capesso
capesso, to seize eagerly, snatch at, lay hold of
- I Lit., to seize, take, or catch at eagerly, to snatch at, lay hold of (capesso = desidero capere, Prisc. l. l.; rare but class.): alia animalia cibum partim oris hiatu et dentibus ipsis capessunt, partim unguium tenacitate adripiunt, Cic. N. D. 2, 47, 122: pastus, id. ib.: arma, Verg. A. 3, 234; Ov. M. 11, 378.—
- B Of relations of place, to strive to reach a place or limit, to betake one’s self to, to go to, to repair or resort to; constr. usu. with acc.; ante-class. also capere se in or ad aliquem locum.
- α With acc.: omnes mundi partes undique medium locum capessentes nituntur aequaliter, Cic. N. D. 2, 45, 115: superiora capessere, id. Tusc. 1, 18, 42: Melitam, id. Att. 10, 9, 1: Italiam, Verg. A. 4, 346: turris, id. ib. 11, 466: montem, Val. Fl. 4, 316: aethera, Sil. 4, 480.—
- β Se in or ad aliquem locum: quam magis te in altum capessis, tam aestus te in portum refert, Plaut. As. 1, 3, 6 (158): nunc pergam... me domum capessere, id. Am. 1, 1, 106 (258); Titin. ap. Serv. ad Verg. A. 4, 346.—
- γ With adverb. dat.: quo nunc capessis te, Plaut. Bacch. 1, 2, 5 (113); id. Rud. 1, 2, 89 (177); 1, 2, 83 (171).—
- II Trop.
- A To take hold of any thing with zeal, to take upon one’s self, take in hand, to undertake, enter upon, engage in, execute, manage (the most usu. signif.; cf. I. A.):Pac. ap. Non. p. 227, 1: nunc ad senem cursum capessam, Plaut. Capt. 4, 1, 9 (776): viam, Liv. 44, 2, 8: alicujus imperia, Plaut. Trin. 2, 2, 23 (298): jussa, to perform, execute, Verg. A. 1, 77; Plaut. Aul. 4, 1, 4 (590); so, capessere rem publicam, to undertake affairs of state, to engage in public affairs, administer (differing, by the idea of zealous co-operation and activity, from accedere ad rem publicam, which designates merely the entering upon a public office or duty), Cic. Sest. 6, 14; id. de Or. 3, 29, 112; id. Att. 1, 17, 10; 16, 7, 7; Sall. C. 52, 5; id. J. 85, 47; Nep. Them. 2, 1; Liv. 3, 69, 5; Tac. A. 1, 24; 12, 41; 16, 26; id. H. 4, 5; 4, 39; Suet. Tib. 25; Quint. 12, 3, 1: civitatem, Plin. Pan. 39, 5: orbem terrae, Tac. A. 11, 34; 12, 5: magistratus, id. Agr. 6: imperium, id. A. 13, 4; 14, 26: vigintiviratum, id. ib. 3, 29: provincias, id. ib. 6, 27: officia in republică, id. ib. 6, 14 Halm: curas imperii, Plin. Pan. 66, 2: laborem cum honoribus, Sall. H. 1, 48, 9 Dietsch: bellum, Liv. 26, 25, 5: pugnam, to commence, id. 2, 6, 8; 10, 5, 4; Tac. A. 12, 30; id. H. 3, 16; 5, 17: proelium, Just. 2, 12: partem belli, Liv. 31, 28, 4: partem pugnae, id. 26, 5, 15: fugam, to take to flight, id. 1, 25, 7: principium facinoris, Tac. A. 15, 49: inimicitias, id. ib. 5, 11: noctem in castris tutam et vigilem, to pass, id. ib. 4, 48: divorsa, Sall. H. 3, 68 Dietsch: tuta et salutaria, to adopt, Tac. A. 15, 29: parata, id. ib. 6, 37: meliora, id. ib. 6, 48 et saep.: libertatem, Sall. H. 3, 61, 2 Dietsch; Cic. Phil. 10, 9, 19: recta, * Hor. S. 2, 7, 7.—
- 2 Esp., to lay hold of with the mind, to comprehend, understand: in capessendis naturae sensibus, Gell. 12, 1, 11.—
- B To betake one’s self to, enter upon (cf. I. B.): quam (filius) se ad vitam et quos ad mores praecipitem inscitus capessat, Plaut. Bacch. 4, 10, 2 (980).—
- 2 With the idea of completed action, to attain to, to reach a person or thing: neque (te) posse corde capessere, Enn. ap. Cic. Div. 1, 20, 40 (Ann. v 44 Vahl.).
➳ arch. capissam = capessam Pacuv. 52 ; parf. capessi donné par Diom. 370, 12, et Prisc. Gramm. 10, 46 || formes sync. capessisse Liv. 10, 5, 4 ; capessisset Tac. Ann. 13, 25.
- 1. grijpen, vastpakken [arma];
- 2. (een bezigheid, ambt) aangrijpen, beginnen, aanvaarden; ➤ magistratūs, imperium ~ op zich nemen; pugnam manu ~ handgemeen worden; partem belli ~; rem publicam ~ zijn politieke loopbaan beginnen; curas imperii ~; viam ~ inslaan; provincias ~ het bestuur v.d. provincies op zich nemen;
- 3. streven naar (m. acc.) [superiora naar het hogere];
- 4. snellen naar, afgaan op (m. acc.) [Italiam; montem].
拿。行。— fugam 始逃。— arma 拏兵器。— jussa 承命。— recta 行善。歸正。— rempublicam 作官。— se domum 避到家內。回家。Capessi pro Capessivi.
Suggest a Translation
See an image
- capio, to seize eagerly, snatch at, lay hold of: cibum dentibus: arma, V.: principium libertatis capessendae. —Of places, to strive to reach, betake oneself to, repair to, resort to: medium locum: turrīs, V.— Fig., to take hold of with zeal, take up, take in hand, undertake, enter upon, engage in, execute, manage: bellum, L.: pugnam manu, Ta.: iussa, to execute, V.: recta capessens, with upright purpose, H.: partem decoris, L.: magistratūs, Ta.: audacia ad pericula capessenda, facing, L.: capessere rem p., to enter political life.
-
…faciat te prole parentem. Aeolus haec contra Tuus, O regina, quid optes explorare labor ; mihi iussa capessere fas est. Tu mihi, quodcumque hoc regni, tu sceptra Iovemque concilias, tu das epulis accumbere divom…
Vergil, Aeneid
-
…, cuiuscumque modi sunt, quae amplexamini, retinere, si voluptatibus vostris otium praebere voltis, expergiscimini aliquando et capessite rem publicam Non agitur de vectigalibus neque de sociorum iniuriis libertas et anima nostra in dubio est. Saepenumero ,…
Sallust, Catilina
-
…vestra severitate coniunctum. cuius prima aetas disciplinae dedita fuit eisque artibus quibus instruimur ad hunc usum forensem, ad capessendam rem publicam, ad honorem, gloriam, dignitatem. Eis autem fuit amicitiis maiorum natu quorum imitari industriam continentiamque…
Cicero, pro Caelio
-
…. accepisti, quibus rebus adductus quamque rem causamque defenderim, quique meus in re publica sit pro mea parte capessenda status. de quo sic velim statuas, me haec eadem sensurum fuisse, si mihi integra omnia ac libera…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…negotiis orbatus possit paratissimis vesci voluptatibus. nam aut privatim aliquid gerere malunt aut, qui altiore animo sunt, capessunt rem publicam honoribus imperiisque adipiscendis aut totos se ad studia doctrinae conferunt. qua in vita tantum abest ut voluptates…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…August. C. D. . Aeschines Atheniensis, vir eloquentissimus, cum adulescens tragoedias actitavisset, rem publicam capessivit, et Aristodemum, tragicum item actorem, maximis de rebus pacis et belli legatum ad Philippum Athenienses saepe miserunt…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…valeant aut quo spectent plane non video. nec ego nunc, ut Brutus censebat, istuc ad rem publicam capessendam venio. quid enim fieri potest num quis Pisoni est adsensus num rediit ipse postridie sed abesse hanc aetatem longe…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…, ut virtus suamne propter dignitatem an propter fructum aliquem expetatur ; aut agendi consilium exquiritur, ut sitne sapienti capessenda res publica. Cognitionis autem tres modi, coniectura, definitio et, ut ita dicam, consecutio nam quid…
Cicero, de Oratore
-
…ita cohaeret, ad permanendum ut nihil ne excogitari quidem possit aptius. omnes enim partes eius undique medium locum capessentes nituntur aequaliter. maxime autem corpora inter se iuncta permanent cum quasi quodam vinculo circumdato colligantur ; quod facit ea…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…Q. Hortensio ut eius oratio non defensionem modo videretur criminum continere, sed etiam memoria dignam iuventuti rei publicae capessendae auctoritatem disciplinamque praescribere. sed tamen, quoniam tribunatus totus P. Sesti nihil aliud nisi meum nomen causamque sustinuit…
Cicero, pro Sestio