet consuetudines suas(
mediocris ~inis(
meliorum ~inum presencia(
vicecomes debet xl s. de minutis ~inibus pro defectu hundredorum
juramento antiquorum ~inum
probis ~inibus Rothomagensibus
legales ~ines(v.
tradat illi libera arma, sc. lanceam et gladium; deinde liber ~o efficitur(
cum antiquis ~inibus patrie
hii sunt redditus ‥ de ~inibus servis tenentibus integras virgatas terre
liber ~o, tam masculus quam femina
quod nullus ‥ teneat ~ines ociosos pures ‥ quam ‥
ociosis ~inibus(v.
probos ~ines(v.
nativos ~ines
a quodam suae propriae gentis ~ine constuprata
sine testimonio ~inis hundredi [(AS: ] vel ~inum decime [hundredesmanna AS: ]teoðingmannes
decimales ~ines(
(landman (id est ~o patrie)
~ines ville
de ~inibus comitatus
omnes ~ines London’(
~ines de Sutton
~inibus de Yvelcester
cum ~inibus visneti
~ines ‥ a civitate Caturci
~ines hundredi de Eyhorn’
~ines de halmoto
per ~ines Alemannie
~ines Wallenses(v. 11d infra)
etc.(v.
~inibus de domo Dei
~inibus de hospitalibus de W.
xij(lahmen (id est legis ~ines) debent rectum discernere
verberaverunt ‥ ~inem legis qui secutus fuit negocia magistrorum suorum
quod nullus ~o de lege sit ‥ justiciarius in propria patria sua
~o Dei
si ~o Dei est, sequimini illum
testibus ‥ Giselberto filio ~inis Dei
cum ‥ ~inibus ‥ armatis
~inum ‥ ad arma
cum ‥ duce ~inum armorum
~ines armorum(v. 2
etc.(v.
etc.(v.
tam ~ines ad arma ac ~ines armatos quam alios equites et pedites defensibiles
etc.(v.
Robertus gratis venit versus Scociam pro guerra tanquam ~o eques
~o pedes
per serjantiam inveniendi ‥ unum ~inem adgleyve in exercitu Wallie
cc homines Wallenses, quorum una medietas sit de ~inibus ad lanceas et altera ‥ de sagittariis
filium aut ‥ propinquum suum vel ‥ suum proprium ~inem, liberum vel servum
ego Eadþig rex ‥ cuidam meo fideli ~ine ‥ modicam partem terrae ‥ concedo
dedi cuidam meo ~ini ‥ ij mansas
in eundo ‥ usque S. cum ~inibus suis, equis et harnesio suo
obviavit eis ‥ Gaufridus H. ~o ‥ Matillidis; et ipsi interrogaverunt cujus ~o esset; et ‥ respondit quod fuit ~o ‥ Johannis de M. et debuit ire ad domum de S. propter ‥ ij lintheamina
ij ~inibus episcopi
catalla ‥ Hugo ‥ ~o suus furatus est
dona data ~inibus regis et regina pro bladis et fenis salvandis
pro ~inibus curie ‥ prioris potantibus apud Chester
magna custodia debet invenire xij ~ines, sed ‥ abbreviata est usque ad viij ~ines
xij d. Robertus messor in misericordia quia sinuit ~ines metere male bladum domini
j ~inem ‥ ad herciandum
fuit ~o Edmeratorii, sed potuit ire ad quemlibet dominum cum ista terra
de istis ~inibus xxxvj erant ita dominice regis E. ut non possent esse ~ines cujuslibet sine licentia regis; alii omnes poterant esse ~ines cujuslibet
in Rokelunda j integer liber et ii dim. ~ines Godwini
sit vobis notum ‥ Petrum ‥ regis militem S. Ædmundi et B. abbatis manibus junctis fore feodalem ~inem, regis licentia et monachorum concessu ‥ salva regis fidelitate(
ego ‥ N. ‥ abbas Bertonie dedi ‥ terram de A. Orme, hac conventione ut unoque anno nobis xx oras persolvat et perinde factus est ~o noster supra quatuor evangelista [sic ] jurando se fidelitatem servaturus
omni domino jure licet ~inibus suis defendere ne sibi faciant injuriam(
si coagentes sint ~ines unius domini ‥(
[Heraldus ] ~o ejus factus, omnia que ab illo requisita fuerant super ‥ reliquias juraverat
nullus presbyter efficiatur ~o laici, quia indignum est ut manus Deo consecrate mittantur inter manus non consecrates: quia est aut homicida aut adulter ‥; sed si feudum a laico sacerdos tenuerit ‥ talem faciat ei fidelitatem quod securus sit(
ego rex Henricus assecurabo regi Francorum sicut domino vitam suam ‥ si mihi assecuraverit sicut ~ini suo vitam meam ‥ et terras meas quas mihi conventionavit de quibus ~o suus sum
ego ‥ recepi homagium ‥ Willelmi et ipse inde est ~o meus et heredum meorum et heredes sui erunt inde ~ines mei et heredum meorum sicut de feudo et hereditate per servitium predictum et libertatem omnem
vel Judei debent esse ~ines S. Edmundi vel de villa sunt ejiciendi
avus suus rex David ‥ fuerat ~o veteris Henrici regis ‥ Beauclerk
hanc terram tenuit Elueua, ~o Aschil’, et cui voluit dare potuit
uxor istius hominis fuit ~o Stigandi archiepiscopi
si homo de pluribus dominis et honoribus teneat, quantumcumque de aliis habeat, ei plus debet et ejus residens per judicium erit cujus ~o ligius erit(
concedimus huic Fromundo ligio ~ini nostro parum terre in Burtona
pro hiis supradictis devenit ~o noster ligius contra omnes homines
de ligiis ~inibus comitis de Warennia
Willelmus [rex Scotie ] ~o legius noster devenit pro omnibus terris suis in Anglia de quibus antecessorum nostrorum antecessores sui †legishomines fuerunt
~o legeus
hoc emendet qui eum ad ~inem receperit [(AS: ]se ne to men onfo
abbas ‥ Picotum in ~inem, id est homagium suscepit, eo tenore ut militis j servitium ab eo ‥ inde exhiberet
sit ‥ ~o in Aquario
ut sit inclinatio ad Jovem et illuminatio ad ~inem
➳ formes arch. homonis, homonem Prisc. Gramm. 6, 15 ; Enn. Ann. 138 ; hemonem P. Fest. 100, 5.
- 1. mens; plur. de mensen, het volk; ➤ genus hominum mensheid; hominum coetus; inter homines esse in leven zijn of met mensen omgaan; paucorum hominum esse met slechts weinig mensen omgaan; post hominum memoriam sinds mensenheugenis; monstrum hominis monster v.e. mens; ~ nemo of nemo ~ niemand, geen mens; summi sunt, homines tamen zwakke mensen; hominem ex homine tollere iem. datgene ontnemen wat hem tot mens maakt; pro deum (= deorum) atque hominum fidem!;
- 2. man [factiosus; plebeius man uit het gewone volk; novus man die als eerste in zijn familie een curulisch ambt bekleedt, (Laatl.) nieuweling, parvenu; Romanus Romein; homines nominis Latini behorend tot de Latini];
- 3. (flinke) man, kerel, man van karakter;
- 4. (geringsch.) kerel, persoon;
- 5. plur. (a) personeel, slaven; ➤ tui homines; (b) kolonisten met hun families; (c) (milit.) voetvolk; ➤ capti multi homines equitesque;
- 6. (Laatl.) leenman, vazal.
人。— es 汝宜大胆。 — nata erat 從有死之女而生者。— meus 吾僕。 Magnus homo 超卓之人。英偉。 Est hominum paucorum 少來往之人。Flagitium hominis 人中醜類。Quid hominis es? 汝何人斯。 Homonis pro Hominis.
Suggest a Translation
See an image
Hominesappellati, famuli, actores, procuratores, custodes, etc. Ita usurpant Senator lib. 10. Epist. 5. Ausonius Epist. 22. Pacatus in Paneg. Symmachus lib. 2. Epist. 30. lib. 3. Ep. 27. lib. 5. Ep. 54. Greg. M. lib. 3. Ep. 37. lib. 6. Ep. 9. Jurisconsulti, et alii passim, ut omittam veteres. Vide Cujacium lib. 8. Observ. cap. 14. Jacob. Gothofr. ad Cod. Theod. etc. Hinc
Hominesgeneratim posterioribus sæculis dicti quivis alterius dominio quavis ratione subjecti, seu essent ii servilis conditionis, seu ingenuæ, sed obsequii ac servitii nexu superioribus dominis, atque adeo suis Principibus ratione debitæ fidelitatis subditi.
Hominessunt, quos
Denariales, Chartularios, Ecclesiasticos, Fiscales, Regios, de Corpore, Pertinentes, et ejusmodi nominant, ut alterius
Commendati, Casati, Feudales, Exercitales, Franci, Romani, etc. qui nullo scilicet viliori servitutis nexu, sed ex fidelitate, vel ex obsequio dominis suis quodammodo subsunt. De his sigillatim agimus in singulis epithetis.
hominumliberorum, etiamsi subditorum, conditionem observare est ex Lege Longob. Alii enim
primæ, alii
mediocris, alii denique
minimæet infimæ sortis erant, pro fortunæ ac facultatum modo.
Primæmeminit lib. 1. tit. 9. § 21.
Consuetudo enim est, ut pro minima persona, quæ exercitalis homo invenitur esse, 150. sol. componantur, et pro eo, qui primus est, 300. sol.
Mediocres personæ. Glossæ antiquæ MSS. :
Medii Alemanni, in Legib. Alem. tit. 68. § 4. Ita passim in Cod. Th.
mediocres, pro
pauperioribusac infimis, respectu potentum, dicuntur, in leg. 3. 4. de Extraord. muneribus, (11, 16.)
paupertate mediocres, in leg. 14. de Censitor. (13, 11.)
mediocritas, pro paupertate, in leg. 27. de Annona, (11, 1.) etc. et in hac Inscriptione, Lugduni :
D. M. Jovino Valerioni vet. ex leg. 1. M. Julia Materna conjugi incomparabili memoriam posuit e mediocritate sua, et sub ascia dedicavit.Julius Firmicus lib. 4. Mathes. cap. 7 :
Mediocres in vita, et qui neque facultatibus abundent, etc.
Hominesdenique
minores, in Legibus Longob. lib. 1. tit. 14. § 7.
qui nec casas nec terras habent, qui et
minimæ personæ, cujusmodi sunt
exercitales homines, ibidem tit. 9. § 21.
minimi maximiquein l. un. Cod. Th. de Grege domin. (10, 6.). Vide Manus. Sed præsertim unice et nude.
Hominesappellari cœpere,
vassalli et clientes, qui ratione
beneficiorumac
feudorumdominis suis, speciali ad id facta professione, quæ ex hoc
hominiumet
homagiumdicta est, fidem et servitium, seu militiæ, vel placitorum, aut quodvis aliud debebant : qua quidem notione vocem
Hommeusurpant passim Consuetudines nostræ municipales, quarum locos indivicavit Raguellus. Annales Francor. Fuld. ann. 884 :
Ibi inter alia veniens Zwentibaldus Dux cum principalibus suis, Homo, sicut mos est, per manus Imperatoris efficitur, contestatus illi fidelitatem juramento, etc.Anno 887 :
Quem Imperator.... honorificeActa Episcopor. Cenom. pag. 244 :suscepit ad Hominem, sibique adoptivum filium eum injunxit.
Venientes ergo parati auro et argento et vestimentis nobilibus ad prædictum Regem Francorum gloriosissimum Carolum, deprecati sunt, ut sui mererentur effici Homines : qui et quadam humana cupiditate illusus suscepit eos, et eorum beneficia sua largitione habere promisit.Vita S. Remberti Archiep. Hamburg. n. 27 :
Ut per manus acceptionem Hominem illum Regis fieri, et inter Consiliarios ejus collocari obtinuit.Eadmerus lib. 2. Vitæ S. Anselmi Cant. Arch. cap. 38 :
Homo DucisVetus Charta apnd Beslium pag. 389 :(Rogerii) Rogerus Comes de Sicilia.
Amonuit Hugonem, ut fieret Homo supradicto Bernardo pro ipsam partem de castro, qui fuerat patri suo.Et infra :
Promisit ei Comes sicut debet senior suo Homini rationem vel finem, etc.
Noverint universi præsentes litteras inspecturi, quod ego Hugo de Parvapetra Comes, sum Homo illustrissimi viri Mathæi Ducis Lotharingiæ, et Marchionis de terra Berkeim, sicuti bonæ memoriæ D. Philippus de Hilbevillari de dicta terra Homo suus erat.S. Bernardus Epist. 39. ad Theobaldum Comitem Campaniæ Edit. Mabillonii ann. 1690. tom. 1. col. 51 :
Ipsa est uxor Belini illius Hominis vestri.
Πείθει παραχρῆμα ἄνθρωπον αὺτοῦ γενέσθαι.Sic passim.
Dominus Montispessulani habuerat Hominem suum in omnibus placitis Montispessulani. Hons,pro,
Homme, in Stabil. S. Ludov. cap. 23. 26. et alibi passim. Vide alia notione supra in Homata.
Otterbourneedit. Hearn. pag. 76 :
Monachos Cantuarienses profugavit(Joannes rex) et bona eorum confiscavit ; qua etiam de causa papa Homines Johannis ab ejus fidelitate absolvit.
homagiipræstatione subjecta est. Charta Bald. dom.
de Muyet
de Estréesann. 1241. in Chartul. abb. Montis S. Mart. 1. ch. 96 :
Cum mulier nobilis Joia vidua, domina de Wallaincort, Homo nostra, etc.
HommeGalli dicimus. Gregorius M. lib. 6. Epist. 27 :
Quod vero scribitis, ut excellentissimæ filiæ meæ Gurdiæ et sanctissimæ filiæ ejus domnæ Theotistæ, et magnificis earum Hominibus Domno Marino et Domno Christodoro scribere debeam, etc.
Hommes d'armes. Joannes Fortescutus de Laudibus Legum Angliæ cap. 35 :
Reminiscere...... qualiter villas et oppida regni Franciæ frugum opulentissima, dum ibidem peregrinabaris, conspexisti Regis terræ illius Hominibus ad arma, et eorum equis ita onusta, ut vix in eorum aliquibus quam magnis oppidis tu hospitari valebas, etc.
de Capite. Arest. ann. 1311. in Reg.
Olimparlam. Paris :
In villa S. Quintini, quando aliquis Homo capitis suspectus de aliquo maleficio, etc.
Biduanas omnes faciant, tam Episcopi, Monachi et Moniales, quam Canonici, et eorum infra Casati Homines.Vide Casati.
Item(dicit comes) de Hominibus coactis, ut redimerent escheetas.
collumportat, in Libert. Clarim. ann. 1248. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 600. art. 13.
Homo commendatus, vel fugitivus, etc.Quænam vero fuerit eorum conditio discere est in voce Commendatus, quam videsis.
Capite censi. Homines de corpore, ascriptitii seu glebæ affixi, aut alterius servilis conditionis, in Statuto Philippi Pulcri anno 1302. pro reformat. Regni art. 63. Charta Philippi Aug. Regis Fr. 1180. pro Ecclesia Aurelian. :
Servos et ancillas, quos Homines de corpore appellamus,... ab omni jugo servitutis absolvimus.Bulla Gregorii IX. PP. ann. 1240. in Histor. Monast. S. Mariæ Suession. pag. 451 :
Originarii Monasterii vestri, quos Homines de corpore patria censuit appellandos.Charta Amaluini Abb. Silvæ Majoris ann. 1207. in Tabular. Campan. Bibl. Th. pag. 284 :
Si dominus hominis illius juramento trium Militum et trium aliorum proborum hominum probaverit, quod ille sit Homo suus de corpore, et quod eum pro voluntate sua sicut Hominem de corpore tailliabat.Arestum Paris. 28. Jan. 1319 :
Proponebat, quod dicta Agnes est Femina sua de corpore tailliabilis de alto et basso ad voluntatem, et astricta eidem Militi, videlicet ad tallias, forismaritagium, et mortuam manum, et alias redhibentias, etc.
Tous Hommes et Femmes de corps sont au baillage de poursuite, en quelque lieu qu'ils aillent demeurer, soit lieu franc ou non, et les peuvent les Seigneurs reclamer, et faire reclamer, si bon leur semble, car tels Hommes et Femmes de corps sont censez et reputez du pied et partie de la terre, et se baillent en aveu et denombrement par les vassaux, avec leurs autres terres.
Decanus et capitulum Paris. intendebant probare quod Johannes de Civilliaco est Homo de corpore ecclesiæ B. Mariæ Paris. Homines autem de corpore intelligunt, secundum consuetudinem hujus patriæ, in quibus ecclesia Paris. habet ista jura quæ sequuntur : videlicet manummortuam, forismaritagium, quod non possint promoveri ad clericatum sine licentia capituli : item quod commutantur cum aliis hominibus de corpore aliorum dominorum, persona pro persona : item non habent illam liberam testamenti factionem, quam habent liberi homines istius patriæ.
Blancha illustris comitissa Trecensis ad multas preces quas ei fecimus, nobis, accommodavit Stephanum cutellarium et Mariam uxorem ejus, homines suos, ad serviendum nobis quamdiu vixerimus ad expensas eorum, tali modo quod.... post decessum nostrum ad dominam comitissam et ad hæredes suos, tanquam Homines eorum de corpore sine contradictione aliqua revertentur. Concessit autem dicta domina comitissa pro servitio, quod nobis exhibebunt prædicti Stephanus et Maria, ipsos fore liberos ab omni tallia, tolta, demanda et exactione, per duos solidos singulis annis ipsi comitissæ, vel mandato ejus in festo S. Remigii persolvendos.Et quidem
Homines de corporealiquando appellati videntur, quod operas manuales tantum deberent. Charta ann. 1252. ex Chartul. Campan. in Cam. Comput. Paris. fol. 452. v°. col. 1 :
Promittentes per fidem suam in manu nostra præstitam, quod nec in corpore dictæ uxoris nec corporibus suorum hæredum natorum de suo corpore et nasciturorum, ratione alicujus servitutis, et hæredes sui aliquid in posterum reclamabunt.Vide infra
Homines de suis manibus.
Si aliquis Homo Ligius de corpore et casalagio, vel de corpore sine casalagio, qui sit alicujus domini, contrahat matrimonium cum aliqua muliere quæ sit libera, etc.
Couchans.
Abbas eum requisivit tanquam hominem suum Cubantem et Levantem.Vide Levantes et Cubantes in Levare.
Ecclesiastica femina, in Leg. Ripuar. tit. 14. § 1. qui in Capitulis Caroli C. tit. 9. cap. ult.
Mancipia Ecclesiasticadicuntur. Capitulare Compendiense Caroli C. ann. 868. cap. ult. :
Neque mancipia Ecclesiastica quisquam nisi ad libertatem commutet, videlicet ut mancipia, quæ pro Ecclesiastico dabuntur, in Ecclesiæ servitute permaneant, et Ecclesiasticus Homo, qui commutatus fuerit, perpetua libertate fruatur.Testament. S. Remigii apud Flodoardum lib. 2 :
Vitis plantam super vineam meam... possidebunt, cum Melanio vinitore, quem do in loco Ecclesiastici hominis Albovichi, etc.
Consuetudo enim est, ut pro minima persona quæ Exercitalis Homo invenitur esse, 150. sol. componant, et pro eo qui primus est 300. sol.Leges Wisigoth. lib. 9. tit. 2. § 9 :
Si quisque Exercitalium in eamdem bellicam expeditionem proficiscens, minime Ducem secutus fuerit, etc.Vide Exercitales.
Insuper, qui contumaciter ad corveiam faciendam non venerit, Homo pro falce debebit six deniers.Vide supra Falcatio.
Homme de foy, Vassallus,
Item pour ce que li Homme du froment valent une foiz plus et autre moins, et pour ce que nous devons donner à mangier et à boire à ceux qui doivent ledit froment, etc.
Mandamus præterea tenore præsentium... omnibus et singulis generosis et aliis Hominibus et habitatoribus dictarum terrarum, quathinus donatarium supradictum in eorum verum dominum recipiant et ei obediant.Apud Catalonios
Homo generosus, idem qui mox Honoratus.
Si quis etiam Homo de guerra gradiens cum eis inveniretur ab hostibus tutus erat.
homagioobnoxius. Charta Joann. abb. Maurimon. ann. 1346. ex Cod. reg. 9861. 2. 2. fol. 36. v°. :
ItemInquisit. ann. 1449. ex Tabul. D. Venciæ :(habeo) viginti quatuor vel circa milites et armigeros in Homines fidelitatis, homagii seu vassallos.
Interrogatus an cognosceret dictum dominum testatorem, dixit quod sic, et bene debuit eum cognoscere, cum ipse testis esset Homo homagii dicti domini testatoris.
Homo de paratico, annumeratus. Consule Disquisit. histor. D.
Xaupide Civibus honorat. Barcin. et Perpin. Constit. Jacobi II. reg. Aragon. ann. 1321 :
Intelligimus de hominibus de paratico sive de genere militari, et de Homine honorato civitatis vel villæ.Alia Petri III. itidem reg. Aragon. ann. 1359 :
Et si forsan contigerit quod aliquis baro, miles, vel homo de paratico, civis, burgensis vel Homo villæ honoratus, etc.Vide Honorati.
Hominibus de Potestate.
Ingenuus, in Charta Phil. Aug. ann. 1184. ex Chartul. 34. bis. Chartoph. reg. part. 1. fol. 12. v°. col. 2.
de Chasesdiœc. S. Flori ann. 1464. in Reg. 199. Chartoph. reg. ch. 418 :
Item huit Hommes de justice moyenne et basse ; et vault chacun homme en rente assise deux solz.
Quod si noluero monachus fieri, suscipiant unum de filiis meis cum augmento quod faciam, non tamen infantem, sed Hominem legalem quindecim annorum ætatis aut amplius.Vide Legalis.
Boni
Probi homines, ii scilicet qui in placitis publicis judicia exercebant. Charta ann. 1138. ex Tabul. capit. Carnot. :
Homines legitimi de ipsa terra, vidente ipsoCharta Phil. comit. Fland. ann. 1211 :(Ursione de Merlaio) juraverunt in capitulo quia injuste hoc pedagium acciperet.
Si quis burgensis S. Audomari alicui pecuniam suam crediderit, et ille cui credita est coram legitimis Hominibus et in villa hæreditariis sponte concesserit, etc.Interdum nude ii significantur, qui ex lege idonei sunt ad aliquid faciendum. Libert. Calvimont. ann. 1247. tom. 8. Ordinat. reg. Franc. pag. 516. art. 7 :
Si vero de legitimis Hominibus duellum factum fuerit, etc.Vide Legitimus.
Hominesdicebantur distincti ; unde fortassis intelligendi qui ad homagium manuum admittebantur. Chartularium Æduense in Catalogo feudorum Castellaniæ D.
de Glaneann. 1262 :
Item li Boisserans de Ædua sunt homines domini de Glane. Sed dominus de Glane recepit Guillelmum Boisserans in Hominem de suis manibus.
Ragozdom. S. Sepulcri ann. 1238. in Chartul. Campan. ex Cam. Comput. Paris. fol. 448. v°. col. 1 :
Manumisi Huetum de Chauchigniaco hominem meum de corpore, tali conditione quod... remaneret Homo meus de manibus suis.Vide supra Homines de Corpore.
mansiseu possessionis alicui domino subjecti sunt.
Homines de mansata seu servos ac manentes, cum eorum liberis et famulis, in Inventar. Ms. ann. 1366. Vide in Mansus.
moltanuncupabatur, obnoxius est. Charta ann. 1308. ex Bibl. reg. :
Et se il avenoit que entre ledit chevalier et les siens d'une part, les hommes baniers ou motiers d'autre, eust contans, veut li roys que la querelle, etc.Vide Molta 2.
Fuit dictum sibi per fide dignos et michi quod ipsePhrasis Gallica,(rex) erat à Beuté extra Parisius, et quod Homo mundi, qui vellet pro negociis sibi loqui, non poterat intrare, et quod frustra iremus.
qu'homme au monde ne pourroit, etc. Id est, nemo, nullus.
naturaseu ea parte corporis, qua quis vir est. Lit. remiss. ann. 1469. in Reg. 196. Chartoph. reg. ch. 82 :
Icelle Marotte mettoit sus au suppliantVide Natura 1.(son mary) qu'il nestoit pas Homme naturel, ne capable de mariage.
Statuimus quod omnes Homines de pede, tam rustici quam villani, sive sint nostri, sive ecclesiarum, etc.Constit. MSS. Petri III. reg. Aragon. ann. 1351 :
Et qui contrafecerit, si miles vel homo paraticus, aut civis, aut homo villæ honoratus fuerit, ad exilium decennii ex sola delatione absque spe veniæ condempnetur ; et si Homo pedes fuerit, pugnum amittat.
Si Homines Pertinentes sine voluntate domini sui hoc fecerint.Leo Marsic. lib. 3. cap. 43 :
Familias Hominum ad ipsum locum Pertinentes.
Hombre de plaza, Homo publicus, præcipuusque ac notus. Instr. pacis inter cives et burg. Narbon. ann. 1236. inter Probat. tom. 3. Hist. Occit. col. 380 :
Si aliquis homo... hujusmodi treugas frangere... præsumpserit, det nomine pœnæ,... si fuerit miles, vel Homo de plassa, D. solidos Melgor, et si fuerit ministerialis, vel quælibet alia persona, C. solidos Melgor.
Johannem Villeloup hominem dicti nostri prioratus esse dicebamus de corpore et capite, taillabilem et explectabilem de alto et basso, ac etiam de prosecutione et manumortabilem.Libert. villæ
d'Ecanann. 1371. tom. 7. Ordinat. reg. Franc. pag. 390. art. 1 :
Noz hommes et femmes de corps, mainmortables et de poursuite, etc.Vide Secta fugitivi in Fugaces.
Quæstæseu tributo obnoxius. Reg. Cam. Comput. Paris. sign. JJ. rub. fol. 10. r°. :
Jurati dixerunt et recognoverunt se esse Homines quæstales domini regis Angliæ et ducis Aquitaniæ.Vide in Quæsta.
Aldiones, qui ad prædium Regis vel fisci pertinent. Lex Ripuar. tit. 11. § 3 :
Si quis Regio aut Ecclesiastico Homini de quacumquelibet re forciam fecerit.Leges Caroli M. apud Murator. tom. 1. part. 2. pag. 107.
Homo Regis, id est, fiscalinus, vel Ecclesiasticus, id est lidus, interfectusIta se inscribit Johannes de Kieurchis Præpositus S. Quintini.c. solid. componatur. Homo Regis, Homme le Roy.
id est, Nobilis, in Jure Danico apud Ludewig. tom. 12. Reliq. MSS. pag. 181.
Emendet Bernardus de Aviciano Imberto et suis totas malefactas quas Imbertus habet factas de ipso castello Enforas, post Imbertus ipsum castellum sibi abstulit, et ita tamdiu suus Homo remaneat in pedibus.Infra :
Donec suus Homo permaneat in pedibus.Id est, ni fallor, quamdiu in ejus servitio militari perseveraverit.
Consuetudinarii, seu
Coustumiers, qui servitium domino debent.
servitium, in Signum.
Lequel Hilet appella l'exposant sanglant villain, sers taillable ; dont ledit exposant, qui est Homme d'estat, et non pas de serve condition, doulent et courrociez, etc.Vide infra Status 13.
Nobilis vir Ingelrannus Homo meus Terrenus castri Lileriensis dominus, etc.
Dum de hac causa sic ante nos fuit ratio deducta, et suam vel suis gamaldionis, tam per veragos Homines, quamque per confirmationis Regum cognovimus, justitiam ei reddimus.Vide Boni homines.
Item ordinaverunt pro sustentatione Justitiarii quolibet die itineris sui centum solidos. Item Clericis suis, pro quolibet Homine amerciato, vel vendito, duos solidos : et pro quolibet homine mundato per assisam, pro tractu extra rotolos, 4. denarios.Ubi Skenæus
hominem amerciatumintelligit, qui legitime citatus, ut in
itinereseu Curia Justitiarii compareat, se non sistit, ideoque ratione suæ contumaciæ amerciatur, et mulctam solvit.
Hominemautem
venditum, qui in
itinerecoram Justitiario comparet, crimen sibi objectum, pro quo fuit attachiatus, confitetur, et pro eo cum Justitiario, certo quasi pretio interveniente transigit : ita ut alter
witamvel pœnam pecuniariam pro crimine ipsa lege debitam redimat ; alter vero, nempe Justitiarius, hæc eadem accepta pecunia ei vendat. Vulgo
Compositionemvocant.
Eurinus servus... habet de terra arabili bun.v ... sed pro ipsa wacaritiam quod prævidet non solvit denar. sed facit curvadas et rigas, quantascumque sibi jusserit Homo, et solvit pullosiii. cum ovis.
Homonis, pro
Hominis, licentia plusquam Poetica. Hincmarus Rem. in Opusculis pag. 383 :
Salomon Episcopus apud Canisium :Ne tibi sis sapiens multum, quod cæcat Homonem.
Ordericus Vitalis lib. 6. pag. 626 :Tunc igitur veterem deponens Martyr Homonem.
Inter silvestres ubi pauper mansit Homones.
- a human being, man, person: Monstrum hominis, T.: grandior, T.: doctrinā eruditus: hominum homo stultissime, T.: genus hominum: more hominum evenit, ut, etc., as usual, T.: homo'st Perpaucorum hominum, associates, T.: cum inter homines esset, was alive: qui numquam inter homines fuerit, saw the world: nec vox hominem sonat, i. e. mortal, V.: ut eam nemo hominem appellare possit: Quae (Io) bos ex homine est, O.: dic ipsa, ‘homo sum,’Iu.— Collect., man, the human race, mankind: quā haud scio ad quidquam melius sit homini datum.— Pleonast., in addresses: nisi caves tu homo, etc., fellow, T.: tu homo adigis me ad insaniam, T.— In apposition: filius homo adulescens, T.: servom hominem, T.: oculi hominis histrionis.—Prov.: Quot homines, tot sententiae, many men, many minds, T.: Homo sum; humani nil a me alienum puto, T.—A man, reasonable creature, lord of creation: si homo esset, eum potius legeret: nox te expolivit hominemque reddidit: homines visi sumus: si esses homo, if you had a man's sense, T.: nihil hominis esse, nothing of a man.—A man, servant: homo P. Quincti, Quintus's man.—Plur., foot-soldiers, infantry (opp. cavalry): homines equitesque, Cs.—Plur, bodies, corpses: cumulos hominum urebant, L.—The man, fellow, creature, he, this one (colloq. for a prondem.): ibi homo coepit me obsecrare, Ut, etc., T.: itast homo, T.: venas hominis incidere: persuasit homini, N.
-
…retineri non potuerant quin tela in nostros coicerent. Legatum ex suis sese magno cum periculo ad eum missurum et hominibus feris obiecturum existimabat. Commodissimum visum est C. Valerium Procillum, C. Valerii Caburi filium, summa virtute…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Belgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentatum est. Gallorum eadem atque Belgarum oppugnatio est haec ubi circumiecta multitudine hominum totis moenibus undique in murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, arma, servos qui ad eos perfugissent, poposcit. Dum ea conquiruntur et conferuntur, nocte intermissa circiter hominum milia VI eius pagi qui Verbigenus appellatur, sive timore perterriti, ne armis traditis supplicio adficerentur, sive spe…
Julius Caesar, Gallic War
-
…non possit, si iam me audire volent, intellego. exponam enim vobis, Quirites, ex quibus generibus hominum istae copiae comparentur ; deinde singulis medicinam consili atque orationis meae, si quam potero, adferam. Vnum genus…
Cicero, in Catilinam
-
…, cum amentia, cum scelere certandum est. huic ego me bello ducem profiteor, Quirites ; suscipio inimicitias hominum perditorum ; quae sanari poterunt quacumque ratione sanabo, quae resecanda erunt non patiar ad perniciem civitatis manere. proinde…
Cicero, in Catilinam
-
…et scorta quaererent, essent illi quidem desperandi, sed tamen essent ferendi hoc vero quis ferre possit, inertis homines fortissimis viris insidiari, stultissimos prudentissimis, ebrios sobriis, dormientis vigilantibus qui mihi accubantes in conviviis, complexi mulieres…
Cicero, in Catilinam
-
…iugo duas legiones quas in Gallia citeriore proxime conscripserat et omnia auxilia conlocavit, ita ut supra se totum montem hominibus compleret ; impedimenta sarcinasque in unum locum conferri et eum ab iis qui in superiore acie constiterant muniri iussit .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…haec omnia sic agentur ut maximae res minimo motu, pericula summa nullo tumultu, bellum intestinum ac domesticum post hominum memoriam crudelissimum et maximum me uno togato duce et imperatore sedetur. quod ego sic administrabo, Quirites, ut…
Cicero, in Catilinam
-
…per eos ne causam diceret se eripuit. Cum civitas ob eam rem incitata armis ius suum exequi conaretur multitudinemque hominum ex agris magistratus cogerent, Orgetorix mortuus est ; neque abest suspicio, ut Helvetii arbitrantur, quin ipse sibi…
Julius Caesar, Gallic War
-
…inridere ex muro atque increpitare vocibus, quod tanta machinatio a tanto spatio institueretur quibusnam manibus aut quibus viribus praesertim homines tantulae staturae nam plerumque omnibus Gallis prae magnitudine corporum suorum brevitas nostra contemptui est tanti oneris turrim in muro sese…
Julius Caesar, Gallic War