capere

capere [CL] 1 to take (hold of), seize. b to take (in), absorb. non escas capias coram comedente ministrans D. Bec. 1118; 1212 Robertus ‥ capit matrem suam inter brachia sua SelPlCrown 59; 1266 cepit ipsum inter brachia sua et prostravit ipsum ad terram IMisc 13/21; cepit quandam securim ex manu cujusdam pueri Ib. 22; c1465 manus hinc inde ~iant MunAcOx 715.  b nec sitiens pratum caperet nutrimina limphae Aldh. VirgV 262; 1343 ad ‥ ~iendam aerem ‥ spaciari Lit. Cant. II 270; 1365 spaciari et aerem ~ere Cant. Coll. Ox. III 163. 2 to take, receive, get, acquire: a (as gift or sim); b (as profit, payment, or sim); c (as customary allowance); d (as loan); e (as repayment of interest); f (as bribe); g (by theft, esp. of beasts; cf. 3 c & d infra); h (absol., incl. inf. as sb.). a munera laeta capis (Vers.) Bede HE IV 18; 1277 a die quo dictus comes arma militaria a domino H. rege ‥ cepit Ambrosden I 408.  b cepit ‥ de dicta terra iiij m. de proficuo RDomin 36; 1196 ~iendo inde espleta CurR VII 327; qui totum ~it, totum perdit O. Cheriton Fab. 38; 1254 ~iat xx l. ‥ ad opus suum ‥ super areragia vadiorum suorum Cl 247; 1264 quilibet ~it ‥ l s. pro stipendiis suis Cl 5; 1303 nichil ~iat per breve SelPlMan 129; 1349 quod ‥ artifices et operarii non ~erent pro labore et artificio suo ultra id quod ‥ communibus annis ‥ talibus solvi consueverit (Ordinatio Regis) MunAcOx 789; 1350 de assedendo ‥ operarios, artifices, et servitores ad summas ultra id quod quilibet eorum pro labore, operacione et servicio suo ‥ ceperint (Pat) Foed. V 695a; 1355 (v. captor 1a); 1439 R. S. operanti xiiij petras ferri ‥, ~ienti pro petra ex convencione ij d. ob. Ac. Durh. 71.  c 1200 cum j careta ad mortuum boscum ~iendum et ij carectis ad bruieriam, quantum [sic] eis ad proprios usus suffecerit, libere capiandam sic RChart 56b; 1230 ~iant sine impedimento estoverium suum in ‥ bosco Cart. S. Fridesw. I 52; 1276 habet libertatem ~iendi husbotum et heybotum in bosco Hund. I 14.  d si quis mutuo ceperit aliquid a Judeis Magna Carta 10.  e non ~iet rex nisi sortem, sc. catallum in carta contentum Bracton 60b; 1272 Judeus non debet ~ere usuram de Judeo SelPlJews 65.  f 1221 serviens cepit mercedem a quibusdam pro vaccis eorum dimittendis SelPlCrown 110; 1255 forestarius cepit ij m. de W. ‥ per sic quod permitteret ipsum abire quietum SelPlForest 24; Fleta 19 (v. captor 1b); 1293 cum nulli ministri regis debeant aliquas partes manutenere nec ad partem ~ere RParl Ined. 34.  g 1201 in roberia cepit viij boves et j mantellum ‥ et ea asportavit SelPlCrown 5; 1288 [bladum] ~iunt [corr. from emunt] occulte in foro et ‥ deducunt extra forum in schoppis suis Leet Norw. 12; 1318 (v. captio 2b).  h verba duo, capere dare, sunt dominantia terris; / ‥ / per dare, per capere bona marcescunt, bona florent D. Bec. 1607–9; dum venire debebat ad ~ere, ‥ [monacus] ova simul et obolum perdidit Devizes 29v; quod vulgariter solet dici: ‘qui non vult ~ere quando potest, non ~iet quando volet’ Brakelond 143v. 3 to take, levy, exact (by law, custom, or arbitrary action): a (as prise, pre-emption, or other prerogative); b (as tax, toll, or customary payment); c (as pledge, surety, or distress); d (as waif or stray); e (as penalty). a 1189 quod ‥ silve eorum ad ‥ opera ‥ nullo modo ~iantur MonA VI 65; nullus ‥ ballivus noster ~iat blada, vel alia catalla alicuius nisi statim inde reddat denarios Magna Carta 28; 1220 sicut prisas et credentias ‥ ~ere consueverunt constabularii ‥ castri Pat 278; 1221 solebant castellani ~ere cervisiam per villam prima die vendicionis et habere xxviij lagenas pro ij d. PlCrGlouc 108; 1259 cum rex sciverit custum ‥ vinorum, illud mercatoribus de quibus ~ta fuerunt ‥ reddi faciet Cl 371; nisi ‥ receperit xxx s. pro tegula ~ta ab eo ad cooperiendum domos regis Ib. 426; 1313 de hiis qui ceperunt plures equos vel carectas ad cariagium regis faciendum quam necesse fuerit Eyre Kent 44; 1341 quod nemo ~iat hospicium infra ‥ burgum per vim vel per liberacionem marescallorum RScot 614b.  b prepositus ‥ cepit consuetudines de extraneis mercatoribus DB I 2; a1099 precipio ut nullo modo amodo aliquod geld de Norteisa ‥ ~iatur Regesta p. 137; concedimus ut omnes liberi homines ‥ regni nostri ‥ teneant terras suas ‥ libere ab omni exactione injusta, ‥ ita quod nichil ab eis exigatur vel ~iatur nisi servitium suum liberum (Will. Retr.) GAS 490; 1202 ipse ~it consuetudines et ~ere debet, quia ipse et antecessores sui illas ceperunt a conquestu Anglie SelPlCrown 21; s1211 rex J. cepit a militibus, qui exercitui in Wallia non interfuerunt, de quolibet scuto ij m. Wend. II 58; nihil detur vel ~iatur de cetero pro brevi inquisitionis de vita vel membris, sed gratis concedatur Magna Carta 36; 1219 mittimus ad vos J. ‥ ad jura nostra ~ienda et observanda in nundinis de Lenn, sicut antiquitus ~i solent et observari Pat 196; 1228 de consuetudine bracinorum dicit quod ipse ~it consuetudinem in terra sua et credit quod monachi ~iant [sic] in terra sua sicut ceteri liberi homines faciunt in partibus illis Feod. Durh. 230–1; 1275 episcopus ‥ ~it tolnagium contra jura regia et consuetudines de rebus minutis Hund. I 280b; 1285 forestarii ‥ ceperunt finem pro forestariis ponendis et removendis pro voluntate sua SelPlForest lxix n; 1285 si [marescallus] ad homagium quod fecit [baro] palefridum vel precium ceperit, ad miliciam suam nichil ~iat (2 Westm. 42) StRealm I 92.  c ne quis temere namium ~iat [OF: prenge] (Leis Will.) GAS 517; 1203 cum invenissent [eos] ‥ dampnum facientes in foresta ‥, ceperunt vadia sua, sc. ‥ arcum et sagittas SelPlCrown 46; 1234 quod ~iat ab ea securitatem quod ‥ Cl 404; 1278 equum ‥ ceperat loco namii et non in roberia JustIt 982 r. 34.  d 1274 ~it et retinet averia de astraura, que dicunt wayf vel cumeling Hund. II 118a; 1313 cepit et imparcavit equum ‥ quem invenit in campo ‥ et ij oves manentes in regia strata Eyre Kent 70; 1321 cepit et appropriavit j estrauram Gild Merch. II 316; 1375 cepit j agnellum de straio vagantem Leet Norw. 67.  e corporalis justicia in Blieburc ~ietur DB II 312; 1228 quod ‥ talem ~eremus vindictam que vobis in grave dispendium ‥ cederet Pat 218; 1229 de illis nullas emendas ~iemus Ib. 240; 1275 episcopus ‥ ~it ‥ emerciamenta panis et servisie ‥ quo waranto nesciunt Hund. I 280b; ~iunt correcciones panis et servisie Ib. 525b; 1285 quod decanus ‥ in eadem [ecclesia] visitaret et correcciones ~eret CoramR 95 r. 4; 1313 de vicecomitibus ‥ qui bis vel pluries ceperunt denarios ab alico pro unico amerciamento Eyre Kent 33. 4 (in leg. phr): a to take (land etc.) into lord’s ‘hand’; cf. 21 infra. b to take (land) into demesne. c to take (possession). d to take, accept (land or tenement). e to take, accept (a chirograph effecting settlement of claim). f to receive law waged by litigant. g to take, sue out (a writ). a solent domini feodorum feoda illa tamquam escaetas in manus suas ~ere et retinere Glanv. VII 17; 1196 cepit in manum domini regis advocationem CurR VII 337; 1226 quod ~iant hus et hom eorum in manum domini regis Ib. XII 1689; s1248 major cepit aldermannatum illum in manum suam Leg. Ant. Lond. 15; 1307 liceat magistrum et scolares totum ‥ mesuagium ad manus suas ~ere Deeds Balliol 120.  b 1258 in defectu terre R. vaccarii ~te in dominico Crawley 222.  c 1333 excepto quod escaetor ‥ quandam simplicem seisinam nomine regii dominici ~eret infra portas tantum abbatie ‥ in principio vacacionis ‥ ejusdem LTR Mem 105 r. 46d.; 1543 ad ‥ possessionem et seisinam ‥ inde ‥ ~iendam FormA 289.  d 1199 cepit in escambium mediocrem cantredum ROblat 28; 1203 utrum recuperaverit eam [terram] per concordiam ‥ an illam ceperit in maritagium CurR II 234; 1275 W. ‥ dat domino x s. pro licencia ~iendi j bovatam terre CourtR Wakefield I 75; 1296 A. relicta E. cepit bondagium quod vir ejus tenuit Hal. Durh. 1; 1377 nullus ~iat terram ad edificandum nisi ‥ Ib. 140 (cf. ib. 130: quia non edificavit j domum prout cepit ad edificandum).  e 1200 dies datus est Thome ‥ et Jordano ‥ de placito ~iendi cirographum suum de terra de T. CurR I 327 (cf. ib. 102: ad recipiendum cirographum suum).  f 1250 de placito ~iendi legem quam H. vadiavit se xij manu CurR XIX 1840.  g 1421 pro diversis brevibus ~tis inter dominum episcopum et R. T. cujusdam inquisicionis Ac. Durh. 618. 5 to take (game or fish), catch. ~iuntur et vituli marini ‥ nec non et balenae Bede HE I 1; ego do regi quicquid ~io [AS: ic gefo], quia sum venator ejus Ælf. Coll. 93; j haiam in qua ~iebantur ferae DB I 176b; c1157 habeat leporarios suos et brachetos suos ad lepores et vulpes ~iendos CalPat 1377–81 111; unam consequitur providus hostis [sc. accipiter] avem, / nocte tenet gelida captam Neckam DS II 287; 1234 si quid restat ~iendum de feris quas in ea [foresta] ~i precepimus, eas ~iatis in foresta nostra de la S. Cl 23; 1286 consueti sunt intrare warennam cum rethibus et sewell’ et ~ere volatilia SelPlForest 131; 1391 ad faciendum kidellos pro piscibus ~iendis Cl 232 m. 21. 6 (w. personal obj): a to take, capture (in war or sim); b (fig., in chess). c to take into custody, arrest (leg.). d to take out of custody. e to take as pledge. f to seize unlawfully, kidnap, abduct. g to take in marriage. h to take as liege-man. a cachinnum quasi vulgi indocti ~tis hostibus insultantis Bede HE V 12 p. 306; s1192 conjicientes illum esse regem Anglie, proposuerunt illum ~ere et ‥ imperatori tradere R. Howd. III 186; s1346 hostes suos Gallicos fugitivos prosequi non cessabant, ~tos trucidabant Ad. Mur. app. 247.  b in isto ludo rex vadit circumquaque directe et ~it undique semper directe J. Waleys Schak. 464; c1346 regem Scotorum licuit captum retinere; / regem scaccorum jura vetant capere (Neville’s Cross) Pol. Poems I 46.  c si latro fuerit ~tus, ibi judicabitur DB II 312; si fur ~iatur [AS: sie gefongen], mortem patiatur vel vitam suam weregildo suo redimat (Quad.) GAS 95; 1212 ipse vulneratus eum retinuit, donec per clamorem levatum tota villata eum cepit in ipso facto SelPlCrown 66; nullus liber homo ~iatur vel imprisonetur ‥ nisi per legale judicium parium suorum vel per legem terre Magna Carta 39; 1221 ~tus fuit super factum sum cnipulo sanguinolento PlCrGlouc 45; 1269 gaiolam ‥ in quam plures homines imprisonavit quos cepit juste et injuste occasione ballive sue SelPlForest 52; 1306 debent facere judicium latronum et malefactorum ~torum ‥ cum manuopere viz. sakberande, bakberande et handhabbend Ext. Hadleigh 244; 1314 littera et breve pro apostata ‥ ~iendo et arrestando (LBLond E 25) MGL I 615; 1344 (v. corpus 5d); 1374 pro labore suo ‥ pro nativo nostro ~iendo Ac. Durh. 579; 1554 prenominatum L. ‥ realiter attachiandum et ~iendum per scapulas ‥ pronunciamus SelPlAdm II 89.  d 1255 venerunt W. vicarius ‥ et alii capellani ‥ et ‥ serviens episcopi Linc’ et dictum G. de prisona ceperunt tanquam clericum et secum duxerunt SelPlForest 12.  e 1221 vicecomes ~iat plegios de fidelitate PlCrGlouc 5; 1356 ceperunt pro eo plegios de pace SelCCoron 104.  f 1201 dominum suum ceperunt et per pedes traxerunt in cameram quandam CurR I 395; 1206 cum vi sua eum cepit et imprisonavit ita quod per duos dies fuit in prisona, quod non potuit huthesium levare SelPlCrown 50; 1221 cepit Aliciam ‥ in domo patris sui ‥ et eam abduxit usque ad curiam de F. et voluit jacere cum ea Ib. 92.  g 1201 concordati sunt per licenciam justiciariorum per sic quod cepit earn in uxorem SelPlCrown 3; 1221 postea cepit virum ‥, sine quo ipsa non potest sequi Ib. 92; 1296 nec ~iet virum sine licencia domini Hal. Durh. 1; c1400 rex ipse Philippam / pro consorte capit (Mem. Vers.) Pol. Poems I 455.  h s1149 Lodowicus pro ‥ terra Normannie ‥ Henricum hominem suum legium cepit [Coggesh. 12: accepit] Meaux I 130. 7 to take (possession of), occupy (a country, town or castle by force). b to occupy, enter. c to take up, account for (a part). d (w. campum) to ‘take the field’, prepare for battle. cepit [v. l. caepit] et insulam Vectam Bede HE IV 14; eam [urbem] ‥ neque armis neque obsidione ~ere poterat Ib. III 17; s1150 urbem Wirecestrie ‥ assiluit et ~tam incendio deturpavit; castellum tamen, quod urbi inerat, ~ere non potuit H. Hunt. HA VIII 30; 1219 eo tempore quo ‥ inimici nostri ceperunt villam illam super nos Pat 187; s1267 ~ta est insula Eliensis super barones qui in ea confugerunt Chr. Rams. 344.  b 1256 quedam navis ‥ voluit ~ere portum de A., nec potuit AssizeR Northumb 69; 1376 quilibet eorum ~iant locum suum tempestive Hal. Durh. 138; 1402 sedem ~iens more solito Conc. III 270; Gallici ‥ ceperunt villulas et fructices prope, proponentes quiescere usque mane G. Hen. V 12; 1471 ad tempus quo nos dictam navim nostram in Seland hoc regnum nostrum Anglie applicaturi ceperimus Pat 527 m. 18.  c modo [valet] xiij li. ‥; de his pars comitis xl s. ~it DB I 18.  d G. Hen. V 1 (v. campus 3a). 8 to take, resort to: a (flight); b (sanctuary). a 1290 fugam cepit pro interfeccione uxoris sue ExchScot 46.  b 1503 cepit sanctuarium in eadem ecclesia Entries 54. 9 to take, adopt, as badge of rank or profession: a (crown); b (crusader’s cross); c (monastic habit). a Uther ‥ convocato regni clero et populo cepit diadema insule G. Mon. VIII 7.  b s1268 multi ‥ magnates ‥ ceperunt crucem ‥ in subsidium Terre Sancte profecturi Leg. Ant. Lond. 107.  c s1303 J. de A. cum octo sociis habitum cepit die S. Mich. Flor. Hist. III 117. 10 (w. immaterial obj.) to take, receive, derive, incur: a (an experience); b (acknowledgement); c (a degree, acad); d (leave to depart, farewell); e (advice); f (opportunity). a tantum profectus spiritalis ‥ ceperunt Bede HE V 8; gratia ‥ cujus experimenta permaxima ‥ jam ceperat Ib. III 3; gaudia magna capis Æthelwulf Abb. 18; ut experimentum quisque de se ~iat in his Map NC II 23 p. 92; non capit ex tractu longo mens lesa levamen Nig. SS 1303; 1398 per caditionem ‥ mali ‥ cepit mortem suam Cl 242 m. 31; 1410 cujus pretextu dispendium ~io multiplex in doctrinam FormOx 422.  b laudem capiat ‥ virgo Aldh. VirgV pref. 2 (cf. id. Aen. 11. 4: capit alter honorem).  c 1396 ut gradus bacallarii in jure civili ~erem FormOx 416.  d s1216 Lodewycus ‥, ~iens licentiam a Londoniensibus ‥, transfretavit in patriam suam Leg. Ant. Lond. 204; 1266 post prandium, cum idem W. cepisset licentiam suam et voluisset ire domi IMisc 13/21; s1306 princeps ‥ recessit de Londoniis versus Wyntoniam ad reginam pro licencia ~ienda versus Scociam Ann. Lond. 146.  e 1419 talia defendenda sunt ante consilium ~tum et post consilium MGL I 114.  f s1399 opportunitate ~ta V. Ric. II 187. 11 (leg.) to take, acknowledge: a (oath, esp. of homage or fealty); b (date or terms for settlement); c (love-day); d (truce). a quod ‥ ab hominibus suis ‥ hominia ceperit et fidelitatis juramenta H. Bos. Thom. IV 26; 1196 inde cepit homagium ipsius R. Ch. Sal. 58; c1290 cepit fidelitates et juramenta ab hominibus baronie G. S. Alb. II 4; 1460 nobis de sacramento illo, cum sic ~tum fuerit, ‥ constare faciatis Lit. Cant. III 235.  b 1242 ad diem ~tum inter nos et regem Francorum Cl 497; 1256 ~iat diem cum mercatoribus ‥ ad quem eis inde plenarie possit satisfacere Cl 3; 1265 terminos ~iat a mercatoribus ‥ ad quos eis satisfacere possit Cl 53.  c si ‥ ante judicium ~iatur dies amoris Bracton 369.  d 1217 treuga ~ta fuit et prelocuta coram ‥ magnatibus Pat 110; s1297 ~tis treugis inter duos reges Gerv. Cant. GR cont. II 316; s1345 fecit fieri literas ‥ cardinalibus qui ipsam treugam ceperant destinandas Ad. Mur. 165. 12 to conduct: a (judicial inquiry or sim); b (conference); c (tournament). a recognitionem ‥ que per justitias meas ‥ injuncta est tibi et H. ‥ coram vobis ~ere eam Glanv. XII 19; 1200 per quos recognitores assisa de nova disseisina ~ta fuit CurR RC II 239; 1219 hec jurata ~ta fuit per duos predictos testes et per septem alios juratores CurR VIII 18; 1285 coram justiciariis qui assisam ceperint (2 Westm. 25) StRealm I 84; 1304 justiciarii de Banco eant ‥ ad juratas et inquisiciones ~iendas de placitis coram eis placitatis RParl I 161a; 1419 aliquando per vim et voluntatem justiciariorum recognicio ~ta fuit apud Turrim MGL I 114.  b 1232 ad colloquium ~tum apud Salopiam Pat 475.  c 1227 nullatenus accedatis ad torneamentum ~tum apud Striguill Pat 142; 1234 quoddam buhurdicium ~tum est inter armigeros (Pat) Foed. I 332. 13 to take (note of), ascertain. 1476 vitrario ‥ venienti ad ~iendum mensuram fenestrarum. ‥ eidem venienti ad ~iendum quantitatem fenestre orientalis (Ac. Eton) Arch. Hist. Camb. I 408n, 409n. 14 to take up, take upon oneself, undertake; b (w. supra se); c (w. in manum or in manu; cf. manucapere). d (w. curam) to take care. 1294 cepit ipse placitum ad campipartem, viz. ad sustinendum placitum illud pro medietate terre habenda JustIt 1095 r. 2d..  b 1233 R. ~it supra se ad respondendum inde KR Mem 13 r. 11d..  c 1142 faciam quod ipse rex ~iet in manu illud tenendum (Ch. Imperatricis) Mandeville 171; 1195 ceperunt in manum habendi eum ad rectum in summonitione justitiariorum CurR PR XIV 35; 1200 cepit in manu quod comes warantizabit cartas CurR I 280; s1209 ~ient hoc in manu et facient super hoc litteras suas patentes Gerv. Cant. II cii; 1218 cepit in manum quod tunc haberet eum Eyre Yorks 34; cepit in manum habendi eam ad diem Ib. 63; 1225 cepit [KR Mem 7 r. 9: manucepit] in manum quod satisfaciet de j osturco LTR Mem 7 r. 16.  d 1217 mandamus vobis quod ‥ curam ~iatis de equicio nostro Pat 28; 1238 molendinum decidit, et nec ‥ W. nec dicti homines inde curam ~iunt LTR Mem 12 r. 6d.; 1254 de castro ‥ bonam curam ~iat Pat 17; curam ~iat de Henrico ‥ infirmato Ib. 258. 15 (of things or events): a (w. cursum) to pursue a course, be current. b (w. dilationem) to suffer or brook delay. c (w. finem) to reach an end. d (w. effectum) to achieve effect. e (absol.) to take root, become established (cf.John viii 37). a 1355 quedam moneta in regno Scocie de novo est cussa et in regno nostro suum ~it cursum (Cl) Foed. V 813.  b 1230 ne ‥ negotium ‥ ~iat dilationem Pat 412; s1242 de arduis negotiis regni, dilationem non ~ientibus M. Par. Maj. IV 180; 1275 placitum ‥ cepit dilacionem usque ad proximam curiam SelPlMan 24.  c 1298 guerra finem cepit RGasc III clxvii; 1301 negocia nostra ‥ utinam ‥ finem ~iant nobis ‥ prosperum et justum Reg. Cant. II 610.  d c1270 quominus procedat ‥ negocium vel effectum non ~iat Feod. Durh. 190n; MGL I 349 (v. capax 2c); 1478 quod ‥ ordinacio ‥ tunc primo ~iat effectum cum summa m m. ‥ fuerit plenarie ‥ persoluta StatOx 291.  e sunt ‥ multi ‥ in quibus sermo Dei non ~it Ad. Scot Serm. 346; nescio quod sermo tuus non ~it in omnibus Dial. Scac. I 5N. 16 to hold, contain. b (refl.) to contain oneself (fig.). Bede Orth. 2780 (v. capabilis a); quia non ambos eos ~eret insula Id. HE I 1; manentes de parrochia matris ecclesiae, que non poterat ~ere totam parrochiam DB II 281b.  b s1253 miles junior ‥, non se ~iens pre ira M. Par. Maj. V 386. 17 to take in, grasp, comprehend, find acceptable. b (p. ppl.) comprehensible. c to understand, construe (in a specified sense). d to take, react to (in a specified manner). e (w. ad cor) to take to heart. disciplinam vitae regularis, in quantum rudes adhuc ~ere poterant, custodiri docuit Bede HE III 22; profundius nobiscum disputas quam aetas nostra ~ere [AS: onfon] possit Ælf. Coll. 101; in leges suas ordo noster [Cartusiensis] pauciores colligit, quia id quod ille instituerint varie complexionata multitudo non ~it Ad. Eyns. Hug. V 16 p. 197; veterum gesta nobilia ‥ ac vitas patrum investigare et ~ere nostra modicitas minime suffecisset, nisi ‥ Aylward 315.  b 1519 ut omnia Dei, quum hominibus tradantur, ‥ subeant ‥ modum quendam crassiorem ab hominibusque ~tiorem Colet Ep. 182.  c ‘auris’ ‥ alio modo ~itur pro illo nervo interiori ‥ per quod [sic] fit auditus Gad. 114. 2; felicitas hominis ~itur tripliciter: primo ~itur pro summo hominis bono humano simplici Wycl. Quaest. Log. 251; multipliciter ~itur ‘titulus’ in jure Paul. Angl. ASP 1528 (cf. ib. 1551: ~iendo generaliter).  d 1391 non ~ientes pro malo de consultis, cum amicus amicum verbis mellifluis ‥ alere non habet set ‥ FormOx 412; 1442 non ‥ hujusmodi salutacionem in bonum ~ientes (DipDoc E 427) Bronnen 1251 (3).  e 1396 promissa ~iatis ad cor ‥ pro vestro cummodo et honore FormOx 415. 18 a to captivate, enthrall, beguile. b to afflict, disable. c (p. ppl. w. lumine) blind. a Samson ‥ antequam fraudulentis Dalilae complexibus ~eretur Aldh. VirgP 53 (cf. ib. 50: oculorum lenocinio ~tus); Adel. QN 6 (v. capistrum c); puer ‥, / forma cujus sibi capit oculos spectancium Hil. Ronce. 9. 4; femina ‥ a facie Sarraceni captivi ‥ ~ta Map NC III 4 p. 134; Pilatus ‥ ~tus [Eul. Hist. I 83: †concaptus] est desiderio pomorum Higd. IV 6 p. 354.  b summam reputo insaniam, si mente ~tus prudentem se judicet P. Blois Ep. 21. 76A; si captus mentesis, te capient vitiosa D. Bec. 60; quidam ‥ egritudine ~tus Chr. Abingd. II 67; drauli a diarria maxime ~iuntur Bart. Angl. V 21; 1397 vir subito ~tus est adeo quod deficiunt sibi sensus, gressus et loquela Vis. Heref. IV 456.  c respice me miserum, quem cernis lumine captum Wulf. Swith. I 1569. 19 to take away, remove; b (w. adv. or adv. phr.). 1327 quod ‥ cives ammoveant et ~iant omnes kidellos in aqua Thamisie (Ch. Regis) MGL I 505.  b 1303 in j homine ~iente deorsum vetus pomellum MinAc 999/26; 1363 quilibet falcator habebit ‥ fasciculam herbe quantum [sic] potest ~ere sursum cum falce sua (Inq.) Ambrosden II 138; 1375 nulli [sic] ‥ animalia infaldata ~iat extra faldam Hal. Durh. 130. 20 (refl. w. ad) to have recourse to (a means). b to proceed or take action against, exact repayment from (cf.Year Bk. 3 Ed. II 49: se prist a la defaute). c (absol. w. ad) to proceed against. oportet quod tenens se defendat vel per duellum vel per magnam assisam; ‥ et, cum de voluntate sua se ~iat ad assisam, illam recusare non poterit Bracton 290.  b s1182 dixit rex: “‥ per veros oculos Dei, si male feceritis, ego me ~iam ad vos!” Brakelond 127; 1201 O. purget se judicio ferri per appellum, quia S. primo se cepit ad O. SelPlCrown 3; 1208 nos inde ad vos ~iemus sicut ad inimicos nostros Pat 85a; 1213 ne inde ad corpus tuum nos ~ere debeamus (Breve Regis) Wend. II 67; 1217 ad corpora sua et terras suas et tenementa sua nos graviter ~iemus Pat 89; 1228 rex ~iet se ad baroniam honoris de Essex de remanenti ‥ pecunie CalCh I 69; 1230 ita ‥ quod dominus rex se possit ~ere ad predictum manerium pro residuo ‥ debiti LTR Mem 11 r. 7d.; 1231 W. remisit ei defaltam suam et cepit se ad defaltam Lecye CurR XIV 1910; 1264 ad personas et bona eorum nos graviter ~iemus (Pat) Leg. Ant. Lond. 69; 1274 de predictis xx l. rex ~it se ad cxiiij s. j d. ad performandum terciam partem regem contingentem SelPlJews 79.  c 1225 quod taliter se gerant ‥ ne dominus rex ad eos gravius ~ere compellatur Pat 514; 1258 quod de debitis que regi deberet ‥ rex ~eret ad heredes suos Cl 235; 1259 ne ‥ rex ad se et sua tam graviter ~ere debeat quod sua castigatio exemplum sit aliis delinquendi Ib. 421; 1315 quod ‥ querela ad nos non perveniat iterata, per quod ad vos ~iendi ‥ materiam habeamus MunAcOx 785; 1330 ad te tanquam ad violatorem jurium corone nostre ‥ graviter ‥ ~iemus Lit. Cant. I 319. 21 names of writs: a (imp. sg.) cape (in manum nostram: cf. 4a supra). b (subj. 2nd pers. sg.) capias (ad respondendum, ad satisfaciendum, etc.; cf. 6c supra). a 1202 cepit in manum domini regis ‥ xxviij acras ‥ et alias terras ‥ que continentur in brevi de ~e CurR II 110; videndum est ‥ quando locum habere debeat breve quod dicitur magnum ~e et breve quod dicitur parvum ~e eodem modo Bracton 370; duo verba in hoc ~e notabilia sunt, sc. ‘responsurus’ et ‘ostensurus’. ‥ istud ~e vocatur magnum ~e ad differenciam cujusdam alterius brevis de judicio de placito terre quod incipit per ~e. quare? certe non pro eo quod majus est in substancia vel effectu, sed quia plures articuli continentur in eo quam in subsequenti brevi quod dicitur parvum ~e Hengham Magna 8; breve quod vocatur ~e ad valenciam Ib. 13; 1290 per defaltam capta fuit terra in manum regis per parvum ~e RParl I 58b.  b 1367 ut sic per brevia de ~ias postmodum inde subsequencia diversas pecunie summas ab eis callide posset extorquere Pat 275 m. 2d.; 1419 consuetum est adjudicare ~ias in placitis debiti, compoti et convencionis et omnium aliarum accionum personalium MGL I 173; 1469 [post brevia de] ~ias, alias et pluries CalPat 161.