consistorium
- I In gen., prop. of the earth, as a dwelling-place of man, Tert. Res. Carn. 26.—
- B Trop.: consistorium libidinum lupanar, id. ad Uxor. 2, 6; id. Spect. 17.—
- II Esp.
- A A room where servants wait, Sid. Ep. 2, 2.—But most usually,
- B The place where the emperor's council met, the emperor's cabinet, Aus. Grat. Act. 29; Amm.14, 7, 11; Cod. Th. 6, 10, 2; Inscr. Orell. 3184 al.
~ium,þæt hus þær man ðweað heora handa
synodum tenuerunt in occidentali capite ecclesie [Norwic’ ], ubi solebant tenere eam; nam relicte erant ibi ultra ~ium septem copule plumbo cooperte ab igne, quando cetera omnia ‥ favillavit incendium
a porche, ~ium , porticus, proaula, ‥a revestry , vestiarium, vestibulum, ~ium
in synodo nuper apud Lateranense ~ium celebrata(
est Rome ~ium quod Lateranense vocant
quo totius ~ii latitudo Dei ipsius repleta presentia omnibus metum incutiat
assistentibus regi in ~io episcopis et baronibus
quin hodie in tanto ~io tantoque scolarium conventu tam egregie locutus fuisses
rex ‥ pertransibat usque speciosum tabernaculum domine Sapiencie, ‥ ubi ‥ videbat ipsam dominam celestem ‥ sedentem in peritissimo ~io septem scienciarum liberalium(
novus rex Flandrensium, confusionem perpetuam ‥ infra limites Flandrensium ‥ meditacionibus assiduis ad mentis reducens ~ium, ‥ exercitum sibi conflavit
quod sciret [Anselmus ] non debere archiepiscopum Cantuarie judicari nisi in ~io apostolici
in ~io causa diutius ventilata
cum nos domino pape ‥ proposuissemus querelam, palam in ~io coram cardinalibus universis et populo ‥ protestatus est(
papa B. constituciones quasdam ‥ in unum volumen redigi fecit, quod ‥ coram ~io lectum et approbatum constituit sextum decretalium appellari
coram domino papa et dominis cardinalibus in concistorio
nos ‥ nominacionem ‥ in alio generali ~io admisimus atque confirmavimus(
habitum est apud S. Albanum ingens ~ium abbatum priorum et archidiaconorum cum tota fere nobilitate regni magistrorum et clericorum, qui omnes ad hoc convenerunt per mandatum domini pape ut celebrarent divortium inter comitissam Essexie et virum suum
proclamatorie citabat [legatus ] in ~io existens episcopos London’, Lincoln’, Wigorn’ ‥
rursus ad ~ium archiepiscopi Cant’, si veritas tibi comes fuerit, ‥ potes securus accedere
qui quidem servientes in singulis ~iis curie Eboracensis die ~ii ‥ se presentent
idem archiepiscopus ‥ ~ium, synodos et convocaciones transtulit ab Eboraco usque Beverlacum
unde et in urbe esset archiepiscopis ~ium sive sedes
omnes ‥ presbiteri decenter incedant in habitu clericali ‥; idem quoque observent officiates episcoporum et archidiaconorum dum fuerint in ~io
ut acta confecta in ~io episcopi communiter legantur antequam recedat ~ium
dicat quod porrexit ei prohibitionem domini regis tali die in pleno ~io tali
prior ‥ ballivos regis in concistorio Constans’ ‥ fatigavit ipsosque excommunicare procuravit
in concistorio episcopi Lond’ in ecclesia S. Pauli
quod compareant coram nobis ‥ apud Glasgw in ecclesia cathedrali ejusdem in loco ~ii ‥ super predictis gravaminibus ‥ responsuri
quidam Ricardus Pyjon placitavit cum quadam Johanna ‥ in †constario, et ibi adjudicatum fuit per legem quod ipse R. P. habebat dictam J. in uxorem contra voluntatem suam; et eam desponsavit
in officio presidentis vestri ~ii Wellensis
presidens tunc ~ii Lincoln’
hoc ~ium,a constre
tempore abbatis H. [ob. 1221 ] erat prior quidam apud Colum nomine Willelmus et ‥ ipse pitanciam ad ~ium duplicavit
abbas qui ad mense ~ium sederit, unde unde fuerit, placentam cum pane communi habebit
terram in qua homines consistimus, Consistoriumvocat. De vocabulo, Latinumne sit, an barbarum, videndus Olaus Borrichius lib. de Variis Linguæ Latinæ ætatibus pag. 73.
Et ille sedebat super solium suum in Consistorio Palatii contra ostium domus.Quod quidem Regis Consistorium non erat exterius Palatii vestibulum, seu Græcorum
Induta est Hester regalibus vestimentis, et stetit in atrio domus regiæ, quod erat interius intra basilicam Regis, Et ille sedebat, etc.Qua quidem notione
Consistorium, exterius cubiculum, ex quo in
Silentiariorum, et ex eo in ipsum Principis cubiculum ibatur, a consistente multitudine, et Principis audientiam præstolante, appellatum auctor est Cyrillus Scythopolitanus apud Alamannum ad Procopii Historiam arcanam. Ita etiam usurpavit Ordericus Vitalis lib. 2 :
Ecce Januas hic disponam, et ad ortum solis ingressum : primo Proaulam, secundo Salutatorium, in tertio Consistorium, in quarto Tricorium, etc.Sed et ejusmodi
Interjecto ConsistorioIta Monachus Sangallensis lib. de Caroli M. Gest. cap. 8. ait quosdam Legatos, priusquam ad Imperatoris admitterentur conspectum,perangusto, ubi somnolentiæ Cubiculariorum dormitandi potius quam dormiendi locus est.
reperisse in Consistorio Cubicularios Imperatoris circa magistrum suum.Cum igitur in hisce locis consisterent qui Principis audientiam præstolabantur, ipseque Princeps ex interiori cubiculo in illud exterius progrederetur et veniret, quo supplices audiret, et causas ac negotia dirimeret subditorum, in eo pro tribunali sedebat, quin etiam inquirentibus in negotium et dispicientibus Consistorianis, ut Ammianus lib. 15. ait. Atque inde
Angusti, seuΣηκρητάριος τοῦ θείου κονσιστορίου . Acta in Consistorio Gratiani
Commentaria rerum gestarum, ipsaque judicia. habet Lex 3. Cod. Theod. de Offic. judic. (1, 8.) cujusmodi præterea habentur in l. 2. Qui bonis ex lege Jul. (4, 20.) in l. 1. de His quæ administ. (8, 15.) et in l. 5. et 8. de Fide test. (11, 39.) eodem Cod.
ConsistoriiGratiani meminit Ausonius in Grat. act. :
In illa vero sede, ut ex more loquimur, Consistorii, ut ego sentio sacrarii tui, nullus unquam superiorum aut dicenda pensius cogitavit, aut consultius cogitata disposuit, aut disposita maturius expedivit.Postmodum Justinianus juri dicundo
novum Consistoriumextruxit in ea urbis parte, quam Hebdomum vocabant, de quo pluribus egimus ad Villharduinum n. 85.
Ubi sedit inEt Lex 5. Cod. Theod. de Fide test. :Consistorio , ingressus sum : assurexit ut osculum daret, ego inter Consistorianos steti.
Pars actorum habitorum apud Imperatorem Julianum... Constantinop. inCerte stetisse Imperatorem, cum sententiam diceret, aut alloqueretur Concilium, observare est ex Sguropulo in Histor. Concilii Florent. Vide Glossar. med. Græcit. inConsistorio , adstante Jovio viro clarissimo Quæstore, Anatolio Magistro officiorum, etc.
Item ante regias basilicæ vela linea plumata majora fissa numero tria. Item vela linea pura tria, ante Consistorium velum lineum purum. In Pronao velum lineum purum 1. et intra basilicum pro posticia(sic legendum) vela linea rosulata 6. et ante secretarium vel curricula vela linea rosulata pensilia, habentia arcus 2.
Missarum sollemnia Cæsar Consistorium ascendens in honore Martyris fecit decantari.
Il Papa pieno Concistoro fece loro questa risposta.Adde lib. 8. cap. 5 Gesta Innocentii III. PP. :
Ter in hebdomada solenne Consistorium, quod in consuetudinem jam devenerat, publice celebrabat, in quo auditis querimoniis singulorum minores causas examinabat per se tam subtiliter et prudenter, ut omnes super ipsius subtilitate et prudentia mirarentur.
Supra jam mentio facta judicii ecclesiastici vulgo Consistorii Merseburgi instituti. Judicium hoc ecclesiastica gaudebat jurisdictione in ventilandis causis theologicis, ecclesiasticis ac matrimonialibus.
Comme les ducs de Bourgogne et d'Orléans, et autres de nostre conseil eussent n'aguerres ordonné à faire Consistoire pour les besoignes de nous et de nostre royaume en la ville de Ponthoise, etc.
Gentes nostræ dicebant nos habere in civitate Aniciensi jurisdictionem omnimodam, .... dictumque episcopum non posse subditos et vassallos ac homines suos justiciare, et de hiis quæ a sua curia seu judice suo, tam prædictæ civitatis quam castrorum, emanabant, ad eum seu judicem suum appellationum appellare non posse nec debere, cum idem Consistorium censeatur.Aliud inter eumd. reg. et monaster. de Candolio ann. 1306. in Reg. 40. Chartoph. reg. ch. 61 :
Ita quod in domo in qua tenebitur Consistorium seu curia communis, erit signum commune domini regis et monasterii, et servientes et messacgerii portabunt in baculis suis dom. regis et dicti monasterii... In qua villa dominus rex et dictum monasterium facient communiter et communibus sumptibus.... Consistorium pro litibus audiendis et determinandis.Charta ann. 1454. in Reg. 3. Armor. gener. part. 2. pag.
Cum dalphinus.... quamplurimum indigeret quadam domo decenti et apta ad Consistorium seu auditorium curiæ senescalli sui Valentinensis et Dyensis, etc.
Que lesdis prevoz, jurez, eswardeurs et eschevins, ou les trois Concistoires serunt d'accort, puissent faire toutes manieres de ordonnances, etc.
CONSISTO´RIUMAugustus and his successors, following an ancient practice of Roman magistrates, consulted their friends and followers (amici, familiares, comites) before giving judicial decisions in cases of importance. The consilium principis or judicial council thus instituted stituted was not at first a standing body of advisers, but was constituted for each particular occasion only. This, however, had ceased to be the rule by the time of Hadrian, for we are informed that this emperor, when he was sitting in a judicial capacity, included in his consilium not only his personal followers, but also certain jurists who had been approved of by the senate (Spartian. Hadr. cc. 8, 18). From this time the position of members of the imperial council (consiliarii augusti) seems to have been regarded as a permanent one. The council was composed of persons of the greatest eminence; both senators of the highest rank and members of the order of Equites sat in it. The imperial prefects and especially the praefecti praetorio were generally members of it. The council was not confined to lawyers, though on account of the nature of its business it was especially requisite that it should contain the most eminent jurists. It was not usual to summon the whole body of councillors to meet, but certain councillors were selected on each occasion as they were required. Alexander Severus is said to have been in the habit of summoning at least twenty jurists and fifty other members. The consilium principis was not a general council for state affairs, and is not to be confused with the political council we find certain emperors convening. Its functions were generally confined to legal business. The emperor not only took its advice respecting his judgments, but also in all matters connected with legal administration. It was strictly consultative in character, the emperor not being bound in any way by its opinion. The council as a rule only sat at Rome, though it might be held wherever the emperor was. The term auditorium principis is used as equivalent to consilium. Such, according to Mommsen (Staatsrecht, 2.948), was the nature of the consilium previous to the changes made in its constitution by Diocletian and his successors. The usual name for the consilium after it had been newly organised by these later emperors is consistorium principis, a term which first appears in inscriptions of the middle of the fourth century (Orelli, 3184, 3185; cf. Mommsen, Staatsrechlt, 2.949, n. 2), and which perhaps originally meant the place in the imperial palace where the consilium was held. The ordinary members of the re-constituted body, which is known as the consistorium principis, were called comites consistoriani: they were divided into the two classes of (1) illustres, (2) spectabiles. The illustres consisted of four great officers of the palace: viz. the quaestor sacri palatii, the magister officiorum, the comes sacrarum largitionum, and the comes rei privatae. The class of spectabiles was a larger one: its members are generally named simply comites consistoriani. Besides these two classes of ordinary and active members of the consistorium (in actu positi), there was a class of extraordinary members, called vacantes. There was also a class of purely honorary members (honorarii). The praefectus praetorio and the praefecti militum attended when business relating to their departments was in question; other officials might be summoned as extraordinary members. The functions of the consistorium seem to have been wider than those of the earlier consilium, since it acted as a council for advising the emperor not only in matters relating to legal administration, but in other matters of state. According to Haubold, the consistorium principis was the administrative council of the state, and should be distinguished from the auditorium principis --the emperor's supreme court of justice; but Bethmann-Hollweg has shown that this view is erroneous, more especially because we find the word consistorium used for the council in its judicial as well as in its administrative aspect. Thus, in Nov. 23, cc. 2, 3, the terms consistorium and auditorium are used interchangeably. For this and other reasons it would seem that the consistorium was not exclusively a state council, as Haubold supposes, but also a supreme court of justice--a body analogous to the Privy Council in this country, as it was once constituted. (Mommsen, Staatsr. ii.2 p. 948; Bethmann--Hollweg, Civilprocess, 3.17, 94; Haubold, De Consistorio Principum; Rein, ap. Pauly s. v.) [CONSILIUM; AUDITORIUM. ]
[E.A.W]The Roman emperors, following an ancient practice of Roman magistrates, consulted their friends and followers (amici, familiares, comites) before giving judicial decisions in cases of importance. The consilium principis, or judicial council thus instituted, became a standing body in the time of Hadrian (Spart. Hadr. 8, 18).
The council was composed of persons of the greatest eminence; both senators of the highest rank and members of the order of equites sat in it.
The term auditorium principis is used as equivalent to consilium. It was not a general council for State affairs, and is not to be confused with the political council we find certain emperors convening. Its functions were generally confined to legal business. The emperor not only took its advice respecting his judgments, but also in all matters connected with legal administration. It was strictly consultative in character, the emperor not being bound in any way by its opinion. Changes were made in its constitution by Diocletian and his successors. The ordinary members of the reconstituted body, which is known as the consistorium principis, were called comites consistoriani; they were divided into the two classes of (1) illustres,
(2) spectabiles. The illustres consisted of four great officers of the palace: viz., the quaestor sacri palatii, the magister officiorum, the comes sacrarum largitionum, and the comes rei privatae. The class of spectabiles was a larger one; its members are generally named simply comites consistoriani. Besides these two classes of ordinary and active members of the consistorium, there was a class of extraordinary members, called vacantes. There was also a class of purely honorary members. The functions of the consistorium seem to have been wider than those of the earlier consilium, since it acted as a council for advising the emperor in general matters of State.