deus

hos deos colere debemus
we ought to worship these gods

deus , ī, m.: a god, deity, 1.9, et al.; in general, god the deity, 6.749; a goddess, 2.632; the god Bacchus; (meton.), wine, 9.337.

dĕus, i (voc. sing. deus, Vulg. Psa. 22, 3 al.; but, dee, Tert. adv. Marc. 1, 29; Prud. Hamart. 931; cf. Prob. Inst. Art. 532, p. 340. The nom. plur. is di and dei; dii is freq. in MSS., but prob. indicates only the length of the ī. Di alone is found in Verg. and Hor.; di and dei indifferently in post-Aug. poets.—Gen.: deōrum and deum. —Poet. also, divum or divom, Enn. ap. Varr. L. L. 5, 10, 65; Cic. N. D. 2, 2, 4; Ter. Ad. 746; Verg. A. 1, 46 et saep.; Hor. Od. 1, 2, 25 al.—Dat.: dis or diis, usually monosyl.; and, deis, mostly post-Aug.; also, DIBVS, Inscr. Orell. 1307; 1676; 3091; 3413; and DIIBVS, ib. 2118; 4608.—As monosyllable, deus, Plaut. Am. prol. 53: deorum, dissyl. id. ib. 45; but dĭī, Luc. 4, 493: dĕī, id. 4, 519: dĕīs, Val. Fl. 7, 29), m. [root in Sanscr.: dī, div- (dyu-), to gleam: dyāus (Gr. Ζεύς), heaven: dévas, God; cf. Gr. διος, εὐδία; but not θεός, Curt. Gr. etym. 503 sqq.]. a god, a deity (for syn. cf.: divus, numen).

• I Prop., Cic. N. D. 1, 22 sq.; id. Tusc. 1, 26, 65 sq.; Plin. 2, 7, 5, § 14: qualem te patriae custodem di genuerunt, etc., Enn. ap. Cic. Rep. 1, 41 (Ann. v. 116 sq. ed Vahl.): ab Jove ceterisque dis deabusque immortalibus ... deorum immortalium numen, Cic. Rab. perd. 2, 5 et innum. al.—
• • B Special combinations.
  • • 1 Forms of ejaculation: di, Ter. And. 232; id. Phorm. 740: di boni, id. And. 338; id. Eun. 225; Cic. Att. 6, 6 fin. al.: di immortales, Plaut. Am. 1, 1, 299 (451); id. Ep. 5, 1, 21 (627); Ter. Eun. 232; Cic. Fin. 2, 28 fin. et saep.; cf.: pro di immortales, Plaut. Am. 2, 2, 190 (822); Ter. Ad. 447: di magni, Ov. F. 6, 187: di deaeque, Plin. H. N. prooem. § 24: di vostram fidem, Plaut. Poen. 4, 2, 78 (900); id. Trin. 2, 4, 190 (591); Ter. And. 716; 744 al. (for which in full: di, obsecro vostram fidem, Plaut. Am. 5, 1, 78 (1130)); cf.: pro deum atque hominum fidem, Ter. And. 237; id. Hec. 198 al.; and ellipt.: pro deum immortalium, Ter. Phorm. 351.—
    • 2 Forms of wishing (well or ill), greeting, asseveration, etc.: di bene vortant, Plaut. Trin. 2, 4, 101 (502); Ter. Ad. 728; and in the order: di vortant bene, Ter. Eun. 389; id. Hec. 196: utinam di faxint ut, ne, etc., Plaut. Am. 2, 1, 85 (635); Ter. Heaut. 161; cf.: ita di deaeque faxint, id. Hec. 102: di faciant, ut, ne, etc., Cic. Verr. 2, 3, 35; 2, 5, 13: di prohibeant, Ter. And. 568; cf.: di averruncent, Att. ap. Cic. Att. 9, 2 A, 1; and: quod di omen avertant, the gods forbid, Cic. Phil. 3, 14, 35: di melius faciant, Plaut. Ps. 1, 3, 81 (310); cf.: di melius duint, Ter. Phorm. 1005: di meliora ferant, Tib. 3, 4, 1: di meliora velint, Ov. M. 7, 37; also ellipt.: di meliora, God forbid! Cic. Phil. 8, 3, 9; id. de Sen. 14, 47; Liv; 39, 10 et saep.; and di melius, Ov. H. 3, 125; Sen. Ep. 98 med.: dent tibi di multa bona, Plaut. Poen. 1, 1, 80 (208); cf. id. ib. 3, 3, 54 (668); id. Trin. 5, 2, 28 (1152); Ter. Ad. 978: di te servassint, Plaut. As. 3, 3, 64 (654); id. Trin. 2, 2, 103 (378) et saep.: di me servatum volunt, Plaut. Men. 5, 9, 61 (1120); id. Trin. 4, 3, 69 (1076) et saep.: di te perduint (perdant), Plaut. As. 2, 4, 61 (467); id. Ps. 4, 7, 129 (1231); Ter. Eun. 301 al.; cf.: di te eradicent, Ter. And. 761; id. Heaut. 589; and: di tibi male faciant, id. Phorm. 394; Cic. Fam. 11, 21 al.: di te ament (amabunt), as a form of greeting, God bless you! Plaut. Most. 1, 4, 27 (339); 3, 2, 28 (717); id. Men. 2, 2, 6 (278) al.: ita me di ament (amabunt), so help me the gods! Plaut. Poen. 1, 3, 30 (439); Ter. And. 947 et saep.; cf.: ita me di bene ament, id. Eun. 615; id. Phorm. 165: per deos immortales, by the immortal gods! Cic. Phil. 3, 14: per deos, id. Off. 2, 2 al.: cum dis volentibus, by the gods’ help, Enn. in Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 207 ed. Vahl.); Plaut. Mil. 4, 8, 41 (1351); id. Pers. 3, 1, 4 (332); cf.: dis volentibus, God willing, Sall. 3, 14, 19: si dis placet, if it please the gods, Plaut. Capt. 2, 3, 94 (454); for which: si di volent, id. Poen. 4, 2, 88 (910); more freq.: si dis placet, ironically or contemptuously, an't please the gods; if you please; forsooth, Ter. Eun. 919; Cic. Pis. 16 fin.; Liv. 6, 40; 34, 32; Quint. 8, 3, 44; Flor. 3, 4, 1 al.: di hominesque, i. e. all the world, every body, Cic. Fam. 1, 9, 19; Sall. C. 15, 4; Liv. 3, 17; 3, 19 al.: dis hominibusque invitis, in spite of every body, Cic. Vatin. 16, 38; id. Q. Fr. 3, 2, 1.—
  • C Esp.
  • • 1 In poets sometimes a goddess; cf. Gr. θεός: ducente deo (sc. Venere), Verg. A. 2, 632: audentes deus ipse juvat (sc. Fortuna), Ov. M. 10, 586; Macr. Sat. 3, 8; cf. of Aurora, Cat. ap. Cic. N. D. 1, 28 fin.; of Alecto, Verg. A. 7, 498 (but in all these passages, some regard deus as absol., = τὸ θεῖον, the divinity, Heyne ad Verg. A. 2, 632).—
    • 2 Of Bacchus, Verg. A. 9, 337; 1, 636.—
  • D In eccl. Lat., esp. the God of the Hebrews and Christians, God: Deus summus, Lact. 1, 1: omnipotens, Vulg. Gen. 17, 1 et passim. Also of the Son of God, God the Son, Christ: Deus pater et Deus filius, Lact. 4, 29, 1; Vulg. Johan. 1, 1 al.
• II Transf., of highly distinguished or fortunate persons: te in dicendo semper putavi deum, Cic. Or. 1, 23, 106; cf. id. ib. 2, 42, 179: facio te apud illum deum, Ter. Ad. 535: audiamus Platonem quasi quendam deum philosophorum, Cic. N. D. 2, 12; cf.: deus ille noster Plato, id. Att. 4, 16, 3: ubi nunc nobis deus ille magister, Eryx, Verg. A. 5, 392: deos quoniam propius contingis (i. e. Augustus and Maecenas), Hor. S. 2, 6, 52: deus sum, si hoc ita est, Ter. Hec. 843; cf.: sum deus, Plaut. Curc. 1, 3, 11 (168); esp. of great patrons or protectors, a guardian god: Lentulus consul, parens deus, salus nostrae vitae, Cic. post Red. ad Quir. 5, 11: Lentulus, cujus pater deus ac parens nominis mei, id. Sest. 69, 144.—Hence freq. in inscriptions and on coins of the period of the empire, as an epithet of the emperors: DEO AUG., Inscr. Orell. 609 et saep.; cf. Nem. Venat. 71; Calp. Ecl. 7.

deus, ī (im Nom. Plur. dei, dii, gew. di, Genet. Plur. deorum u. deûm, Dat. Plur. deis, diis, gew. dis, s. Neue-Wagener Formenl.³ Bd. 1. S. 161 ff. u. Georges Lexik. d. lat. Wortf. S. 210; in Inschr. auch diibus u. dibus, s. Neue-Wagener Formenl.³ Bd. 1, S. 190 [Abl. diibus auch *Petron. 44, 16 B.]; Vokat. Sing. deus, erst spätlat. dee, s. Neue-Wagener Formenl.³ Bd. 1. S. 133), m. (verwandt mit θεός), der Gott, die Gottheit, I) eig.: deus hospitalis, Plaut.: di hospitales, Tac.: deus marinus, Serv. Verg. Aen. 1, 144 u. Varro bei Serv. Verg. Aen. 5, 824: di marini, Porphyr. Hor. od. 1, 5, 12: dea marina, Serv. Verg. Aen. 1, 144: di, quibus est imperium pelagi, Verg.: deus verus (Ggstz. dei falsi), Lact.: sospitalis et medicus deus (v. Äskulap), Macr.: deus pater et deus filius (v. Christus), Lact.: deus maritus, deus pastor, deus commeator, fabricator deus, aedificator mundi deus, Apul. (s. Koziol Stil des Apul. S. 258): unus illis deus nummus est, Hadr. imp. bei Vopisc. Sat. 8, 6: deum unum colere, praedicare (predigen), Lact.: multos ac falsos deos colere (Ggstz. uni et vero deo supplicare), Lact.: suos aut novos alienigenas deos colere, Cic.: alqm ut deum colere, Cic.: reges suos inter deos colere, Curt.: naturam tamquam deum sequi, Cic.: naturam quasi deum ducem subsequi, Cic.: tum sapientiae vocem audire videar eique quasi dei paream, Cic.: ab Iove optimo maximo ceterisque dis deabusque immortalibus pacem ac veniam peto, Cic.: homines sumus, non dei, Petron.: dis carus ipsis, Hor.: di hominesque, alle Welt, Cic. u.a. – v. weibl. Gottheiten, ducente deo, v. der Venus, Verg.: nec dextrae erranti deus afuit, v. der Alekto, Verg.: audentes deus ipse iuvat, v. der Fortuna, Ov.; vgl. Burmann Anthol. Lat. 3, 240, 4. Wagner Verg. Aen. 2, 632. – Besondere Verbindungen: a) Ausrufungsformeln: di, Ter.: di od. di boni, Ter. u. Cic. (s. Spengel Ter. Andr. 338): (pro) di immortales, Komik. u. Cic., di (obsecro) vostram fidem, weiß Gott (ma foi), Komik. (s. Brix Plaut. trin. 591): pro deûm atque hominum fidem, Ter. u. Cic.: elliptisch pro deûm immortalium, Ter. – b) Formeln des (freundlichen oder feindlichen) Wunsches, der Begrüßung, Beteurung u. dgl., di bene vortant! Gott schenke sein Gedeihen! Plaut. u. Ter.: di melius duint (dent) ! Ter., od. di meliora ferant! Tibull., od. bl. di meliora! Cic., od. di melius! Ov., d.i. das wolle Gott nicht! behüte Gott! Gott bewahre! di meliora piis (sc. dent)! Gnade, o Götter, den Frommen! Verg.: di tibi faciant bene! Plaut.: dent tibi di multa bona! Komik.: di tibi omnia omnes semper optata offerant! Plaut.: di te servassint mihi, Plaut.: di te perduint, Komik.: di me perdant (perduint), infelicitent, si etc., Gott straf mich, wenn usw., Komik. (s. Brix Plaut. mil. 833): di te ament (als Begrüßungsformel), Gott grüße dich! Plaut.: ita me di ament od. amabunt od. servent! so wahr mir Gott gnädig sein möge, als mir Gott helfe! Komik.: cum dis volentibus, mit Gottes Hilfe, Plaut.: u. so dis volentibus, Sall.: si di volent, Plaut., od. si di volunt, Cic.: si dis placet, so Gott will, Plaut. u. Liv.; häufig ironisch u. verächtlich = will's Gott, Ter., Cic. u.a.: vos rogo per deos superos inferosque, Inscr. – II) übtr.: a) v. ausgezeichneten Menschen, te in dicendo semper putavi deum, Cic.: audiamus Platonem quasi quendam deum philosophorum, Cic. – b) v. gütig schützenden, der Behüter u. Bewahrer, Schutzgott, P. Lentulus consul, parens, deus, salus nostrae vitae, fortunae, memoriae, nominis, Cic. post red. ad Quir. 11: P. Lentulus, cuius pater deus ac parens fortunae ac nominis mei, Cic. Sest. 144. – c) v. sehr glücklichen, deus sum, si hoc ita est, Ter.: sum deus, Plaut. – d) auch Benennung der Machthaber im Staate, deos quoniam propius contingis, d.i. Augustus u. Mäcenas, Hor. sat. 2, 6, 52: dah. seit der Kaiserzeit gew. Epitheton der Kaiser auf Münzen u. Inschriften. – ➳ deus einsilb., Plaut. Amph. prol. 53: deorum zweisilb., ibid. 45.

deus [CL] 1 god: a (Classical); b (Northern); c (other); d (phr.). a prisca nefandorum contemnens fana deorum Aldh. VirgV 561 (cf. ib. 1389: exhausta veterum virtute deorum); Bede TR 8 (v. dies 5a); templum ipsa superbum / prima petit solitoque deos implorat honore J. Exon. BT III 261; Jupiter ut centum taurorum sanguine fuso, / sic capitur minimi thuris amore deus Walt. Angl. Fab. 22. 18; per quos superi, id est dii, jurant Trevet Troades 32; Mercurius ‥ ab antiquis gentilibus sextus deus esse dicebatur Deorum Imag. 6; Jupiter et Juno et ceteri, qui sunt in ore hominum et mentibus, et de quorum fraternitate fama celebratur; atque ex his alii nati sunt, qui putantur dii Bradw. CD 8D (cf. ib.: feriantur qui deos sibi fabricant ‥ homines, animalia, arbores, ignem, aut quamcunque rem talem. tales fuerunt quidam gentiles antiqui, qui homines quosdam vivos, quosdam vero mortuos, deos sibi fecerunt); Amund. I 138 (v. chronicus 4).  b Blodmonath, ‘mensis immolationum’, [nominatur] quod in eo pecora quae occisuri erant [Angli] diis suis voverent Bede TR 15; suspecti sunt ‥ quia, si pervenirent ad satrapam [Antiquorum Saxonum] ‥, averterent illum a diis suis Id. HE V 10; Willib. Bonif. 6 (v. devotare 1a); Alcuin SS Ebor 158 (v. cultura 4b); Æthelw. I 3 (v. devincere 1b); W. Malm. GR I 5 (v. dies 5e); Ord. Vit. IV 5 (v. daemon 2c).  c paganorum prima est [secta] minus de Deo scientium; nec habent sacerdotium, sed quilibet pro voluntate sua fingit sibi deum et colit quod vult‥. deinde sunt idololatre, qui sacerdotes habent ‥ et orationes certas ‥ et ponunt plures deos, nullum autem omnipotentem. in tertio gradu sunt Tartari, qui unum deum adorant omnipotentem et colunt, sed nihilo minus ignem venerantur et limen domus Bacon Maj. II 370 (cf. (v. 3a infra)); Bradw. CD 14D (v. 1 brodium).  d dii boni! Gir. TH III 53. 2 (phil.) god as first cause or sim.. coepi mecum quaerere si forte posset inveniri unum argumentum ‥ solum ad astruendum quia deus vere est Anselm (Prosl. proem.) I 93; Adel. QN 76 (v. dissentire 2); an deus in omni tempore sit, qui semper est, an in nullo, qui temporalis non est Balsh. AD rec. 2 133; queritur utrum hoc nomen ‘deus’ ‥ debeat habere plurale Hales Sent. I 228; prima causa omnium, hoc est deus, nullam habet materiam nec formam J. Blund An. 284; Bacon XIII 125 (v. deacus); deus ‥ est finis hujus sciencie [theologie] et efficiens, non igitur materia‥. deus ‥ non habet partes integrales, cum sit omnino simplex, nec subjectivas, cum sit singularis ex se; nec habet principia, cum sit primum principium, nec passiones ‥ Duns Ord. I 91; in primis firmissime supponatur quod deus est summe perfectus et bonus, in tantum quod nichil perfeccius vel melius esse posset, hec autem supposicio posset evidenter ostendi ex magnitudine perfeccionis et bonitatis ipsius, que est simpliciter infinita, sicut racionibus philosophicis et theologicis posset multipliciter demonstrari Bradw. CD 1CD. 3 Christian (or Jewish) God; b (phr.); c (oaths). d (w. pro) gratis. ungebantur reges non per Deum Gildas EB 21; 601 Constantinus ‥ Romanam rempublicam a perversis idolorum cultibus revocans omnipotenti Deo Domino nostro Jesu Christo secum subdidit‥. et nunc itaque vestra gloria cognitionem unius Dei, Patris et Filii et Spiritus Sancti, regibus et populis sibimet subjectis festinet infundere (Lit. Papae) Bede HE I 32; s704 sancta synodus respondit: “Wilfrithus Deo amabilis episcopus canonice defensionis suae protectionem exposuit” Eddi 53; alma Deus Trinitas, quae saecula cuncta gubernas Bede HE (Hymn) IV 18 p. 247; 738 (12c) sciat se in die judicii rationem Deo redditurum CS 159; CS 416 (v. desiderare 1c); O Dee cunctipotens cosmi qui regmina flectis De lib. arb. 167; Dei justitiam [AS: Godes riht] dictis et factis ‥ amplectamur (Quad.) GAS 301; Dominum Christum Jesum dicimus verum Deum et verum hominem Anselm (CurD I 8) II 59 (cf. ib. II 6 p. 101: necesse est ut eam [satisfactionem] faciat deus-homo); sit Deus in primis super omnia corde colendus D. Bec. 20; nihil placet plus Deo ‥ quam recognitio peccati Hales Sent. IV 270; in quarto gradu sunt Judei, qui plus secundum suam legem deberent sentire de Deo et veraciter aspirare ad Messiam, qui est Christus‥. quinto loco sunt Christiani, qui legem Judeorum spiritualiter peragunt et addunt ad ejus complementum fidem Christi Bacon Maj. II 370 (cf. (v. 1a supra)); 1314 quod Deus Pater potuit produxisse creaturam ante Verbum origine, natura vel tempore ‥ (Articuli reprobati) MunAcOx 100; 1340 dileccionem vestram ‥ per Dei misericordiam obsecramus quatinus soli Deo vivo nos ‥ devotis oracionum instanciis recommendare curetis (Lit. Regis) Avesb. 90; 1400 nec possunt Dei viventis manus evadere [cf. Hebr. x 31] Lit. Cant. III 74; Deus Optimus Maximus [cf. CL: Jupiter Optimus Maximus] Dee Monas pref. p. 184.  b auxiliante Deo Aldh. VirgV pref. 34; suffragante Deo Id. VirgV 1015 (cf. CS 43); Deo favente Bede HE I 16; Deo volente Ib. IV 26 p. 271; 738 (12c) in nomine Domini Dei nostri CS 159; †749 (12c) hanc donationem Deo teste ‥ concedo, ut ‥ ab omnibus operibus oneribusque, auctore Deo, servientes absoluti maneant Ib. 178 (cf. Chr. Evesham 116: Deo teste ‥ veni huc propter vos); c763 (12c) pro amore Dei Ib. 194; c1070 Willelmus Dei gratia rex Anglie Regesta p. 120 (cf. (v. gratia)); statim post ‘Deo gratias’ (Instr. Novic.) Lanfr. Const. 382; quod Deus avertat! Ib. 164; rex ‥ dedit Rogero Deus Salvæt Dominas DB II 21b; [W. de Breusa] in omni sermone suo Deum anteponere consuevit, dicens ‥ “si Deo placuerit” vel “per Dei gratiam futurum est ita” Gir. IK I 2; 1227 (v. benedicere 2b); non placeat Deo! M. Par. Maj. V 113 (v. detruncare 1a); 1339 cor habentes pacificum, novit Deus (Lit. Regis) Ad. Mur. Chr. 91; 1340 quia, novit Deus, nichil foret ‥ accepcius (Lit. Regis) Avesb. 88b; s1342 elegit ‥ locum in quo, Deo juvante, pugnaret Ad. Mur. Chr. 127 (cf. ib. 227: Deo adjuvante); ignoscat ei Deus! Thorne 1864 (v. 1 cameraria 3a); det Deus! G. Hen. V 25 (v. devoratio d).  c [Willelmus I], talia “per resurrectionem et splendorem Dei” pronuntians, quod soleret ex industria talia sacramenta facere, que ipso hiatu oris terrificum quiddam auditorum mentibus insonarent W. Malm. GR III 281 (cf. Ord. Vit. IV 13 p. 264); [Henricus II] “per oculos”, inquit, “Dei, seu gorgiam, sive strumellos, avis illa evadere non poterit ‥!”, quoniam usu pravo ‥ sic jurare consueverant [sic], sicut et ‥ Henricus primus “per mortem Dei” Gir. GE I 54; terrarum principes alii in omni sermone sacramentis enormibus utentes, per mortem Dei, per oculos, per pedes et dentes, per gorgiam atque strumellos, fatue nimis et indiscrete jurare presumunt Id. PI III 29 p. 318; [abbas] ait: “ ‥ per os Dei!” Brakelond 153v; s1258 [Henricus III] ‥ respondit: “ ‥ per caput Dei!” M. Par. Maj. V 706 (cf. (v. caput 1b)); s1259 rex Alemannie ‥ respondit, jurans per guttur Dei Ib. 733.  d hospicium sibi pro Deo petiit Map NC II 14 f. 27v; 1220 sicut hoc fecit pro Deo et non pro denariis CurR VIII 277; 1221 (v. dare 7d) (cf. (v. deodandus)); 1382 per custodes sigilli pro Deo, quia pauper Pat 314 m. 37d.. 4 deus hujus saeculi [II Cor. iv 4], (sts. interp. as) the Devil. ‘deus hujus saeculi’, quasi diceret: “qui non solum invisibiles creaturas sed etiam hoc †invisibile [? l. visibile] saeculum regit”. potest et ita †construit [? l. construi]: “in quibus Deus excaecavit mentes infidelium hujus saeculi”; quia, si de diabolo dictum est ‘deus hujus saeculi’, sic intelligitur in Evangelio [John xii 31]‘princeps mundi hujus’ Lanfr. Comment. Paul. (2 Cor. iv 4) 227A; celestis sanctuarii pervasoribus, quos ‥ deus hujus seculi excecavit Ad. Marsh Ep. 111; deus hujus seculi sic cecavit eos Wycl. Sim. 14. 5 ‘god’ (fig.): a (w. ref. to Phil. iii 9); b (w. ref. to Exod. xxii 9); c (applied to man). d (w. pater) godfather. a ‘noster’, ait ‘venter deus est’ R. Cant. Malch. II 377; horum deus venter est et ciphi prelati (Divers. Ord. 170) Ps.-Map 234.  b si latet [fur], dominus domus applicabitur ad deos [gl: id est, judices] et jurabit ‥ (Quad.) GAS 37.  c hic [Bledgabred] omnes cantores quos retro etas habuerat ‥ [superabat], ita ut deus joculatorum diceretur G. Mon. III 19; Devizes 40v (v. daemonium 2); a1270 ‘ego dixi, dii estis;’ [Psalm. lxxxi 6] ‥ dii revera, qui potestis / in figuram nove vestis / transmutare veterem (In Cissores) Pol. Songs 51–2.  d qui [baptizandum] introduxerit ‥, quem Dionysius vocat ‘susceptorem’ — eum arbitror quern nunc apud nos ‘deum patrem’ — hominem sacerdotibus et ministris exuendum ‥ tradit Colet Eccl. Hier. 210 (cf. ib. 212: deus pater ille quem D. vocat ‘susceptorem’).

dĕus, (4) ī, m. (arch. deivos ) ¶ 1 Dieu, Divinité : Cic. Rep. 6, 17 ; Tim. 26 ; etc. || di boni ! Cic. Mil. 59, grands dieux ! dieux bons ! di immortales ! Cic. Nat. 1, 72, dieux immortels ! ou pro di immortales ! Cic. Par. 42 ; v. fides ; [avec ellipse de fidem ] pro deum immortalium ! Cic. Fr. F 1, 8, au nom des dieux immortels ! per deos ou per deos immortales Cic. Off. 2, 5 ; Balbo 23, au nom des dieux, par les dieux immortels || di melius duint (dent), di meliora ferant, velint. Ter. Phorm. 1005 ; Tib. 3, 4, 1 ; Ov. M. 7, 37 ou simpl^t di meliora Cic. Phil. 8, 9, que les dieux nous assistent ! aux dieux ne plaise ! les dieux nous en préservent ! di vortant bene ! Ter. Eun. 390, que les dieux nous protègent ! cf. Ad. 728 ; Hec. 196, etc.; quod di omen avertant ! Cic. Phil. 3, 35, que les dieux détournent ce présage ! si dis placet Cic. Pis. 38, [ironique] dieu me pardonne ! ¶ 2 [fig., en parl. de qqn] un dieu : Cic. de Or. 1, 106 ; Nat. 2, 32 ; Att. 4, 16, 3 ; Sest. 144 ; Quir. 11.

➳ voc. sing. inus., mais à la décad. deus Vulg. Psalm. 22, 3 ou dee Tert. Marc. 1, 29 || pl. nom. di, dii, dei ; gén. deorum et deum ; dat. dis, diis, deis || deus monos. Pl. Amph. 53.

deus , i. m. o deus. voc.
天主。 Dii, deorum m. plur. 諸神。

Suggest a Translation
See an image

deus ī (nomplur. dī, diī, rarely deī; gen.deōrum or deūm, poet. also divōm or divūm; dat.dīs, diīs, and later deīs), m

• DIV-, a god, deity: deorum inmortalium numen: consilio deorum, Cs.— In ejaculations: di! T.: di boni!T.: di inmortales!T.: Pro di inmortales!T.: per deos inmortalīs!: di magni!O.: di vostram fidem!T.: pro deūm fidem!T.: Pro deūm atque hominum fidem!T.: pro deūm inmortalium!T.—In wishes, greetings, and asseverations: di bene vortant, T.: utinam ita di faxint, T.: quod di prohibeant, T.: quod di omen avertant, the gods forbid: di melius duint, T.: Di meliora piis, V.: di meliora velint, O.: di meliora!god forbid!: di melius, O.: Di tibi omnia optata offerant, T.: Ut illum di deaeque perdant, T.: Di tibi male faciant, T.: Ita me di ament, T.: cum dis volentibus, by the gods help: dis volentibus, S.: si dis placet, an't please the gods, T.: di hominesque, i. e. all the world: dis hominibusque invitis, in spite of everybody.—The divine power: deum ire per omnīs Terras (dicunt), V.: Incaluit deo, O.—A goddess(poet.): ducente deo (sc. Venere), V.: Audentīs deus ipse iuvat (sc. Fortuna), O.—Of persons, a god, divine being: te in dicendo semper putavi deum: Plato quasi deus philosphorum: deus ille magister, V.: deos quoniam propius contingis, the powers that be, H.: deus sum, si hoc ita est, my fortune is divine, T.