crocea

1 crocea, ~ia [OF croce (?) < Frk.] 1 ‘crose’, crosier, pastoral staff. c1245 Ph. vestitus est cum abbate obviam corpori, et sine mitra erat per totum obsequium et in missa, sed non sine †~io [? l. ~ia] Cust. Cant. Abbr. 251 (cf. ib. 259: non portabitur croca abbatis foras nisi ad concilium); 1250 mandatum est E. de Westmon’ quod fieri faciat quandam ~eam apparentem cum lapidibus, et baculus ejusdem ~ee cum laminis argenteis cooperiatur, provisurus quod pulcra sit et decens, non excedens x li. Cl 389–90; 1289 sigillum ‥ cujus impressio ‥ in medietate sit signum regis ‥ et in alia medietate pro abbate et monasterio crossa et clavis RGasc II 272. 2 (liberty of) crosier, cross-land: a (Ir); b (Eng); c (W.). Cf. A. J. Otway-Ruthven History of Medieval Ireland 1967 pp. 175, 182. a 1205 dedimus ‥ Hugoni de Lascy ‥ terram de Ultonia ‥, salvis tamen nobis ~iis de terra illa Pat 54a; 1205 salva nobis ordinacione ~earum RChart 151a; 1215 salvo [sic] nobis ‥ donationibus ~iarum ‥ terre Connac’ Ib. 219a; 1227 cum ‥ donationibus ~iarum ‥ terre Connoc’ ChartR 18 m. 3; 1253 sciatis nos dedisse ‥ E. filio nostro ‥ totam terram Hibernie ‥, salvis nobis omnibus ~iis et custodiis ecclesiarum vacancium (Pat) RGasc I 309; 1254 volumus ‥ quod ad vitam nostram nobis remaneant ligiancia ipsius terre et omnes ~ie et custodie ecclesiarum cathedralium et abbaciarum Hibernie una cum licencia eligendi (Pat) Ib. 484 (= Doc. Ir. 135); 1255 escaetorem nostrum et custodem omnium archiepiscopatuum, episcopatuum et omnium ~earum et prioratuum vacantium et vacaturorum et aliarum escaetarum ad nos pertinencium in Hybernia Pat 70 m. 15 (cf. RGasc I suppl. 22: †crecearum); 1269 cum, tempore quo dedimus ‥ filio ‥ nostro terram Hybernie ‥, retinuissemus in manum nostram ~eas archiepiscopatuum, episcopatuum et abbatiarum ‥ (AncC II 36) RL II 331; 1288 tempore vacacionis abbacie sue dominus rex seisitus est de presenta cione facienda ad vicarias ecclesiarum infra prociuctum libertatis predictorum G. et M. et de terris et tenementis annexis ~ee CoramR 114 r. 44 (cf. Cal. Ir. III 452); 1291 cum dominus rex omnes ~eas tam in libertatibus quam extra sibi specialiter retinuerit, videtur prelatis quod laici tenentes de ~ea et eciam clerici coram senescallis libertatum respondere non debent StatIr I 182; 1293 cum homines ‥ abbatis [S. Thome, Dublin’] ceperant quemdam filium Henrici de Kyl in terra incroceata ipsius abbatis pro morte Radulfi le Archer ‥, J. filius Roberti et alii plures ‥ homines ~ee ipsum felonem ducentes forstallaverunt et ipsum felonem adduxerunt de ~ea domini regis usque Kyldare RParl Ined. 32; 1293 allocutus de eo quod ‥ homines ~ee ‥ ipsum felonem ducentes forestallavit et ipsum felonem abduxit de predicta ~ea domini regis ‥ simul cum catallis suis ‥ in eadem ~ea existentibus ‥ KR Ac 232/11; 1319 reservatis nobis ‥ ~eis in ‥ comitatu de Loueth, sicut in aliis comitatibus libertatum in terra nostra Hibernie nobis reservantur (Pat) Foed. III 768b; 1372 episcopus Ossoriensis ‥ et predecessores sui ‥ mercatum suum ‥ et libertatem suam infra ~eam episcopatus ‥ libere ‥ habere consueverunt RB Ossory HMC 262; 1560 commissionarios nostros in comitatu nostro Dublin’ ac in crochiis et marchiis ejusdem ActPCIr 83.  b 1208 mandatum est Roberto de Burgata quod facial habere episcopo Norwic’ ‥ omnia sua capta in manu domini regis occasione interdicti, retentis in manu domini regis omnibus terris, redditibus et rebus omnium abbatum, priorum et virorum religiosorum ‥ de episcopatu suo. mandatum est etiam eidem quod faciat habere comiti Rogero ‥ omnes terras, redditus et res abbatum de feudo suo, si alicujus ~iam habent de dono suo Cl 108b (cf. ib. 109a: commisimus R. comiti Bigod ‥ omnes terras, redditus et res abbatum unde ~ia pertinet ad donacionem suam).  c 1241 si barones Marchie vacantibus sedibus episcopatuum debeant habere custodiam terrarum episcopatus que de ipsis teneantur, ita quod domino regi nichil accrescat nisi solummodo dignitas ~ie (CurR 121 r. 17d.) Cart. Glam. 519.

2 crocea [cf. DuC] , cradle. a credylle, cuna ‥, crepundium, ~ea CathA.