caritas
caritas, dearness, costliness, high price
cārĭtas, ātis, f. [carus].
- Prop., dearness, costliness, high price, etc. (opp. vilitas): annonae, Cic. Verr. 2, 3, 18, § 47; 2, 3, 92, § 215; id. Off. 3, 12, 50; Liv. 44, 7, 10; Suet. Ner. 45: rei frumentariae (opp. vilitas annonae), Cic. Imp. Pomp. 15, 44: nummorum, id. Att. 9, 9, 4: olei, Plin. 18, 28, 68, § 273: vini, Suet. Aug. 42.—Also absol. caritas (sc. annonae), high prices, Cato R. R. 3: ut tum vendas cum caritas est, Varr. R. R. 1, 69: cum alter annus in vilitate, alter in summā caritate fuerit, Cic. Verr. 2, 3, 93, § 216; id. Off. 2, 17, 58.—
- II Trop., regard, esteem, affection, love (cf. amor, I.; in good prose; syn.: benevolentia, favor, studium): cum deorum tum parentum patriaeque cultus eorumque hominum, qui aut sapientiā aut opibus excellunt, ad caritatem referri solet: conjuges autem et liberi, et fratres et alii, quos usus familiaritasque conjunxit, quamquam etiam caritate ipsā, tamen amore maxime continentur, Cic. Part. Or. 25, 88; hence, opp. amor, as esteem to personal affection: si id videare, quod sit utile ipsis, defendere... haec res amorem magis conciliat, illa virtutis defensio caritatem, id. de Or. 2, 51, 206; cf. Treb. ap. id. Fam. 12, 16, 2; Liv. 24, 4, 8: ut qui pacem belli amore turbaverant, bellum pacis caritate deponerent, Tac. H. 2, 37: amor πάθος, caritas ἦθος, Quint. 6, 2, 12: caritas, quae est inter natos et parentes, Cic. Lael. 8, 27; Quint. prooem. § 6: liberalitate qui utuntur benevolentiam sibi conciliant et caritatem, id. Fin. 1, 16, 52; id. Lael. 27, 102; Quint. 11, 1, 72: ingenita erga patriam caritas, Liv. 1, 34, 5: retinere caritatem in aliquem, Cic. Lael. 19, 70: sanguine et caritate propior, Tac. A. 6, 46: caritatem paraverat loco auctoritatis, id. Agr. 16 fin.— The subjoined gen. is usu. objective: patriae et suorum, Cic. Off. 3, 27, 100; id. Sest. 24, 53; Nep. Alcib. 5, 1: rei publicae, Cic. Phil. 12, 8, 20; Liv. 2, 2, 5: domini, id. 1, 51, 8: Syracusanorum, id. 25, 28, 7: Hieronis, id. 24, 5, 1: liberum, id. 8, 7, 18: filiae, Tac. A. 12, 4: ipsius soli, Liv. 2, 1, 5: sedium suarum, id. 5, 42, 2; Quint. 6, 2, 14.—But sometimes also subjective, love entertained by one: hominum, deorum, Cic. N. D. 1, 44, 122; id. de Or. 2, 58, 237: civium, id. Phil. 1, 12, 29; Liv. 24, 4, 8 (with amor); or, more rarely, of the cause or ground of the love: caritas illius necessitudinis, Cic. Sest. 3, 6: benevolentiae, id. Lael. 9, 32.—In plur. of the different species of affection: omnes omnium caritates patria una complexa est, Cic. Off. 1, 17, 57; id. Fin. 3, 22, 73: liberum, Ap. Met. 5, 28, 15.—
- B In late Lat., meton., caritates = cari, the loved persons, Amm.18, 8, 14; 24, 1, 9.
cāritās, ātis, f. (carus), der hohe Preis, Wert einer Sache, die Teuerung, I) eig. (Ggstz. vilitas): annonae, Cic.: rei frumentariae, Cic.: vini, Suet.: nummorum, Geldmangel, Cic.: operariorum, Plin. – prägn. = Teuerung der Nahrungsmittel, ut tum vendas, cum caritas est, Varr.: cum alter annus in vilitate, alter in summa caritate fuerit, in dem einen Jahre Wohlfeilheit, in dem andern große T., Cic. – II) übtr., die Werthaltung, Hochschätzung, Hochachtung, (aus Hochachtung entspringende) Liebe, Anhänglichkeit (vgl. amor), c. uxoria, Gattenliebe, Ps. Quint. decl.: sanguine et caritate propior, Tac.: in caritate et honore esse, Liv.: complecti alqm amicitiā et caritate, Cic.: benevolentiā devincire homines et caritate, Cic.: alqm eximiā caritate diligere, Curt.: ut omnis caritas aut inter duos aut inter paucos iungeretur, Cic.: quae (caritas) dirimi nisi detestabili scelere non potest, Cic. – m. Ang. wessen? (von wem ausgehend od. woraus hervorgegangen?), hominum, Cic.: deorum, Cic.: civium, Cic. u. Liv. (verb. amor civium etc., Liv.): benevolentiae, Cic.: necessitudinis, Cic. – m. Ang. bei oder zwischen wem? durch Praepp., apud milites praedam munifice largiendo tantā caritate esse, ut etc., in so großer Achtung stehen, Liv.: ingenita erga patriam caritas, Liv.: retinere caritatem in pastores, Cic.: mutua inter nos c., Quint.: ea caritas, quae est inter natos et parentes, Cic. – od. durch obj. Genet., patriae et suorum, Liebe zum usw., Cic.: rei publicae, Liv.: pacis, Liv.: domini, Liv.: liberorum od. liberûm, Cic. u. Liv.: parentum, Cic.: suorum, Cic.: tantam esse apud omnes tui caritatem, ut etc., Cic.: fateor insitam esse nobis corporis nostri caritatem, Sen. – od. durch das Pron. poss., caritate suā, Anh. an sie, Liv. 5, 54, 3. – im Plur., omnes omnium caritates patria una complexa est, alle diese Gefühle für alle, die uns teuer sind, Cic. de off. 1, 57: u. so im Plur. bei Cic. de fin. 3, 73. Apul. met. 5, 28. Mamert. grat. act. Iul. 24, 2: familiarum caritates, die teuern Familienbande, Arnob. 1, 43. – u. im Plur. meton., uns teuere Wesen, die teuern Lieben, caritates, Amm. 18, 5, 2; 18, 8, 14 u.a. – spätlat. auch im Sing., sollicita caritas, Auct. vit. Cypr. 5. p. XCV H.
[annus ] annone karitate et edaci fame ‥ infamis
pro ~ate metencium(
pro ~ate temporis
~as hominum(
P. ‥, requisitus ‥ de defenso et ~ate haye de tempore H. episcopi, dicit quod ‥
H. ‥ dicit quod boscus ille ‥ vocatus est haya de Gatesheved et fuit carius defensum quod episcopus H. habuit
circumferentes ubique illam, quam aque plurime nequiverunt exstinguere [cf. ], ~atem librorumCant. viii 7
fides catholica et fraternae ~atis concordia inseparabiliter pari tramite tendunt
ad simplicitatem fidei et ~atis quae est in Christo revocari
omnia dicta mihi căritatis melle mănabunt
fidei, spei et karitatis armis praemunitus
diversas diversarum virtutum donationes quibusdam hominibus divinitus collatas, ‥ fidem operantem, ~atem ardentem
sancto ~atis igne in Deum proximumque succensus
hospitalitatis ‥ gratia, quam ‥ ~ate largiflua in pauperes et peregrinos infatiganter exercent
rogo quatinus pro carissimo ‥ magistro P. ‥ defuncto quilibet eorum missam unam pro fidelibus ~atis intuitu et precum vestrarum obtentu celebrare velit
~as habet tres gradus: uno enim modo est citra pati ~as, alio modo ultra pati; item ex ~ate egreditur pati
de xv gradibus ~atis
sciatis nos †divini karitatis intuitu et pro salute anime nostre ‥ dedisse ‥
non est id libertatis ecclesiastice prejudicium set officium potius karitatis
jurans ‥ quod ‥ pro amore Dei et ~atis intuitu vellet illud honus ‥ sustinere
non esset necesse quod aliquis eorum [cardinalium ] esset in ~ate, imo potest quilibet eorum esse in peccato mortali
mutuam in Domino charitatem
haec est poena quam orat anima mea de conservis et inimicis meis, ‥ ut communi Domino in commune bonum magistra ~ate concorditer obsequamur
hec scriptis ‥ roborare, ~ate id proculdubio suggerente, debemus
in anima spiritali, ubi Spiritus, qui est ~as, ordinat ~atem [cf. ]Cant. ii 4
sciat ~as tua quod ‥(
perlatum est mihi ‥ de vestrae ~atis industria
cognitum sit ~ati vestre ‥ quod ‥
coram charitate vestra locuti sumus
hec ~ati vestre celare non debeo(
apices nos lamentabiles ‥ vestre lacrimabiliter dirigimus ~ati(
vestras charitates precamur
tres panes ‥ vestris ~atibus ‥ transmitto
venerunt ‥ cum opimis gratiarum muneribus ‥ ; quas ille benedictionum ~ates gratanter accipiens ‥
Turchil tenebat de abbate et karitatem inde reddebat, sed homines dehundret nesciunt quantam
Guillelmus ‥ donationem super altare ‥ posuit, et inde pro recognitione tunc unciam auri ex ~ate monachorum recepit
dedit ‥ abbas in manu predicti H. lx sterlingorum solidos de ~ate sui monasterii pro concessione hujus conventionis
villani de Alcletshire ‥ faciunt aulam episcopi in foresta ‥; preterea faciunt capellam ‥ et habent de ~ate ij s.
de denariis de ~ate in archidiaconatu Bath’ et Well’ percipiendis(
omnes isti reddunt de consuetudine x s. et preter hoc ad ~atem S. Petri v multones et ‥ cc panes
in his [Dominicis etc. ] diebus [penitens ] faciat ~atem, sicut sui conpares
quotiescumque fratribus ~as interim dum collatio legitur prebetur
percussa a priore tabula, surgentes pergant in refectorium ad ~atem bibendam
in diebus sollempnibus, quando fratres fuerunt in cappis, medonem habuerunt in justis ‥ et vinum ad ~atem. ‥ et hec est assisa quando pro cervisia vinum debent habere, unusquisque sc. habere debet duas ~ates in die
mox servi Dei ‥ charitatem panis hordeacei et aque obtulerunt
conredia ‥ cum ~atibus et pitanciis
ad mensuram potus monachorum ‥ Atheluuoldus ‥ constituit scyfum quendam magnum, flasconem et dim., sc. duas ~ates et eo amplius, in se plenarie continentem
refectorarius preest aliis una ~ate. abbati, monachis abbatis, monachis infirmariis, monachis portionariis inveniet ~atem; abbati autem duas ~ates, si in camera discubuerit. minister qui preest aliis in infirmitorio habebit ~atem hydromeli et non vini
[abbas W., ob. 1171 ] statuit ‥ ~atem quandam albi vini conventui fieri cum singulis guastellis piperatis singulis monachis ‥ appositis, cum ij etiam ferculis optimis. ‥ hanc ~atem fieri voluit ‥ post decessum suum in die anniversario obitus sui
debent habere de cellario singulis diebus Sabbati ~atem ad collationem pro mandato. ‥ debent etiam habere ~atem ‥ ad prandium singulis diebus octabarum principalium festivitatum
[abbas G., ob. 1146 ] donavit ecclesiam S. Petri ‥ cum omnibus pertinenciis infirmarie, ita ut [magister ] ‥ in refectorio inveniret ~atem vini vejmedi omni Sabbato
ordinamus quod, ubi conventus consueverit in singulis festis caparum observare potus ~atis, ‥ tales ~ates de cetero a festo S. Mich. usque ad Pascha pretermittantur exceptis festis principalibus(
compotus ‥ refectorarii de receptis et expensis superle wolte solarii ~atis
cārĭtās, (9) ātis, f. (carus), ¶ 1 cherté [opp. vilitas ], haut prix : annonæ Cic. Off. 3, 50, cherté du blé ¶ 2 amour, affection, tendresse : Cic. Part. 88 ; Læl. 27 || [avec gén. obj.] patriæ Cic. Off. 3, 100, lʼamour de la patrie, cf. Phil. 12, 20 || [avec gén. subj.] hominum Cic. de Or. 2, 237, lʼamour que témoignent les hommes, cf. Nat. 1, 122 ; Phil. 1, 12 || caritates, les personnes chères, aimées : Amm. 18, 8, 14.
- 1. hoge prijs, duurte [annonae; rei frumentariae];
- 2. hoogachting, verering, liefde (voor: gen.; erga; in m. acc.) [patriae; in regem];
- 3. (eccl.) (christelijke) naastenliefde;
- 4. (Laatl.) (meton.) lieveling (ook als aanspreektitel: caritas vestra).
Adjicientes etiam ita illum tenacem existere, ut domum ejus amicus ad Caritatem nunquam introeat.Capitula Theodori Archiepiscopi Cantuar. cap. 10 :
In his supradictis diebus faciat Caritatem, cum cæteris Christianis, id est, utatur eodem cibo et potu, etc.Vita S. Adalberti Episcopi Pragensis n. 17 :
Nobilis quædam femina Monasterium hoc causa orationis ingreditur, et cum Caritatem ibi facere jussa foret, jam septem annis panem se non gustasse profitetur, etc.Hinc in vulgari loquendi apud nos formula,
Caritasaccipitur pro
Eleemosyna, Donner la charité. Vita S. Idæ Comitissæ Bononiensis n. 8 :
Factum est autem cum pauper ab illa, nulli negante Caritatem, eleemosynam accepisset in manibus, etc.Vide Caritas 3.
Eleemosynausurpatur in Testam. ann. 1300. ex Tabul. Flamar. :
Quatuor Caritates fiant pro salute animæ meæ in locis infrascriptis, etc.Lit. remiss. ann. 1355. in Reg. 84. Chartoph. reg. ch. 383 :
Comme par le maire de la ville de Mort et par ses députez une Charité, appellée la Charité de l'oublée, ait esté acoustumée estre donnée chascun an en ladite ville de Mort le jour de la feste de l'invention sainte-Croix, c'est assavoir à chascun poure qui y vient, deux denrées de pain ; et lidiz pains doie estre beneiz par le curé de l'église ou son chappellain, avant qu'il soit donnez.Quia vero
Caritatissymbolum est, quod vice corollarii præter pretium in emptionibus conceditur, sæpiusque absumitur bibendo in benevolentiæ signum,
Charité, nostris dictum est, quod alias
Le vin du marchéappellatur, uti jam monuit Cangius in
Caritas 3.Lit. remiss. ann. 1368. in Reg. 99. ch. 108 :
Lesquelx marchandanz de loage d'une maison, ordonnerent que la Charité dudit marché seroit beue et despensée en l'ostel du suppliant.Aliæ ann. 1417. in Reg. 170. ch. 12 :
Après ce que icellui escuier, qui avoit acheté un cheval du seigneur de Bruyelle,... eurent disnéensemble et beu la Carité ou vin de la vendue dudit cheval en la ville de Tournai, etc.
Caritatisvocabulo in Monasteriis, ut scribit Doubletus lib. 1. Hist. Sandion. cap. 59. intelliguntur prædia, et bona omnia, quæ a fidelibus Christianis in eleemosynam, gratuito et
caritativeidentidem collata sunt, seu ob anniversaria, seu alia pietatis officia in Ecclesiis et Monasteriis exsolvenda : et Monachus qui isti bonorum generi in Monasterio Sandionysiano, ac eorum administrationi præfectus erat,
Magister Caritatum, ut illius munus,
Officium Caritatum, nuncupatur :
Maistre des Charitez de S. Denys en France,ut est in Charta ann. 1282. in Tabul. S. Maglorii fol. 90. Vide Librum Libertatum Ecclesiæ Gallicanæ tom. 2. pag. 264.
Caritatemenim nomine in Monasteriis, non tam ipsæ benefactorum eleemosynæ intelliguntur, quam epulæ solennes et extraordinariæ, quas ii, vel anniversariorum suorum, vel statis et designatis aliis diebus, præsertim festis solennioribus, a Monachis fieri præceperunt, quo et beneficiorum et rerum concessarum memoria altius Monachorum animis hæreret. Qui quidem ritus antiquissimus est, ut ex Stephano Eddio, qui vixit ann. 700. colligimus in Vita S. Wilfridi cap. 61 :
Omni die pro eo Missam singularem celebrare, et omni hebdomada quintam feriam, in qua obiit, quasi dominicam, in epulis venerari, et anniversaria die obitus sui universas decimarum partes de armentis et de gregibus pauperibus populi sui dividere omnibus diebus vitæ suæ constituit, etc.Vetus notitia ann. 862. in Synodo Pistensi exarata, apud eumdem Doubletum lib. 3 :
Caritates etiam in anniversariis Regum et Abbatum de cellario Abbatis juxta solitum accommodentur.Caroli Crassi Imp. Commemoratio apud Augienses :
Tunc inter nos disposuimus, ut singulis annis uno die a prænominata curte in commune cunctis fratribus cum omni abundantia plenum servitium pro anima Imperatoris perficeretur, et eodem die pro illius amore in refectorio plena Caritate hilares atque gaudentes efficerentur.Charta Lamberti Camerarii Fuldensis apud Browerum :
Hujus rei gratia pro recordatione animæ illius singulis annis statui Caritatem fratribus de præfato prædio exhiberi, ut eo libentius annuam recordationem illius agant, quanto pro salute animæ ipsius, et requie, Caritatis oblata percipiunt.Charta Caroli Calvi ann. 32. pro Monasterio S. Germani Paris. :
Caritates etiam in eisdem festivitatibus ex antiquo more iis ipsis a parte Abbatis dentur.Paulus in Vita S. Hilari Abbat. Geleat. n. 8 :
Erexit eum et duxit ad speluncam suam, et oratione facta, fecerunt Caritatem.Ephemerides Monasterii S. Galli :
12. Decemb. Thomæ Apostoli. Do. Abbas faciat duas Caritates per duas dies sequentes : unam cum piscibus... et caseo et vino, aliam sine vino.Tabularium Abbatiæ Conchensis in Ruthenis Ch. 233 :
Post obitum vero meum si filius meus Bego me supervixerit, omnibus diebus vitæ suæ per singulos annos tres Caritates ad ipsos Monachos persolvat.
Item largior et concedo et confirmo vobis vestrisque successoribus in perpetuum tres Caritativas Comestiones quas habere consuevistis in anno, scilicet inIn Charta Lucii II. PP. apud eumdem pag. 516. et in alia Gelasii PP. ann. 1118. tom. 1. pag. 876. dicunturNativitate Domini, in Paschate Resurrectionis, et in festo B. Joannis Baptistæ.
Caritativa ciborum beneficia. Caritativa receptio, in Charta ann. 1214. ibid. pag. 649.
Caritativa refectio, in Tabul. Prioratus S. Petri de Paredo fol. 7. Ita
Dilectioaccipitur in veteribus Formulis Pithœi cap. 108. in MS. :
In ea ratione ut vos vel ipsi Presbyteri, qui ipsa Ecclesia custodire videntur, annis singulis ad Missa Sancti, quæ est in mense illo, Dilectione nobis et pasto soniare debeat, una cum homines tantos, una die et nocte pascere faciat, etc.His autem
Caritatiset
Dilectionisvocabulis designarunt nostri Christianorum
caritas, dilectio. Ita tamen extraordinaria illa convivia vel refectiones peragebantur,
ut solennes dies non tam ciborum abundantia, quam spiritus exultatione celebrarentur, ut ait S. Hieronymus Epist. 19.
Quilibet habebit in dicto festo partem virilem de duobus quarteriis frumenti puri et mundi, quæ Magna Caritas nuncupatur.Udalricus lib. 1. Consuet. Cluniac. cap. 13 :
De collatione surgunt ad Caritatem, et de vino quod tunc propinatur, nullus omnino præsumit abstinere, ut non aliquantaliter gustet.Eadem habent veteres Consuetudines Floriacensis Cœnobii apud Joannem a Bosco cap. 1. et 2. ubi
Caritas vini, appellatur. Apud Bernardum Mon. Consuet. Cluniac. MSS. cap. 76 :
Conversorum ac juvenum est proprie propinare omnem Caritatem de potu quæ fit in refectorio.Tabularium Burguliense :
Canonici B. Hilarii debent duas Caritates reddere, unam post vigiliam, alteram post Missam.Vetus Martyrolog. apud Hemereum in Aug. Viromand. :
Pauperes Ecclesiæ debent habere de uno quoque pastu 3. denarios,... et de unaquaque Caritate unum lotum vini.Describitur apud eumdem Hemereum ann. 947. sacramentum, quod Decanus Sanquintiniensis præstat, cum dignitatem auspicatur in Capitulo, in quo præses præ cæteris hæc ab illo exigit :
Solvetis Senescallo Ecclesiæ pastus, postmeridies, et Caritates.Charta Caroli Calvi pro Monasterio S. Germani Parisiensis :
Karitates etiam in eisdem festivitatibus ex antiquo more his ipsis a parte Abbatis dentur.Vita S. Goaris cap. 5 :
Fili, fac nobis lætum diem de abundantia nostra, ut isti Legati D. Archiepiscopi faciant nobis Caritatem, quia in itinere sunt.Adde caput 6. Wandalbertus in Mirac. ejusd. Sancti cap. 15 :
Asuerus rogat uti ad B. Goarem exire, et in cella ejus Caritatem (ut verbo usitato loquar) facere debeat.Ratbertus de Casibus Sancti Galli cap. 11 :
Abbates cum fratribus eo die mensæ aderant, de communi et privatis collectæ fiunt, et habundam Caritatem faciunt.Beda de Remediis peccator. cap. 7 :
In his supradictis diebus faciat Caritatem cum cæteris Christianis, id est, utatur eodem potu et cibo quo illi.Aliud Pœnitentiale MS. :
In his prædictis diebus faciat Karitatem sicut sui compares Clerici sive laici.Adde Ordericum Vitalem lib. 6. pag. 617. Willelmum Gemetic. lib. 3. cap. 7. etc. Vide Consolatio. :
La proierent les Moignes de prendre Charité.
Donner la Charité aux pauvres, pro
eleemosynam pauperibus largiri. De ejusmodi porro caritatibus intelligendum Concilium Augustodun. ann. 670 :
Si Monachus, aut fustibus verberetur, aut a communione, et missa et Caritate annos tres suspendatur.Ut et quod habet Gregorius M. lib. 12. Epist. 6 :
Adjicientes etiam ita illum tenacem existere, ut domum ejus amicus ad Caritatem nunquam introeat. Caritatem in refectorium portare,apud Joann. Abrinc. de Offic. Eccl. pag. 44. Atque inde patet
Caritatemin Consuetudine urbis Insulensis art. 50. accipi debere pro eo quod vulgo appellamus
le Vin du marché. Vide Caritas 1. Hinc etiam
Constituit itaque cifum quendam magnum, flasconem et dimidium, scilicet duas Caritates, et eo amplius in se continentem, quem cifum antiqui Bollam Athelwodi vocabant.Charta 1292 :
Pitanciarius ministret inde... cuilibet de Conventu unam Caritatem integram boni vini, et unum ferculum boni piscis, etc.
Caritas pura, id est, de vino puro. Cod. MS. Consuetud. Festorum Monasterii Solemniac. :
Translatio S. Eligii, in Vigilia Caritatem puram. Charitas de vino puro,non semel ibidem occurrit.
Caritatis poculum, in Vita B. Edmundi Cantuar. Archiep. apud Martenium tom 3. Anecd. col. 1889 :
Die S. Gregorii Papæ, Papa Gregorius Prætatos quoque quotquot in Curia aderant, invitavit ad Caritatis poculum. Et euntibus singulis, solus ipse quasi admonitus per Spiritum et contra consilium quorumdam de suis, non perrexit ad locum, quo cæteri convenerant ad bibendum.Hic non est sermo de Monachis.
Mensuram vini per singulos quatuor dies hebdomadis cum Caritate Sabbati.
Ad istam processionem non fit prostratio nec datur Caritas.Infra :
Tunc oferatur Caritas clero, et in reditu dicatur letania.
Debent etiam habere de Celerario singulis diebus Sabbati Caritatem ad Collationem pro Mandato.... Debent etiam habere Caritatem de Cellario ad prandium singulis diebus Octabarum principalium festivitatum, etc.
de Cotoisdomicellæ ex Tabul. B. M. de Pratea diœc. Bitur. :
Item lego Caritati mortuorum unam minam siliginis, etc.
Vendiderunt Caritario et Conventui EcclesiæS. Richarii septemdecim jornalia terræ cum dimidio.
Caritarii.
Ratam habeo eleemosynam, quam Johannes frater meus, Capellanus Ecclesiæ S. Benedicti.... Caritariæ S. Richarii fecit de omnibus censibus, etc.
Caritativa subsidiadicuntur diœcesana Episcopi vectigalia, quæ honestius accipi, quam peti possunt, et non tam extorquentur, quam ultro et gratuito offeruntur ut auctor est Ren. Chopinus lib. 2. de Sacra polit. tit. 7. § 11. Charta vetus apud Ægidium
Bryin Hist. Comit. Perticensium lib. 3. pag. 103 :
Similiter et de Ecclesia S. Martini... in qua requirebat sanguinem et infracturam : diffinitum est, ut in ea præter censum, id est, libram piperis, et libram thuris nihil haberet, et hoc pro Caritate, non pro consuetudine.Charta Gaufredi II. Comitis Andegav. in Tabul. S. Mauri ad Ligerim :
Suum pasnaticum recipientes non tam consuetudinis, sed gratia Caritatis, etc.Monasticum Anglic. tom. 1. pag. 242 :
Turkil tenebat de Abbate, et Caritatem inde reddebat, marcum videlicet auri unoquoque anno.
Eandem percipere partem vestrum est in Caritatibus, quæ vestro fuerint Sacerdoti quomodocumque et a parrochiano suo fiant.
Ipse super altare donationem posuit, et inde pro recognitione tunc unciam auri ex Caritate Monachorum recepit.Infra :
Hanc itaque concessionem... super altare portavit, ac postmodum ex Caritate Monachorum quinque marcos argenti et optimum cornipedem recepit.Tabular. S. Dionysii de Capella Diœces. Bitur. Charta 103 :
Et pro hac re Prior Radulphus dedit Heliæ pro Caritate de beneficio S. Dionysii 20. sol. Salviniacensis monetæ consilio fratrum suorum.Charta ann. 1089 :
Ob hanc vero talem ejus donationem duo paria pellium de cuniculis data sunt ei a fratribus sub specie Caritatis.Tabularium Monasterii S. Andreæ Viennensis :
Et accepimus de ipsis Monachis loco Caritatis, ego Beraldus et frater meus 20. sol. cum beneficio S. Andreæ.Tabularium Absiense fol. 177 :
Pro quo idem Abbas dedit ei 40. solidos de Caritate, etc.Adde fol. 189. 190. Vide Hugonem Flaviniacens. in Chron. pag. 245. Chron. Andrense pag. 270. 394. 403. 408. 483. 527. Beslium pag. 524. Ordericum Vital. pag. 590. 591. 596. 605. etc.
Sed sciendum quod ista domus debet annuatim duos solidos in crastino omnium Sanctorum ad Caritatem de Monte Autrico.
CharitéLugduni et Parisiis, neque aliter accipiendum videtur quod ex Charta communiæ legitur, in
Caritas 9.
Et episcopus Ecclesiam, quam Monachi ædificaverant, ab omni consuetudine EpiscopaliVide Caritas 4.quictaverat, exceptis sex denariis quos pro Caritate Synodali Monachi Andegavensi Ecclesiæ redderent.
Cum autem pridie quam ille vir justus obierit, venirem, ad eum non accessi, sed in posterum distuli diem, et tunc is sine mea Caritate mortuus est.
Caritatem B. Christophori, et calidos furnos, et excubias debent custodire quinque homines legitimi, etc.
Duas partes habetis... in omnibus oblationibus, quocumque modo fiant, tam pro vivis quam pro mortuis, exceptis nummis de dominica die, qui Charitas appellantur.
Voluit etiam et concessit in perpetuum quod nec ipse nec successores sui ampliorem summam ab eis, nomine Caritatis seu procurationis, exigere valeant, nec priores dictorum locorum, vel alius loco ipsorum ad præstationem amplioris summæ, nomine Caritatis seu procurationis, ab ipso episcopo seu successoribus suis possint compelli.Vide infra Carritium.
Ex parte mulierum pœnitentium, wlgariter vocatarum Repenties, de Dolentio, nobis fuit humiliter supplicatum, quod eisdem concedere dignaremur, ut quosdam redditus minutos dudum quibusdam Caritatibus seu confratriis, quæ in dicta villa fiebant, debitos,... tenere possent.Infra :
Caritas S. Jacobi, Caritas S. Egidii, etc.Pactum inter abbat. et habitat. Anianæ ann. 1332. in Reg. 69. ch. 175 :
Item, quod dicti tres proceres... plenam habeant potestatem eligendi tres bonos et sufficientes homines pro recolligenda quoad dictum annum, et levanda et distribuenda Karitate ascensionis Domini, et alios tres pro Karitate B. Mariæ.
L'exposant demanda à sa femme combien d'argent elle avoit de son vin et autres denrées, qui estoient à l'ostel le Dimenche jour précédant dudit jour de Lundi, que la feste de la ville dudit lieu de Lam, que l'en nomme la Charité des blés, avoit esté.Aliæ ejusd. ann. ibid. ch. 218 :
Comme les paroissiens de la paroisse de Bailleule-Pin et des autres paroisses voisines ou bailliage de Chartres, aient acoustumé faire très grant feste et eulx esbatre chascun an le Dymenche devant la Penthecoste, laquelle feste est appellée la Charité à l'ablel, et à ycelle feste aient acoustumé venir et mener joie et esbatement les jeunes hommes et filles à marier, etc.
Quoniam attestante pragmatica sanctione, naturale vitium est, negligi quod communiter possidetur, necnon quod propter importunitatem petentium de communi domus Caritatis nostræ Ecclesiæ, quod erat in omnibus usibus Ecclesiæ expendendum, ut ei experientia docuit, pluries extitit privatorum de Capitulo vel extra usibus deputatum : Ideo nos Frater Ferrarius Episcopus Barchinonensis, et ejusdem sedis Canonici Capitulum generale celebrantes, pensantes rem publicam, seu communem ex modico studio magnam et ex magna minimam effici, divisione indebita, incuria, seu neglecta, deliberatione solerti præhabita, pro bono statu et augmento nostræ præfatæ Ecclesiæ provide duximus statuendum, quod de bonis reditus, proventus fructibus, sive pensionibus Domus Caritatis nostræ Ecclesiæ, præsentibus et futuris, nulli deinceps mutuetur, vel aliter assignetur directe vel indirecte, etiam sub pignore, vel alio quocumque colore quæsito, pro causa vel commodo singulari, sed tantum, ut et debet, in negotiis ad quæ sunt deputata communibus expendantur, ac quod Caritativus tum computum reddet, reliquum confestim restituat : et ut præsens Ordinatio ampliori gaudeat firmitate, etc.Ibid. col. 616 :
Statuimus et perpetuo ordinamus, quod si speretur verisimiliter ante horam Missæ, ut propter defectum alicujus Canonici præsentis sive absentis, cadere debeat dicta(major) Missa ; tunc Procurator Domus Caritatis unam canonicam portionem, seu valorem ipsius in sacristia certioratus ponere teneatur ; quæ Canonico evangelium seu Epistolam loco defficientis dicenti omnimodo tribuatur.
Domus Caritatis Procurator, non semel ibidem legitur pro eo qui Præfectus erat huic domui, rerumque Ecclesiæ communium curam habebat.
cāritās ātis, f
- carus, dearness, costliness, high price: annonae: rei frumentariae: annus in summā caritate fuit. — Fig., regard, esteem, affection, love: caritatem conciliare: inter natos et parentes: erga patriam, L.: caritatem parare, Ta.: patriae et suorum, affection for: liberūm, L.: necessitudinis, arising from: omnīs omnium caritates patria una complexa est, kinds of affection.
-
…aut in vilitate nummum arator quisquam dedit aut in caritate de aestimatione frumenti questus est at uberiora cibaria facta sunt caritate. credo ; neque id est novum neque reprehendendum. modo C. Sentium vidimus, hominem vetere illa ac…
Cicero, in Verrem
-
…Egi per predum ille daret tanti quom haberet venale. noluit. sed nunc omnia ista iacere puto propter nummorum caritatem. mihi quidem erit aptissimum vel nobis potius si tu emeris ; sed eius dementias cave contemnas. valde est…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…. quam ob rem hos quidem ab hoc sermone removeamus, ipsi autem intellegamus natura gigni sensum diligendi et benevolentiae caritatem facta significatione probitatis, quam qui appetiverunt, applicant sese et propius admovent, ut et usu eius, quem…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…ut id faciendum sit, alii nullo modo. Ut vero conservetur omnis homini erga hominem societas, coniunctio, caritas, et emolumenta et detrimenta, quae εὐδοξίαν et ὠφελήματα appellant, communia esse voluerunt ; quorum altera prosunt ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…nunc iam apertum est ; omnes patefaciunt in utramque partem quid sentiant, quid velint. sunt impii cives pro caritate rei publicae nimium multi, sed contra multitudinem bene sentientium admodum pauci quorum opprimendorum di immortales incredibilem rei publicae potestatem…
Cicero, Philippicae
-
…caput est rei frumentariae, campus Leontinus, cuius antea species haec erat ut, cum obsitum vidisses, annonae caritatem non vererere, sic erat deformis atque horridus ut in uberrima Siciliae parte Siciliam quaereremus ; labefactarat enim vehementer aratores…
Cicero, in Verrem
-
…est novum neque reprehendendum. modo C. Sentium vidimus, hominem vetere illa ac singulari innocentia praeditum, propter caritatem frumenti quae fuerat in Macedonia permagnam ex cibariis pecuniam deportare. quam ob rem non ego invideo commodis tuis ,…
Cicero, in Verrem
-
…coniectura prospiciebamus, sed iam experti videbamus. nam cum ingravesceret annona, ut iam plane inopia ac fames non caritas timeretur, concursus est ad templum Concordiae factus, senatum illuc vocante Metello consule. qui si verus fuit ex…
Cicero, de Domo sua
-
…quibus nihil mihi potest esse iucundius, amplius quam quod pro Plancio facio facere possim, nec vides istorum ipsorum caritate ad huius salutem defendendam maxime stimulari me atque excitari. nam neque illis huius salute a quo meam sciunt esse…
Cicero, pro Plancio
-
…, cum unus in legem per vim latam iurare noluerat denique videbatur ea condicione tam fortis fuisse ut cum patriae caritate constantiae gloriam commutaret. erat autem res ei cum exercitu C. Mari invicto, habebat inimicum C. Marium…
Cicero, pro Sestio