About
Menu

constabularius

1 constabularius , belonging to a constable (of a castle). a1190 pro omni servicio ~io castelli Lincolnie Danelaw 400; 1346 concessit ‥ Willelmo ‥ custodiam conestabulariam [? l. ~ie or et ~iam] castri episcopi Reg. Heref. 37.
2 constabularius [cf. comes stabulariorum (comes 8)] 1 constable, commander of troops (esp. cavalry). hoc manerium tenuit Boding ~ius TRE DB I 151; heretoches ‥ Latine dicebantur ductores exercitus, apud Gallos capitales ~ii vel marescalli exercitus (Leg. Ed.) GAS 656; ~ii liberationes habent sicut dapiferi Domus Reg. 133; c1140 ego Robertus de Ver ~ius regis Anglie MonA V 34 (cf. Arch. Cant. X 270); sub Christiano de Gistellis Flandrenses et Bononenses; ceterorum omnium sub ~iis quatuor Osb. Bawdsey cxliv; s1172 [rex] misit ‥ capellanos et senescallos et ~ios suos cum exercitu suo usque Waterfordiam G. Hen. II I 29; s1173 H. de Lasci et H. de Bello Campo, qui inde ~ii erant, villam Vernolii viriliter defenderunt Ib. I 49; c1185 ne ~ii ‥ comitis [Cestrie] eos ‥ in castellum ad placitum ducant (Ch.) EHR XVI 98 (cf. (v. constabulo)); 1196, c1200 (v. 1 constabularia 2a); 1212 R. de Lamere tenet [in Salop’] per serganciam et debet de servitio esse ~ius peditum in exercitu domini regis in Wallia Fees 145 (cf. ib. 1183, IPM 106/30 (v. 5a infra)); 1257 coram ‥ Anglie marescallo et domino Johanne de Verdun ~io principali in exercitu per regem constituto M. Par. Maj. VI 373; 1346 constituimus ipsum W. [Fraunk] ~ium et prefatum T. [de Haukeston’] marescallum totius exercitus nostri in predicta flota (TreatyR) Foed. V 525. 2 constable, warden or governor of castle (w. environs): a (Eng. & Wales); b (Scot.). a temporibus duorum regum, sc. Willelmi ‥ et filii ejus Willelmi, erat quidam ~ius Oxonie, Robertus de Oili dictus Chr. Abingd. II 12; c1160 [teste] Henrico Doilli cunestabulario Cart. Osney II 195; c1160 [teste] Ricardo de Humez, conestabulario CalCh III 285 (cf. (v. 1 constabularia 1a)); c1160 conestabularius de Syreburne, quicumque fuerit, idem juramento assecurabit quamdiu prefatus episcopus nobis super castro Syreburne ‥ controversiam nullam movebit Ch. Sal. 33; s1172 vicecomes et ~ius predictus [de Penbroc] Gir. RG I 3; 1190 Willelmo Puintell’, ~io Turris Lond’, x li. ad operationem Turris Pipe 8; 1215 nullus ~ius distringat aliquem militem ad dandum denarios pro custodia castri Magna Carta 29; 1221 ~ius castri de S. Briavello PlCrGlouc 94; breve ~io; ‥ precipimus tibi quod talem mulierem que se facit pregnantem, in tali castro cum ad te venerit recipias et ‥ Bracton 69b; s1257 Johannes [Maunsel] cepit civitatem in manu domini regis ‥ et tradidit illam ~io Turris ad †custodiendam [? l. ~iendum] Leg. Ant. Lond. 32; s1263 Londonienses fecerunt de se ipsis ~ium ‥ et marescallum Ib. 61; 1275 captus per ‥ Petrum ‥ cunstabilarium Norwic’ Hund. I 500; 1295 constabilar’ de Conewey KR Ac 232/2; c1370 vicecomes Oxonie recepit juramentum ‥ ministrorum castri; ‥ ministri jurati sunt ‥ W. C. subvicecomes et receptor castri, A. clericus de castro et clericus scaccarii castri, J. ‥ ~ius et gaolarius MunAcOx 233.  b c1190 [teste] Gervasio Avenel ~io suo [sc. regis Scotie] de Rokesb[urgh] Regesta Scot. II 314; a1200 [teste] Normanno constapulario de Enneroury Reg. Aberd. I 11; 1453 per solucionem factam connestabulario castri de Bute ExchScot 574. 3 (chief) constable of royal household: a (Eng); b (Scot); c (Fr.). a s1139 Milo Glaucestr’ ~ius, regie majestati redditis fidei sacramentis, ad dominum suum comitem Glaucestrensem cum grandi manu militum se contulit J. Worc. 56 (cf. Gerv. Cant. I 104: Milo princeps militie regis avertit se a rege); miles gregarius quem ~ium dicimus Dial. Scac. I 5B; ~ii officium est ad Scaccarium ut in brevibus regis de exitu thesauri ‥ simul cum presidente testis existat; item ‥ ut, cum ad Scaccarium stipendiarii regis venerint pro stipendiis suis, ‥ computet eorum liberationes Ib. I 5E; s1254 coram comite Herefordie, qui ~ius regii exercitus ex antiquo jure fuisse et esse dinoscitur M. Par. Maj. V 442; 1282 certificatum [est] per quosdam nunc residentes ‥ in ‥ Scaccario ‥ quod H. de Bohun, quondam comes Hereford’ et ~ius Anglie ‥ percipere consuevit ij d. de qualibet libra soluta ad Scaccarium stipendariis domini H. regis patris vestri in exercitu vel alibi in obsequio suo (Lit. Thes. et Baronum Scacc.) Foed. II 191; s1297 mandante rege suo marescallo et suo ~io, comitibus Northfolk et Herefordie, adbreviare coram ipsis ‥ quot equitaturas quisque posset invenire ipsi ‥ processuro ad bellum, responderunt quatinus imperaret alicui alteri de domo sua illud officium, eo quod non citati, immo rogati, diverterant ad eundem Flor. Hist. III 101; c1370 Humfredo de Bohun, comiti Herefordie, Essexie, Norhamtonie et ~io Anglie (J. Bridl. pref.) Pol. Poems I 123; 1377 quoad officium ~ii Anglie, T. de Wodestoke avunculus domini regis ‥ demonstrabat ‥ quod officium illud ad dictum nuper comitem [Hereford’] et heredes suos de jure pertinebat MGL II 457; 1384 quod diversa placita ‥ trahuntur jam de novo coram ~io et marescallo Anglie ad grave dampnum ‥ populi StRealm II 37.  b c1130 [teste] Edwardo ~io E. Ch. Scot. 94 (cf. Ord. Vit. VIII 22 p. 404: Eduardus Siwardi filius ‥, princeps militie et consobrinus David regis); 1140 [teste] Hugone de Moreville ~io Ib. 144; 1210 donationem ‥ quam Alanus filius Rollandi ~ius fecit ‥ ecclesie S. Cudberti de Kircudbriht Regesta Scot. II 489; s1212 Alanus dominus de Galwallia, ~ins regis Scocie Fordun GA 27; 1221 Alanus comestabularius regni [Scotie] Mon. Hib. & Scot. 20b; s1264 obiit ‥ comes Wincestrie, ~ius Scocie Fordun Cont. X 18; 1449 rex confirmavit W. domino le Hay, connestabulario Scocie, terras de Ensira RMS Scot 328; magistratus quem connestabilarium dicunt Lesley RGScot 187.  c s1293 ~io Francie precepit ut in manu armata proficiscens ducatum Aquitanie regis Francorum nomine occuparet Trevet 327; s1415 illi interempti sunt dux Dalencon ‥ cum v comitibus et ~io Francie ‥ Chr. S. Alb. 96; s1416 duce comite Armigniaci ~io Francie G. Hen. V 16. 4 constable (naut.). 1296 per Salecok de Leominestre, ~ium navis que vocatur navis S. Marie de Ros Pipe 144 r. 28; 1300 magistro coge S. Edwardi de Wynchelse, ij ~iis et xxxix sociis suis nautis ejusdem navis AcWardr p. 277; 1353 universis et singulis admirallis, magistris, ~iis et marinariis navium Pat 239 m. 12d.. 5 constable (officer of the peace): a (in county); b (in city, borough or sim); c (in staple). a 1205 in quolibet comitatu constituantur capitales ~ii, quibus communa totius comitatus intendat, et in quolibet hundredo unus ~ius (Const. Arm.) Gerv. Cant. II 97; 1242 in singulis villatis aliis [sc. nec civitatibus nec burgis] constituatur unus ~ius vel duo secundum numerum inhabitantium ‥, in singulis vero hundredis constituatur unus capitalis ~ius, ad cujus mandatum omnes jurati ad arma de hundredo suo conveniant et ei sint intendentes ad faciendum ea que spectant ad conservacionem pacis nostre. omnes vero ~ii capitanei de singulis hundredis intendentes sint vicecomiti et ij militibus [ad hoc assignatis] Cl 483 (= M. Par. Maj. VI 209 misdated); vicecomes [Essex’] ordinavit ‥ J. T. coronatori comitatus ‥, W. de R. ~io et custodi pacis et W. ballivo regis in hundredo illo quod ‥ attachiarent hujusmodi vim facientes State Tri. Ed. I 54; 1305 indictatus est coram constabular[iis] pacis in hundredo de Iselworth’ [Middx] Gaol Del. 39/1 r. 4d.; 1319 mandavit ‥ ~iis ville predicte [Canwick, Lincs] ‥ quod ad eum venirent. ‥ et exinde precipiebat ‥ predictis ~iis ‥ quod ipsum T. sic ligatum ducerent extra villam et ibi eum decolarent SelCKB IV 89; 1320 mandatum fuit vicecomiti Norht’ quod venire faceret coram predictis [custodibus pacis] ‥ omnes capitales ~ios et subconstabularios tam infra libertates quam extra de hundred’ de W., A., N. [etc.] SessPNorthants 42; 1321 ductus erat ‥ per decennarium et †constubularium versus gaolam SelCCoron 67; 1349 per servicium essendi superior ~ius de peditibus com’ Salop’ IPM 106/30 (cf. (v. 1 supra): 1212); 1353 per ~ium et iiij probos homines villarum ubi prisas ‥ hujusmodi fieri contigerit Pat 240 m. 13; 1375 est ‥ rebellis contra ~ios de pace, ita quod officium eorum non audent exercere SessPLincs 211; 1379 nullus ~ius hundredi de Dunmowe fecit officium suum faciendi laboratores jurare ad deserviendum ‥ SessPEssex 169; s1497 recessit ab ecclesia et deliberatus erat proximis ~iis per ‥ vicecomitem et deinde a ~iis ad ~ios ‥ ut profugus ducendus usque ad proximum maris portum Sanct. Durh. 70 (cf. (v. crux 6e)).  b 1205 in civitatibus et burgis ‥ constituantur ~ii plures vel pauciores per ‥ capitales ~ios et per majorem ‥ una cum majore et ~io castri quod ibi fuerit ‥ ad defensionem regni et pacis conservationem contra alienigenas vel contra quoscunque alios pacis perturbatores (Const. Arm.) Gerv. Cant. II 97; a1335 ordinaverunt quatuor ~ios pacis in quatuor ville [S. Albani] partibus et sub quolibet eorum duos capitales plegios G. S. Alb. II 205; 13‥ omnes mensure, pondera, ulne et virge per ~ium pacis warde, sc. quilibet ~ius in sua warda, bis per annum experientur et sigillentur Little RB Bristol I 38; 1391 omnes ~ios cujuslibet quarterii sive custodie ‥ Oxonie Arch. Ox. II 38; 1396 majori, ballivis et ~iis de Ebor’ Mem. York I 141; 1419 bedellus monstrabit aldermanno unum panellum per ~ios warde arraiatum de probis hominibus illius warde per quos inquisicio debet fieri MGL I 37.  c 1353 de constitucione majoris et ~iorum: ‥ soient aussint en chescun lieu ou lestaple est deux conestables ‥; et ‥ les ditz meire et conestables eient poair de garder la pees et darester les meffesours en les estaples (Ord. Stap. 21) StRealm I 340; 1428 placita ‥ coram ‥ majore ac ‥ ~iis sive justiciariis domini regis stapule Exonie Law Merch. I 116; 1499 quod nullus paccator ‥ exercebit officium paccature sue antequam ad hoc admittatur et abilitetur coram majore et ~iis stapule Westm’ (TreatyR) Foed. XII 714a; 15‥ de qualibet querela cujuscumque accionis, viz. ad usum et disposicionem majoris et ~iorum et non ad communem pixidem, xx d. (Mun. Waterford) Gild Merch. I 146.

Saved

Recent