1 cooperire
v. comperire(2a)
2 cooperire
[CL], ~are
[by conf. w.cooperari]
1 to cover; b (w. material as subj.). c (p. ppl. as sb. n.) part of body covered (by hair or clothing). d (p. ppl. w. plaga) blow inflicted on part so covered. e to disguise.
quasi focus fulvis favillarum cineribus ~tus
[Aldh. VirgP 60]; caput suum capitio ~iat
[Lanfr. Const. 100]; 1190 pro ij barhudis ad ‥ armamenta ~ienda
[Pipe 4]; ~uerunt oculos ejus [Christi] et dederunt ei alapas
[Spec. Eccl. 21]; sint astantes ‥ ad ministrandum et ad aptandum lectum et ~iendum
[Gilb. I 13v. 1]; pili ~ti citius canescunt quam discooperti
[Bacon IX 19]; 1392 pro vj mattes ad ~iendum le biscwhit
[Ac. H. Derby 222]; columna ‥ que ~iebatur panno lineo
[G. Hen. V 15]; 1478 epitaphium †coapertum tapeta decenti
[Scot. Grey Friars II 125]. b succrescens hedera maceriem ecclesie ~iebat
[Ord. Vit. III 2 p. 16]; hanc [culcitram plumalem] ~iat culcitra punctata vel vestis stragulata
[Neckam Ut. 100]; ciphum ‥, qui in profunditate ~iet ambas auriculas prepositi
[Cust. Bleadon 209]. c qui vulnus alicui faciet ac sanguinem, emendet hoc per uncias, ad singulas v denariis in ~to, in nudo ‥ x denariis
[(Leg. Hen. 94. 2) GAS 611] (cf. [(Leis Will.) ib. 501]: si la plaie lui vient ‥ u en la teste u en auter liu u ele seit cuverte
). d si burgensis vulnerat alium ‥, amici inter eos positi servent pro unoquoque police plage ~te iiij d., pro discooperto viij d.
[Cust. Preston 498]. e 1196 [ (v. coriscus b)].
2 a to clothe or fit w. armour. b to caparison or bard (a horse).
a 1224 cum xx militibus de familia nostra ~tis et totidem servientibus ~tis
[(AncC IV 72) RL I 501]; s1314 quod ‥ effigies seu ydola vice corporum sint parata et fratrum habitu ~ta
[Flor. Hist. III 162] (cf. [Rec. Eng. Dom. 109]); si aliquis fuerit in tali articulo constitutus quod nisi veste sibi presente se ~uerit, morietur, iste tunc habet jus ~endi se veste illa
[Ockham Pol. I 325 (322)]; 1386 cum j homine ‥ ~to de russeto cum scochons de armis meis
[FormA 429]. b s1198 dextrarii capti sunt ducenti, quorum septies xx ~ti fuerunt ferro
[Diceto YH 164]; s1257 equi quatuor tam cum lineis quam ferreis erant ~ti
[M. Par. Maj. VI 373]; 1280 (1345) faciendo ‥ servicium j equi ~ti
[PQW 818b] (cf. [CalPat 1272–81 418]); 1282 habuit suum equum ~tum
[Reg. Heref. 76]; 1295 lego ‥ armaturam pertinentem ad corpus suum et ad equum ~iendum
[Test. Ep. Sal. 525]; c1400 habeat ‥ equum solempnem ~tum bokorammo
[MonA II 236].
3 to cover, shroud (altar etc.) ritually.
post haec vestiatur et †~tatur [? l. ~iatur] ipsum altare
[Egb. Pont. 47]; Dominica prima Quadragesime: ‥ feria secunda ante terciam debent esse ~tae crux, ‥ capsae, textus qui imagines deforis habent
[Lanfr. Const. 98] (cf. [ib. 114]: altare sit desuper ~tum uno tantum lintheamine
); secunda feria prime ebdomade Quadragesime ad matutinas omnes cruces et imagines et reliquie et vas etiam continens eucharistiam sint ~ta usque ad matutinas in die Pasche
[Offic. Sal. 101]; 1389 nec princeps debet unum altare discooperire ad ~iendum aliud
[Reg. Heref. 78].
4 (p. ppl. w. arboribus) wooded. b (w. boscus or as sb. n. or f.) covert. Cf. covertum.
montes et colles ‥ erant ‥ arboribus ~ti
[Bede Gen. 40]. b totum ~tum remanet Glastonie; totum planum extra ~tum remanet Ceddre
[W. Malm. Glast. 108]; 1213 de bosco ~to inter ‥ abbaciam et Trivelbroc
[Cl 165b]; 1217 unusquisque liber homo ‥ sine occasione faciat ‥ in terra sua quam habet in foresta ‥ marleram, fossatum vel terram arabilem extra ~atum [v. l. ~tum] in terra arabili
[(Ch. Forest 12) SelCh 350]; 1224 copertum foreste
[KR Mem 6 r. 5]; 1229 vidende sunt omnes purpresture de terra arabili extra coopertum foreste in terra arabili facte post confectionem carte ‥ de libertatibus foreste
[Pat 287]; 1250 concessi ‥ totum boscum ‥ et ~tum cum solo in quo situm est
[Reg. Exon. 1586]; 1248 leporarios, quos fecerunt curere ad unam herdiam bestiarum in landa ‥ usque ad ~tam bosci
[SelPlForest 87]; 1252 de mora versus boscum extra ~tum ejusdem bosci
[(Preston) BBC 342]; s1260 ut hayas et densitates ~ti ‥ faciant succidi
[(Lit. Regis) Flor. Hist. III 355]; 1278 ex transverso inter ~tum et planum usque ad rivulum
[Reg. Heref. 170].
5 a to cover, encase (crossbow or pillow). b to cover or bind (book). c to cover, clothe (framework of hurdle) w. wattle. d to sheathe (w. metal). e to fit w. a cover or lid. f (p. ppl. as sb.) lid.
a 1213 [ (v. cordubanus 2b)]; 1325 cuidam mulieri †~ientis [l. ~ienti] cervicalia
[Ac. Durh. 165]; 1465 item alia iiij qwyssung’ ~ta cum nigro sago
[Ib. 244]. b 1378 ad ~iendum vj libros
[KR Ac 400/4]; 1399 pro ligatura j magni gradalis pro choro ‥; pro iiij pellibus vitulinis pro custodia dicti gradalis ‥; pro corio magni cervi pro dicto gradali ~iendo
[Fabr. York 132]; 1528 pro vj pellibus cervinis ad ~andum libros in choro et ligatura eorundem
[Ib. 103]. c 1226 [ (v. coadunare 1b)]; c1230 debet v crates falde ~ire et ad hoc onus virgarum et stipulas ‥ colligere
[Doc. Bec 58]. d in folio exstaminis ad ~iendum capita clavorum ante picturam
[Ac. Galley Newcastle 179]; 1303 in coffro ~to stagno deaurato et florettato
[(KR Ac 363/6) DocExch 281]. e 1322 pro bacino de novo coperiendo
[Rec. Leic. I 340]; 1342 [ (v. baptisterium 1b)]; 1383 in j pecea argent[ea] ~ta
[Ac. Durh. 132]; 1386 unum bolle cum cooperculo argenteo et sex schiphos ~tos
[FormA 427]. f 1525 cuppas argenteas cum earum ~tis etiam argenteis
[Form. S. Andr. I 202].
6 to roof: a (w. timber or unspec); b (w. thatch or sim); c (w. shingles, tiles or sim); d (w. lead); e (intr. w. super). f (p. ppl. as sb. f.) ship’s deck (cf. OF coverte).
a s1139 [rex] dedit [canonicis de Wigornia] ‥ xl [m.] ad ~iendam aecclesiam
[J. Worc. 59]; †1189 (14c) si quis habet murum inter se et vicinum suum constructum in summitate muri panna sua et meremio suo totum ~tum
[(Assisa Aedific.) MGL I 326]; 1265 iiij ‥ quercus adecclesiam ‥ ~andam
[Cl 72]; mercenarius qui habuerit botham ~tam in foro dabit ob. propter consuetudinem; ille vero qui non habet ~tam dabit quad.
[Leg. IV Burg. 37]; 1342 navis ecclesie male est ~ta
[Vis. Totnes 111]; 1350 in molendino fullonatico ‥ †corperiendo
[Ac. Durh. 550]. b [Neckam Ut. 110 (v. calamus 1a)]; s1189 temporibus antiquis major pars civitatis hospitata fuit de ligno et domus ~te fuerunt de ‥ stipula et de hujusmodi coopertura
[MGL I 328]; 1212 quicunque edificare voluerit ‥, non ~iat de arundine nec de junco, neque de aliquo modo straminis neque stipula, nisi sit de tegula vel cingula vel bordo vel ‥ de plumbo
[Ib. II 87]; c1260 debet cum aliis hidariis ~ire unam grangiam domini ‥ de stipulis, virgis et harcis domini
[DCChich. Liber P f. 84]; c1357 pro diversis domibus ‥ et bothis cohoperiendis ad tascam ‥; et in bruera lucrata pro dictis domibus ~iendis
[Ac. Durh. 560]; 1360 [ (v. carectum)]. c 1130 in †scedulis et latis ad ~iendas domos regis de Udestoc’
[Pipe 128]; 1212 [ (v. supra 6b)]; 1239 [facias molendinum regis] sclata ~iri
[Cal. Liberate 414]; 1259 cindulas ‥ ad capellam ‥ cohoperiendam
[Cl 367]; 1261 in aula turris cendulis ‥ †chopiente [? l. cohoperienda]
[(Ac. Exch. Dublin) Rep. PR Ir. I pl. ii]; 1266 in tegulis, cavillis, litera, arundine emptis ad ~iendum muros operacionum predictarum
[Ac. Build. Hen. III 422]; in ij hominibus quooperantibus ‥ grangiam cum petris inveniendis ad idem
[FormMan 35]; 1413 [ (v. coopertor)]; 1425 tegulatori capienti ‥ ad †coppiendam ‥ domum iiij li.
[Ambrosden II 254]. d ecclesiam ‥ plumbi lamminis ‥ ~ire curavit
[Bede HE III 25]; 1221 R. Plumbario ad ~endum [sic] ij karectatas plumbi et x peises in tassca ‥ pro alia turella ~enda in angulo
[Ac. Build. Hen. III 50]; 1236 quod turrim castri nostri Hertford’, que plumbo ~ta est, discooperiri ‥ facias
[Cal. Liberate VI 2429]; 1258 liberet ‥ vij carratas plumbi ad capellam et domos regis de Wodestok’ inde ~iendas
[Cl 271]; proficua edificiorum ligneorum [et] lapideorum plumbo et stipula quoopertorum
[FormMan 25]; 1351 plumbariis ~antibus ecclesiam cum ‥ plumbo
[Pri. Cold. app. p. xxiii]. e 1357 in stipendio j coopertoris ~ientis super grangiam et bovariam
[Crawley 281]; 1415 in stipendiis ‥ coopertorum ~iencium super ‥ domos cum stramine
[Ac. Obed. Abingd. 81]. f 1344 [cum] quadam cocha †baronesia [? l. Baionesia] duarum ~tarum
[CalPat 426] (cf. [ (v. 1 cogga)]).
7 (leg.) to cover, protect (deceitfully). b (p. ppl.) covert (of married woman).
1305 Thomas de S. L. clericus ~uit se in decepcionem curie regis per proteccionem regis in quodam placito de nocumento molendini ‥, que ‥ proteccio concessa fuit Thome de S. L. militi, in guerra Scocie cum rege tunc existenti
[Mem. Parl. 15]; 1327 R. ‥ forisfecit gildam suam liberam ‥ pro eo quod ~uit T. ‥ custumarium sub gilda sua et quod cum eo mercandizavit ad proficuum et eorum utilitatem
[(Andover) Gild Merch. II 10] (cf. [ib. 324]: 1329 inculpatus ‥ eo quod ~uit custumarium sub libertate sua et asportavit toll’ ballivorum
). b 1295 ipsa modo viro suo ~ta, qui quidem vir predicta tenementa alienavit ‥
[PlRCP 110 r. 56]; 1339 [femina] sola et non ~ta
[(PlRCP) Collect. Staffs XI 94]; 1363 quod uxor ~ta non potest legare tenementa sua perquisita
[SelCKB VI 132] (cf. [ib.]: mulieres ~te perquisita sua propria possunt legare cum assensu viri sui et sine assensu viri sui
); 1363 dicit quia indictamentum ‥ minus sufficiens est, eo quod ‥ tempore quo dictos felones receptasse ‥ debuisset ipsa fuit ~ta R. viro suo et adhuc est et omnino sub potestate sua, cui ipsa in nullo contradicere potuit
[Ib. VI 133]; 14‥ predicta E. fuit ~ta de quodam R.
[Reg. Brev. Jud. 20b]; 1513 tempore contractus ‥ dicta J. fuit ~ta viro
[Offic. S. Andr. 4].